Het Amsterdamse GVB wil af van contant geld in bussen. Veel economen willen van cash af: elektronisch betalen is sneller en veiliger en maakt fraude en belastingontduiking vrijwel onmogelijk. Tegenstanders vrezen Big Brother.

Voor

Principieel voor

1. Het is goed tegen fraude en misdaad.
Het zijn vooral criminelen en fraudeurs die voor honderden miljarden dollars aan contant geld in grote coupures gebruiken, schrijft econoom Kenneth Rogoff in het FD. ‘Alleen al de kosten van de belastingontduiking zijn enorm, in de VS misschien zelfs $ 700 miljard per jaar.’ Dan zijn er nog misdaad, corruptie, illegale drugs en gokken, mensensmokkel, terrorisme en afpersing.

2. Het is een humane aanpak van illegale immigratie.
Cashbetalingen van werkgevers aan personeel zonder officiële papieren zijn een belangrijke factor achter illegale immigratie, schrijft Kenneth Rogoff in het FD: ‘Het terugschalen van het gebruik van contant geld is een veel humanere manier om de immigratie te beperken dan het bouwen van prikkeldraadversperringen.’

3. Het is beter voor de economie: het dwingt tot geld uitgeven.
‘Als banken een negatieve rente vragen in een samenleving zonder contant geld, dan kunnen de klanten hun geld niet van de bank halen en onder hun matras stoppen. De enige keus van consumenten is dan om het geld uit te geven of het door de bank te laten afpakken. Door mensen te dwingen om hun geld uit te geven in plaats van te sparen, stimuleer je de economie,’ aldus een analyse op BusinessInsider.com.

Praktisch voor

1. Geen paniek, cash gaat geleidelijk weg.
Een plan voor het beteugelen van papiergeld moet aan drie eisen voldoen, schrijft Kenneth Rogoff in het FD. Burgers moeten voorlopig ‘contant geld kunnen blijven gebruiken voor het doen van anonieme aankopen van redelijke omvang’. Het aanpakken van cash moet geleidelijk gebeuren en moet rekening houden met mensen zonder bankrekening.

2. Het is veiliger voor personeel.
‘We zijn zo blij met dat cashloos betalen,’ zegt buschauffeur Ronald Goos van het GVB tegen AT5. ‘Die overvallen hebben gewoon heel veel impact.’ Chauffeurs voelen zich ’s avonds vaak onzeker als ze moeten stoppen voor een verdacht persoon: ‘Dat gaan we toch een stuk minder krijgen omdat je gewoon geen cash geld meer op de bus hebt.’

3. Het is makkelijker.
‘Het voordeel is dat je niet meer naar de bank moet gaan om geld af te halen voor je frietjes, snacks of drankjes. Wij hoeven het geld niet meer manueel terug naar de bank te brengen. Dat bespaart veel tijd.’ Frituuruitbater François Bouvard in de Gazet van Antwerpen.

Tegen

Principieel tegen

1. Verlies van privacy.
‘Je betalingsgegevens en alles wat deze vertellen over je persoon en levenswijze zijn op het gebied van privacy een van de weinige dingen waar we nog enige controle over hebben,’ schrijft Ancilla van de Leest op Joop.nl. Banken, bedrijven en inlichtingendiensten bespioneren ons: ‘Wanneer contant betalen geen optie meer is, gaat er geen dag voorbij dat er niet geregistreerd wordt waar je wanneer en hoe lang was.’

2. Verlies van vrijheid.
‘Cash kun je onderling uitruilen. Zodra een betaling digitaal gaat, verloopt die per definitie via boven ons aangestelde derden. Een externe instantie controleert wie ik ben, of ik voldoende geld voor de transactie heb, gaat na aan wie ik dat bedrag wil overmaken. (…) Dat maakt ons voor onderhandse transacties afhankelijk van een hiërarchie waarop we weinig grip hebben,’ aldus Karin Spaink in het Parool.

3. Een oorlog tegen spaarders.
De ECB wil de voorzichtige burger tegen zijn zin dwingen om zijn spaargeld uit te geven, schrijft Geenstijl: ‘Cash moet in dit Grand European Design afgeschaft worden, want als giraal sparen geld kost, dan heeft de spaarder nu nog de mogelijkheid om gewoon het te sparen bedrag onder het matras te deponeren. Die uitvlucht moet, in de krankzinnige logica van Frankfurt, worden afgesneden.’

4. Controleverlies over je budget.
Uit onderzoek blijkt dat mensen digitaal geld makkelijker uitgeven dan cash, zegt Nibud-woordvoerder Gabriëlla Bettonville in NRC: ‘Hoe meer drempels mensen voelen en hoe concreter het uitgeven van geld voelt, hoe zuiniger ze ermee omgaan.’

Praktisch tegen

1. Cash moet altijd kunnen.
Het moet altijd mogelijk blijven om contant te betalen in het Amsterdamse openbaar vervoer, zegt jurist Pieter Vleeming tegen AT5. Daarom spant hij een kort geding aan tegen het GVB. Hij is bang dat daklozen en toeristen straks de dupe zijn. Bijna 100 miljoen Europeanen hebben geen bankrekening, schrijft Ancilla van de Leest op Joop.nl: ‘Waarschijnlijk omdat je die simpelweg vaak niet kunt krijgen wanneer je schulden hebt of dakloos bent.’

2. Cash is een veilige back-up.
‘Het Nibud adviseert de consument voorbereid te zijn op calamiteiten in het elektronisch betalingsverkeer. Of het nu cyberaanvallen zijn, elektronische storingen of een geskimd pasje, de noodzaak om altijd contant geld achter de hand te hebben is overduidelijk,’ schrijft het Nibud op zijn site.