Uit het leven
Han Pieck, op 28 augustus op zevenentachtigjarige leeftijd in Brazilië overleden, was avonturier, hoteleigenaar, fabrikant, ontwerper van vliegtuigen (die nooit gemaakt zijn) en van meubels (waarvan een leunstoel, de LAWO 1, beroemd is geworden). Toen hij na jaren van over de wereld zwerven in 1986 even in Nederland was en zijn LAWO in het Amsterdams Stedelijk Museum zag staan, ging hij er even op zitten. Hij wilde weten of die stoel, die net na de oorlog in productie was genomen, nog wel lekker zat. Zelf had hij de stoel niet meer en was hij hem in het verre buitenland zo&#8217;n beetje vergeten. Een alerte suppoost zette Pieck buiten de deur.
Op 23 augustus 1923 werd Han in het Noord-Hollandse kunstenaarsdorp Schoorl geboren als zoon van Henri Pieck: schilder-tekenaar, communist, dubbelspion, verzetsstrijder én tweelingbroer van Anton Pieck, de bekende tekenaar van nostalgische stadsgezichten. Han was een vrolijk kind, hield van kattenkwaad en was altijd in de weer, vertelt zijn jongere halfzus, Karrie-Ilja Pieck. &#8216;Heerlijk als Han kwam logeren, hij wilde voortdurend leuke dingen doen. Vanaf zijn geboorte zat hij vol ideeën.&#8217;
Op de Kunstnijverheidsschool, de latere Rietveld Academie, moest Han ook nog voor zijn moeder zorgen, want zijn vader was in 1941 gearresteerd. Als vanzelfsprekend ging Han ook in het verzet en vervalste voedselbonnen. Hij werd betrapt en zat acht maanden in het Kamp Amersfoort. Met andere verzetsstrijders veroverde hij nog vóór de bevrijding het Centraal Station. En nauwelijks was de oorlog voorbij of hij vertrok naar Afrika, samen met een jongen die zei dat Afrika geweldig was. Verder dan Soedan, vertelde hij in een documentaire van VPRO&#8217;s radioprogramma OVT, kwam hij niet. Vanwege zijn Duitse uniformjasje, dat hij bij gebrek aan beter droeg, werd hij door Britse militairen opgepakt, beschuldigd van spionage en op de boot naar Nederland gezet.
Terug in Amsterdam danste hij op kunstenaarssociëteit De Kring met een meisje. Dat meisje moest naar haar zwager in Ommen. Han bracht haar op zijn motorfiets en de zwager, vliegtuigingenieur Maarten van Raalte, bleek geïnteresseerd in het ontwerp dat Han nog in de Hongerwinter als afstudeerproject had gemaakt: een leunstoel met poten, zitting en rug geperst uit één plaat gelamineerd hout; een revolutionair idee. Na wat borrels besloten ze samen aan de slag te gaan. Er was, vlak na de oorlog, grote belangstelling voor meubels, zeker als ze goedkoop in serie gemaakt konden worden. Maar geld en hout hadden ze niet, en Marshallhulp kreeg je alleen als je een betrouwbaar bedrijf met grote orders had. Han stapte naar een Joodse graanhandelaar voor wiens dochter hij een onderduikadres had gevonden. De dankbare man wilde graag helpen en liet bij een notaris vastleggen dat hij tienduizend stoelen had besteld. Zo kregen de jonge ondernemers driehonderdduizend gulden regeringssteun. In Ommen kochten ze een oude fabriek. Bij Philips vonden ze een hoge frequentiegenerator waarmee nog radiokasten waren gemaakt.
Na maanden experimenteren konden ze beginnen en stralend ging Han naar de graanhandelaar. &#8216;Geweldig,&#8217; zei de man, &#8216;ik hielp je aan Marshallhulp, maar ik handel in graan, niet in stoelen.&#8217;
Al snel gingen ze failliet. Met moeite verkochten ze duizend stoelen. Er zijn er nog een vijftigtal over, collector&#8217;s items die twee- tot vijfduizend euro opbrengen.
Opnieuw door allerlei toevalligheden kwamen de vrienden zonder een cent bij een meubelfabriek in Schotland. Han ontwierp een nieuwe stoel, de Bambi, die goed verkocht, en ze kregen het verzoek in Brits-Guyana een nieuwe fabriek te beginnen. Vanwege de oorlog in Korea waren er geen deviezen. Toch wilden Pieck en Van Raalte in Latijns-Amerika blijven. Het werd, na het opgooien van muntstukken, Brazilië. Daar zetten ze in 1953 een meubelfabriek op.
De wegen van de vrienden scheidden zich en Han begon in Rio de Janeiro een fotolaboratorium dat grote regeringsopdrachten kreeg. Hij verkocht het fotobedrijf, ontwierp en bouwde een vakantieoord in Noord-Brazilië en ontwierp lesvliegtuigen voor de regering, maar een nieuwe minister schrapte het project.
Boos en teleurgesteld verkocht hij alles en zeilde met zijn jacht de wereld rond.
Wiet Hekking, eigenaar van de Amsterdamse Galerie WonderWood, gespecialiseerd in vintage en plywood meubelen, zocht contact. Han kwam in 2006 nog één keer naar Nederland; drieëntachtig jaar oud en vol ideeën voor een nieuwe stoel. Het is er niet meer van gekomen.
Suggesties voor deze rubriek? Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Ontwerper van stoelen en vliegtuigen, avonturier

Pop strijdt tegen AI-slop

Pop versus AI-slop

Verhaal van de Week

Woningnood

Jetten schiet tekort

Huisdieren als schaamlap

Hannah Prins

Het KNIL en de Molukken

Landverrader

Strijd op en onder het water

Slag om de Noordzee

Brussel in paniek

AI-wedloop

Ongelijke erfverdeling

Erftsunami

Amerika beschermt Israël

Aanval op het ICC

Homohaat ontleedt

Nicolaas Veul

Shakespear forever

Cultuurtip