Meer zin om te luisteren? Dat kan ook, dankzij Blendle!

Het was een hoopgevend bericht, eerder deze week in de Volkskrant, dat de GGD Noord-Limburg al weken bezig was kwetsbare patiënten uit de omgeving in te enten met vaccin dat aan het eind van de dag overbleef. Bijna nog mooier was dat de gezondheidsdienst daarmee de oproep van het ministerie negeerde om te wachten met vaccineren van ‘kwetsbaren’ totdat er een richtlijn zou zijn opgesteld – een richtlijn waarop het ministerie, middenin de crisis, al ruim een maand aan het broeden was. Door de ongehoorzaamheid van de GGD Noord-Limburg, dacht je als goedwillende burger, kwam het vaccin toch nog goed terecht.

Maar twee dagen later werd de hoop alweer de grond in gestampt toen de nieuwe richtlijn van het ministerie eindelijk verscheen, en de GGD Noord-Limburg werd gesommeerd per direct te stoppen met het vaccineren van de kwetsbare patiënten: de ‘spillage’ aan het eind van de dag mag alleen nog maar worden gebruikt voor GGD-medewerkers van de betreffende teststraat of voor ziekenhuispersoneel.

De nieuwe spillagelijst geldt ook voor de huisartsen, die in Noord-Limburg van hun koepelorganisatie het dringende verzoek kregen niet met de media te praten. De oekaze weerhield huisarts Stijn van Kerkhoven uit Weert er niet van aan de Volkskrant uit te leggen dat het ‘ethisch onverantwoord’ is om de spillage wel in te zetten voor jonge, goed beschermde medewerkers van de GGD en niet voor kwetsbare patiënten.

In de aanloop naar de verkiezingen hadden vrijwel alle politieke partijen de mond vol over ‘de menselijke maat’ die terug moet keren in het overheidsbeleid.

Waarna ik opeens weer moest denken aan de toespraak van Mark Rutte tot de natie in maart vorig jaar, waarin hij ‘het beschermen van de kwetsbaarste mensen’ tot belangrijkste doel van het coronabeleid verklaarde.

onnavolgbare richtlijnen

Gelukkig zijn er huisartsen die zich van de onnavolgbare richtlijnen van de overheid niks aantrekken, zoals Berend Nikkels uit Breda, die besloot door te prikken nadat de Gezondheidsraad had geadviseerd mensen onder de zestig niet langer met AstraZeneca te vaccineren omdat het vaccin in een op de honderdduizend gevallen tromboseverschijnselen zou kunnen veroorzaken – het risico op trombose tijdens een vliegreis of een het slikken van de pil is aanzienlijk groter.

In Op1 vertelde Nikkels van de week dat hij onder meer kankerpatiënten met chemokuren in zijn praktijk had opgeroepen zich te laten prikken met het vaccin dat hij overhield. De volgende dag stonden ze al op de stoep, sommigen met tranen in de ogen.

In de aanloop naar de verkiezingen hadden vrijwel alle politieke partijen de mond vol over ‘de menselijke maat’ die terug moet keren in het overheidsbeleid. Aanleiding voor die oproep is de toeslagenaffaire, waarbij onschuldige burgers door een harteloze overheid werden vermalen. Maar de coronacrisis laat zien dat de neiging om het beleid dicht te timmeren met richtlijnen die de menselijke maat uitsluiten, veel wijder verbreid is dan de Belastingdienst.

Herman Tjeenk Willink, die nu als verkenner moet proberen de kabinetsformatie los te trekken, waarschuwde al een decennium geleden voor het verdwijnen van de menselijke maat uit het overheidsbeleid, in een van de jaarverslagen van de Raad van State waarvan hij jarenlang vicevoorzitter was. Zijn waarschuwing, die hij 2018 nog eens herhaalde in zijn boek Groter denken, kleiner doen, werd rond het Binnenhof met vroom geknik ontvangen, maar er werd niets mee gedaan.

harteloos overheidshandelen

De afgelopen jaren kwamen al talloze voorbeelden voorbij van de schrijnende gevolgen van overheidsbeleid dat ieder risico wil uitsluiten. Vooral in het asielbeleid werd die praktijk pijnlijk zichtbaar. Van de week nog berichtte NRC Handelsblad over een Syrische asielzoeker, inmiddels toegelaten tot Nederland en werkzaam bij een grote bank, die jarenlang probeerde zijn doodzieke moeder uit Syrië te laten overkomen. Ondanks rechterlijke uitspraken die hem keer op keer in het gelijk stelden, tot en met de Raad van State, traineerde de IND de zaak net zo lang tot de moeder in eenzaamheid overleed.

Als het over asielzoekers gaat, halen veel Nederlanders tegenwoordig hun schouders op. Maar misschien dringen de schrijnende gevolgen van zulk harteloos overheidshandelen beter door nu de effecten van het coronabeleid iedereen kunnen raken.

Dat is misschien een van de belangrijkste lessen die we van de coronacrisis kunnen leren: geen enkel systeem kan zonder menselijke maat, en zolang die ontbreekt, zonder burgerlijke ongehoorzaamheid.

Lang leve de huisartsen en GGD’ers die gewoon door prikken.