Colm Tóibín. New Ways to Kill Your Mother. Writers and Their Families. Viking, 346 p., € 20,50
****
door Kristien Hemmerechts
Essay&#8217;s 
De Ierse schrijver Colm Tóibín heeft een reeks essays over &#8216;schrijvers en hun familie&#8217; gebundeld. Een reeks heerlijke teksten over het verband tussen leven en fictie: waar de werkelijkheid in gebreke is gebleven, kan fictie soelaas bieden; wraak kan worden genomen zonder dat er een druppel echt bloed vloeit. Tóibín bewondert, maar neemt ook geen blad voor de mond. &#8216;John Cheever haatte zijn vrouw,&#8217; schrijft hij ondubbelzinnig. En over Klaus Manns Mephisto: &#8216;Bij momenten is de roman slecht geschreven.&#8217;Af en toe verliest Tóibín zich in ingewikkelde kwestie, maar dan verleidt hij zijn lezer weer met een ironische opmerking, zoals: &#8216;In de vroege jaren van de twintigste eeuw werden Jorge Luis Borges en Bioy Casares net als Marcel Proust en Lillian Hellman lid van het exclusieve clubje schrijvers over wie hun meid een boek schreef.&#8217; Of: &#8216;Cheever was een meester in andere mensen de schuld te geven; zo bedreven was hij hierin dat hij soms zo ver ging de schuld in zijn eigen schoenen te schuiven.&#8217; Tóibín kiest voor een luchtige toon, maar schuwt de gruwel niet, zoals de lobotomie uitgevoerd op de schizofrene zus van Tennessee Williams, die te vaak vertelde hoe ze masturbeerde met kaarsen uit een kapel; of Klaus Manns ontdekking na de oorlog dat zijn ouderlijk huis als Lebensborn had gediend: Arische jonge mannen en vrouwen hadden er op bevel kinderen verwekt. 
Aaron Copland. Waar je naar moet luisteren in muziek. Nieuwezijds, 240 p., € 19,95
**
door Maarten &#8217;t Hart
Lesboek 
Waar je naar moet luisteren in muziek is een door Kees de Vries bewerkte heruitgave van Luister zo naar muziek van Aaron Copland. Dat verscheen in 1960 in de vertaling van A. Teunis bij Zomer &#038; Keuning. Het boek belooft meer dan het waar kan maken; op het achterplat staat dat Copland de luisteraar een actieve houding tegenover muziek wil bijbrengen, oordelend en genietend, objectief en subjectief. Mij lijkt het onwaarschijnlijk dat enige lezer die actieve houding ooit deelachtig is geworden dankzij What to Listen for in Music (1939), maar dat neemt niet weg dat dit werk van Copland een degelijk leerboek is dat je de eerste beginselen bijbrengt van datgene waaruit muziek is opgebouwd: ritme, melodie, harmonie. Het is bedoeld voor nitwits en als zodanig nuttig en helder. Wil je echter meer weten, dan zul je toch naar het nog altijd verkrijgbare klassieke leerboek van Sem Dresden moeten grijpen, Algemene muziekleer, of naar het voortreffelijke boek van Theo Willemze dat eveneens onder de titel Algemene muziekleer is verschenen en bijvoorbeeld, als &#8217;t de harmonieleer betreft, naar zo&#8217;n uniek meesterwerk als KWINTessens van Robijn Tilanus. 
Louis Ph. Sloos. Gewapend met kennis. 500 jaar militaire boekcultuur in Nederland. Vantilt, 537 p., € 34,95
***
door Lisa Kuitert
Geschiedenis 
Vanaf de invoering van de dienstplicht in 1810 kelderde de reputatie van de soldaten in Nederland flink. Ze waren dronken, hadden vlooien, leidden kortom een leven &#8216;waarin het spreken van de vuilste taal, het verschrikkelijkste vloeken, de ontucht en de dronkenschap als een soort van kranigheid of militaire deugd worden beschouwd&#8217;. De remedie zat hem in het lezen van passende lectuur, zoals de Gids voor den jongen militair, maar ook poëzie en de Bijbel. Defensie richtte bibliotheken in waarvan de &#8216;Cadettenbibliotheek&#8217; in Breda een van de bekendste is. Louis Sloos, conservator van het Legermuseum in Delft, heeft in Gewapend met kennis alles bij elkaar gebracht wat er over dit onderwerp te zeggen valt. Hij behandelt de soms koninklijke herkomst van de boeken, de schrijvers, de uitgevers, de inhoud en de boekverzorging. Tegenwoordig lezen militairen vooral om hun kennis bij te spijkeren over de verre landen waar ze naartoe gaan. Een nieuwigheidje zijn de boekjes voor kinderen van uitgezonden militairen, zoals Papa Muis gaat op uitzending, uit 2006. Sloos heeft zijn eerder gepubliceerde artikelen nu in dit boek gebundeld. Daardoor is de opbouw niet helemaal helder maar de schitterende illustraties maken veel goed.

Kristien Hemmerechts

Lisa Kuitert

Maarten ’t Hart

Non-fictie

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots