<div class="lead">
In de documentaireserie De Aanklagers gooit het Openbaar Ministerie de deuren wagenwijd open. Spannend voor de kijker, maar is die justitiële rock ‘n’ roll wel verstandig?
</div>
‘Wat vond je? Was het niet te veel een lofzang op het OM?’ In debatcentrum De Balie kijkt een betrokken VARA-medewerker me woensdagavond bezorgd aan. Zojuist hebben we de vijftig minuten durende eerste aflevering van <a href="https://www.om.nl/@93816/aanklagers-npo2/">De Aanklagers</a> gezien. Ik stel haar gerust. ‘Het is ongelooflijk spannend gemaakt. Het is actueel, met onderwerpen als liquidaties, jihadisme, grootschalige wietteelt en mensenhandel. En de af en toe twijfelende officieren van justitie komen oprecht en menselijk over. Dus ja, het is één grote, geslaagde pr-campagne.’
Vanavond begint de vierdelige documentairereeks van Daniëlle van Lieshout en Coen Verbraak (21:00 uur, NPO2). Niet eerder zat de camera zo dicht op de huid van de staande magistratuur. Dat wordt meteen al duidelijk in een van de eerste scenes met de Amsterdamse officier van justitie Justin Louman. Na een liquidatie neemt hij een kijkje op de plaats delict. De camera gaat nog net niet mee naar binnen in de tent waar het lijk ligt, maar de microfoon registreert elk woord van Loumans grafische beschrijving. ‘Jezus, nou, nou. Z’n hele gezicht is kapot. Er zit een gat in z’n gezicht. <a href="http://www.npo.nl/artikelen/coen-verbraak-volgt-officieren-in-de-aanklagers" target="_blank">Dat hele been ligt los</a>.’
Welkom in de wereld van de Nederlandse crimefighters. De kijker ziet Louman en zijn collega’s aan het werk bij nacht en ontij. Ziet hoe de aanklagers huiszoekingen en aanhoudingen begeleiden en hoe ze tussen de wietplanten en bloedsporen staan. De beelden zijn gelardeerd met persoonlijke gesprekken, waarin de hoofdrolspelers hun drijfveren (waarheidsvinding, misdaadbestrijding) en beslommeringen (bedreigingen, inbreuk op het privéleven) delen. Als dit representatief is, moet de conclusie zijn dat het OM bestaat uit een club bevlogen mensen met een spannende baan, het hart op de juiste plaats en een goed stel hersens. Kortom, justitiële rock ‘n’ roll en daarmee een unieke wervingscampagne.
<figure id="post-322649 media-322649" class="align-center"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/04/De_Aanklagers_carousel_missed-1460121764.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/04/De_Aanklagers_carousel_missed-1460121764-320x128.png 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/04/De_Aanklagers_carousel_missed-1460121764-640x256.png 640w" alt="" /><figcaption>Beeld: NPO</figcaption></figure>
Maar wat daarnaast vooral beklijft is de officier van justitie als de leider van het strafonderzoek, degene die de politie aanstuurt, die bepaalt wat er met de verdachte gebeurt. ‘Dat is toch wel een beetje een probleem’, zegt een hooggeplaatste magistraat na afloop van de viewing in de Balie. ‘Het OM hoort in de zoektocht naar waarheidsvinding op enige afstand te staan van de politie en dat komt hier niet uit de verf. Integendeel.’
Het is een geluid dat vaker klinkt over crimefighters die wel heel prominent en zelfverzekerd in de media optreden. Bijvoorbeeld toen vorige week in Brabant en Limburg camera’s in de slipstream van politie en OM filmden hoe een grote drugsorganisatie werd <a href="http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/grote-operatie-tegen-drugscriminelen-zuid-nederland" target="_blank">opgerold</a>. ‘Als Bokito zo trots verschijnt men, met een glimlach van oor tot oor, gretig voor de camera om alles haarfijn uit de doeken te doen’, zo <a href="http://www.crimesite.nl/bram-moszkowicz-syndroom-om-column/" target="_blank">bekritiseerde </a>strafpleiter Jillis Roelse vorige week ‘de ontzettende tevredenheid’ van het Openbaar Ministerie. De advocaat stoort zich vooral aan het OM-optreden in zaken waarin de verdachten ‘in beperkingen’ zitten en geen contact mogen met de buitenwereld. ‘Maar wat is het eerste wat het OM doet na het opleggen van deze beperkingen? De media bellen!’ Dat schaadt het belang van de verdachte, wil de strafpleiter maar zeggen.
Wellicht brengen de volgende drie afleveringen van De Aanklagers wat meer balans in de zoektocht naar de juiste belangenafweging. Hoe dan ook, het OM verdient een compliment voor de betrachte openheid. Die transparantie blijft overigens georkestreerd, blijkt nog dezelfde woensdagavond in de Balie. Als ik aan officier van justitie, Nicole Vogelenzang – jas in de hand, op weg naar huis &#8211; vraag wie de jihadverdachte is die zij in de reportage door de politie laat aanhouden, dan reageert ze afhoudend. ‘Bent u van de pers? Dan ga ik niets zeggen.’

Harry Lensink

Het OM kan ook té sexy zijn

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips