<div class="wpg-element paragraph">
<p>Nerd 101</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Wie bij robots denkt aan zelfdenkende, op mensen lijkende machines, komt in het laboratorium van Preceyes Medical Robotics bedrogen uit. Het bedrijf, een spin-off van de TU Eindhoven, werkt aan een robotassistent van dertig centimeter hoog. De robot bevat alleen functionaliteiten die noodzakelijk zijn voor een oogoperatie. ‘Deze robot heeft geen benen nodig,’ zegt Maarten Beelen van Preceyes. ‘Door hem zo compact, licht en “stijf” mogelijk te maken, kunnen we het tipje van de naald heel precies laten bewegen.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het is opwindend voor een leek om de robotassistent te bedienen. Het apparaat zit vast aan de operatietafel, waar het naar behoefte kan worden opgeklapt en betrokken bij de operatie. Om hem te besturen, steek je je arm in een armband en beweeg je een motion controller, een soort joystick die is verbonden aan een computer. Hoe grof en ongecontroleerd de bewegingen aan de kant van de motion controller ook zijn, het systeem vertaalt ze in handelingen die tot op een honderdste van een millimeter nauwkeurig het instrument bedienen. Gelukkig steekt het vandaag in een nep-oog.<br />Voor een echte oogchirurg is er veel winst te behalen. Met het Preceyes Surgical System behaalt hij een precisie die tien tot twintig keer groter is dan bij een reguliere oogoperatie. Trillingen uit de hand worden weggefilterd, zodat het instrument vloeiend beweegt. Laat de chirurg de knop op de motion controller los, dan bevriest het systeem. Hij kan in alle rust de situatie bekijken, zelfs op momenten waarop hij dat normaal nooit zou kunnen, bijvoorbeeld tijdens het pellen van membranen op het netvlies. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>van het netvlies pellen<br /></h3>
<p>Een gesprek met Maarten Beelen gaat veel meer over vitreoretinale oogoperaties dan over techniek. ‘Oogoperaties aan het glasvocht en het netvlies zijn enorm veeleisend,’ vertelt hij. ‘De chirurg prikt met dunne instrumenten door het witte gedeelte van het oog. Er gaat een lampje mee naar binnen en een instrumentje, bijvoorbeeld een pincet. Via een microscoop kan de chirurg door de pupil van de patiënt in het oog kijken. Zo kan hij bijvoorbeeld glasvocht wegknippen en wegzuigen, of littekenweefsel van het netvlies pellen. Het is extreem precies werk. Alleen de allerbesten kunnen het.’<br />Maar zelfs de allerbesten moeten vervroegd met pensioen vanwege nek- en rugklachten. Ook gaan de handen met de jaren meer trillen. Reden voor oogchirurg Marc de Smet om acht jaar geleden bij de vakgroep control systems technology van de faculteit mechanische engineering aan te kloppen met de vraag of er een microchirurgie-robot kon worden gemaakt die bij dergelijke operaties assisteert. De Smet is inmiddels chief medical officer bij Preceyes. Beelen zelf raakte drie jaar geleden betrokken bij het vermarkten van het onderzoek. Hij is verantwoordelijk voor de systeemintegratie en regeltechniek. Het is zijn taak om alle mechanica en software zodanig aan elkaar te knopen dat het systeem werkt. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>vraag van de markt<br /></h3>
<p>Jazeker, hij was het soort jongetje dat zich graag vermaakte met meccano, technisch lego en computers. Dat hij cum laude aan de TU Eindhoven afstudeerde als werktuigbouwkundige past in het plaatje, net als zijn stage in de VS op het gebied van kernfusie en zijn afstudeerproject, een robot voor buik- en borstkasoperaties. Toch was hij in eerste instantie sceptisch over zijn nominatie voor VN’s Nerd101. ‘De associatie robotica en nerds bevalt me niet,’ zegt hij daarover. ‘Wij maken een toepassing die voortkomt uit een vraag van de markt. We zitten niet op een zolderkamertje te programmeren vanwege de lol van het programmeren zelf. Werktuigbouwkundigen moeten kunnen praten met de mensen van de software, elektronica, mechanica en materiaalkunde. Als je een start-up begint, moet je bovendien in gesprek met financiers, de industrie, chirurgen, farmaceuten, zorgverzekeraars en ziekenhuizen.’<br />En met de media. Sinds Beelen een TEDx-talk hield over de robotassistent, stroomden de uitnodigingen voor televisie- en kranteninterviews binnen. Vaak hebben redacties een item voor ogen over robots die onze banen inpikken of de wereld willen overnemen. ‘Wij willen juist laten zien dat robots enorm voorspelbare apparaten zijn die precies doen waar jij ze voor maakt,’ zegt Beelen. ‘Dergelijke robots schilderen en assembleren nu al auto’s. Sterker nog, de auto’s van tegenwoordig bevatten zo veel processing en sensoren dat het zélf robots zijn. We willen niet dat patiënten bang worden gemaakt. Kun je het in je stuk niet liever over “het systeem” hebben, in plaats van “de robot”?’<br />Om die patiënten is het hem te doen. Het systeem van Preceyes maakt bestaande oogoperaties nauwkeuriger en nieuwe behandelingen mogelijk. Neem de aders die het netvlies van bloed voorzien. Bij diabetici raken ze vaak verstopt. Het handmatig ‘dotteren’ van dergelijke aders is onmogelijk omdat ze dunner zijn dan een mensenhaar. ‘Je kunt <span class="Cursief">never</span> nooit het tipje van een naald stilhouden terwijl je het medicijn indruppelt,’ zegt Beelen. ‘Maar wij hebben met behulp van dierstudies aangetoond dat we met robotassistenten deze aders wel kunnen aanprikken om de verstopping op te lossen.’ <br />Tot nog toe verdient het bedrijf geld door in opdracht van farmaceuten dergelijke onderzoeken uit te voeren. De topchirurgen die ze bij hun researchprojecten betrekken, zijn stuk voor stuk onder de indruk van de robotassistent. Maar om het systeem in serieproductie te brengen, is een investering van 10 tot 30 miljoen euro nodig. Lukt het om dat geld bij elkaar te krijgen, dan verschijnt Preceyes Surgical System over twee jaar op de markt, in eerste instantie vooral voor academische ziekenhuizen. Een tweede geplande release is bedoeld om elke oogoperatiekamer wereldwijd te bereiken. Die versie biedt meer snelheidswinst en kan afstanden meten in het oog. Beelen: ‘Het systeem weet dan zelf waar het netvlies is en voorkomt dat je dat ongewild stukmaakt. Daarmee brengen we minder goed presterende chirurgen naar een hoog niveau.’ <br />Zelf heeft hij inmiddels succesvolle operaties op varkens uitgevoerd. ‘Robot-ondersteund maak je van een slechte chirurg een goede chirurg.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Robot Care Systems<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Zorgrobots<br /></h3>
<p>Als kind in Servië was Maja Rudinac goed in wiskunde en hield ze van sciencefictionfilms. Terwijl ze zich voorbereidde op het toelatingsexamen voor een talenstudie, droomde ze ’s nachts dat ze robots maakte. De volgende ochtend vertelde ze haar ouders dat ze elektronica ging studeren. ‘Het was een heel goede beslissing,’ zegt ze nu. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Rudinac organiseert Robocup@Home, de grootste competitie voor persoonlijke robots ter wereld. Ze is betrokken bij de ontwikkeling van de eerste autonome voertuigen die over de gewone weg zullen rijden. Bij de TU Delft was ze teamleider van een onderzoeksgroep die goedkopere robots ontwikkelt voor huishoudelijke taken. Haar bedrijven Robot Care systems en Robot Security Systems brengen naar verwachting vanaf midden 2016 robots op de markt voor de zorg en het beveiligingswezen. <br />De vraag of haar robots voor werkloosheid zullen zorgen, beantwoordt ze gepassioneerd: ‘Zorgprofessionals bezoeken hun cliënten maximaal een uur per dag. De rest van de tijd zijn die mensen volkomen alleen. Als ze naar de wc willen, moeten ze wachten tot iemand hen kan brengen. De vraag is wie hen vierentwintig uur per dag kan ondersteunen. Of neem de beveiliger die in zijn eentje een gigantisch pakhuis bewaakt. Wat als hij een robot had die de rondes maakt en hem alarmeert als er iets mis is?’ <br />Rudinac maakt robots die mensen helpen. ‘Het zijn machines op wielen, niet wezenlijk anders dan wasmachines of computers. Ze zijn hier niet om mensen te vervangen.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Universiteit Twente<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Zorgrobots<br /></h3>
<p>Onderzoeker en universitair docent Edwin Dertien geeft leiding aan een team dat een inspectierobot bouwde voor het zelfstandig inspecteren van gasleidingen. Het Pirate project bevindt zich in de afrondingsfase, maar de kans dat Dertien binnenkort achteroverleunt, is klein. Zo onderzoekt hij nu in hoeverre robots er eigenlijk moeten uitzien als mensen. ‘Misschien is een robot waarmee je kunt lachen wel veel nuttiger dan één die praat als Siri,’ zegt hij. Daarnaast is hij pianist bij theatersportvoorstellingen. En zijn Fablab, dagbesteding die aansluit bij de interesses van werkloze autisten, is net verhuisd. Het is zo succesvol dat het uit zijn voegen barstte. Zelf is hij altijd met soldeerbout en laserprinter in de weer. ‘Zou het niet geweldig zijn om de hut op kippenpoten van Baba Jaga, de heks uit de Slavische mythologie, in het echt na te maken?’ Zijn enige restrictie is dat er maar vierentwintig uur in een dag gaan.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">wie</span> Michiel Joosse (25), Universiteit Twente<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Spencer robot<br /></h3>
<p>Hoe dienen robots zich in het wild te gedragen? Onder ‘robotprofessor’ Vanessa Evers onderzoekt PhD-student Michiel Joosse hoe robot Spencer passagiers op een vliegveld van A naar B brengt zonder dat hij hen de stuipen op het lijf jaagt. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">wie</span> Nanda van der Stap en Esther Rozeboom (29 en 28), Universiteit Twente<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Teleflex<br /></h3>
<p>Nanda van der Stap en Esther Rozeboom promoveren beiden op de Teleflex, een chirurgische robotassistent die het mogelijk maakt om met behulp van een joystick of met beeldinformatie volledig automatisch een flexibele endoscoop te besturen. Waren er voor de bediening voorheen verscheidene mensen nodig voor een endoscopie, de Teleflex is met één hand te bedienen.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">wie</span> Tijn van der Zant (40), Hogeschool Windesheim/ RUG / Brobotix / RoboCup Federatie<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Generatieve kunstmatige intelligentie<br /></h3>
<p>Wanneer routineklusjes een robot beginnen te ‘vervelen’, leert lector zorgrobotica Tijn van der Zant hem om <span class="Cursief">out of the box</span> te denken met een nieuw soort kunstmatige intelligentie. Van der Zant begon RoboCup@Home, de grootste competitie ter wereld voor sociale robots. Hij leerde een supercomputer oude handgeschreven teksten uit het Nationaal Archief te lezen. Zijn bedrijf Brobotix lanceert binnenkort de eerste autonome robot voor de ondersteuning van ouderen met dementie en hun mantelzorgers.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">wie</span> Alec Momomt (23), TU Delft botix / RoboCup Federatie<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Ambulancedrone <br /></h3>
<p>Gemiddeld doen de hulpdiensten er tien minuten over om iemand met een hartaanval te bereiken. De ambulance-drone, een afstudeerproject van industrieel ontwerper Alec Momont, levert binnen één minuut een defibrillator af en geeft via een livestream instructies aan de mensen ter plekke. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">wie</span> Nico Nijenhuis (28), Clear Flight Solutions<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Robird<br /></h3>
<p>De levensechte robotvogels van Clear Flight Solutions verjagen vogels van vliegvelden, akkers en vuilstortplaatsen. Dat scheelt al snel miljarden aan schade. De Robirds zijn daarmee lang niet alleen interessant voor Nederlandse boeren en bedrijven; een grote Amerikaanse investeerder gaf het bedrijf onlangs nog 1,6 miljoen euro. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">wie</span> Pieter Jonker (63), TU Delft<br /><span class="06_Bijschrift_Kopje rood">innovatie</span> Robothoofd met menselijke visuele reflexen<br /></h3>
<p>Door het bestuderen van het menselijk visuele systeem kwam hoogleraar Vision Based Robotics Pieter Jonker met zijn studenten en promovendi tot oplossingen op het gebied van de nano-computing en ontwikkelde hij een robothoofd met menselijke visuele reflexen. <br />Ook vond hij een manier om foto’s en video’s, maar ook schilderijen van Rembrandt en Van Gogh automatisch om te zetten van 2D naar 3D.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Robotica</p>
</p></div>


Marjolein van Trigt

robotica

Vrouwen misbruikt binnen Forum

De zomerrel op links

Woke versus klasse

Verhaal van de Week

Normale mensen zijn eng

Teun van de Keuken

Wat betekent bescherming?

Leven in de Noordzee

Onzekere toekomst

Onrust in het Midden-Oosten

iPhone-apartheid

Chard van den Berg

Eigendomcrisis

Noordzee

Veilige social media

Megaboete Meta

Democratie leeft

Verzet in India

Mag je niet missen

Cultuurtip