Een jaar geleden zei de Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman dat zijn land vastbesloten was om eigen atoomwapens te ontwikkelen als Iran ze zou maken. Ondanks de modus vivendi tussen Israël en Saoedi-Arabië is dit geen geruststellende boodschap voor Israël. Die laatste vertrouwt Iran op zijn beurt weer voor geen centimeter en denkt dat de ayatollahs in het geheim aan een wapen werken, ondanks de in 2015 gesloten nucleaire deal.

Benjamin Netanyahu vroeg dan ook aan Donald Trump of hij zou stoppen met de levering van nucleaire reactors aan de Saoedi-Arabië, en zo niet, of hij er in elk geval voor zou zorgen dat de Saoedi’s niet aan lokale uraniumverrijking zouden beginnen. Dat was het pad inslaan naar een eigen Saoedische atoombom. Trump hield zich een beetje van de domme, weigerde in elk geval de vette order voor zestien kernreactoren, die hij voor de neus van Bin Salman liet bengelen, te schrappen. Zijn argument: anders zou China of Rusland wel aan de haal gaan met die order van ruim 80 miljard dollar. Intussen is via The New York Times uitgelekt dat er vergaande onderhandelingen zijn tussen de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië op nucleair gebied.

NUCLEAIRE TOEKOMST

Op zichzelf is dit helaas geen nieuws. Het oliekoninkrijk heeft al tientallen jaren een enorme hekel, deal of geen deal met Iran, aan de shiitische concurrent aan de overkant van de Perzische Golf. Bin Salman noemt ayatollah Khamenei ‘gewoon Hitler’ en zal kosten noch moeite sparen om te voorkomen dat Teheran de baas wordt in het Midden-Oosten. Dat moet Riyad zijn.

Lees ookMacht op vrijdag: David Van Reybrouck bejubelt het besluit tot een gelote senaat van burgers1 maart 2019

De Saoedi’s hebben al tientallen jaren over een nucleaire toekomst gespeculeerd. Hun argument stoelt op de notie dat het verstandig is om de economie, en dan met name de status van internationale energieleverancier, minder eenzijdig te maken. De olie dreigt een keer op raken. Dat daarbij een militaire optie op tafel lag, was mooi meegenomen: er was immers geld genoeg.

Saoedi-Arabië steunde Saddam Hoessein in diens oorlog tegen Iran met vele miljarden, en zou als onderdeel daarvan ‘recht’ hebben op een aantal atoomwapens zodra Saddam die klaar zou hebben.

Meer nog dan Israël – dat het bestaan van een eigen kernwapen bekent noch ontkent, terwijl iedereen aanneemt dat het er tientallen in bezit heeft – is Iran het grote excuus voor de Saoedi’s. De Saoedische diplomaat Mohammed al Khilewi, die in de jaren 90 naar de Verenigde Staten vluchtte, zei dat zijn geboorteland na de Jom Kippoeroorlog (1973) besloot om veel geld te steken in een eigen kernwapen. Saoedi-Arabië steunde Saddam Hoessein in diens oorlog tegen Iran met vele miljarden, en zou als onderdeel daarvan ‘recht’ hebben op een aantal atoomwapens zodra Saddam die klaar zou hebben.

We weten allemaal hoe dat afgelopen is, te beginnen met de Israëlische bombardementen op de Osirak-reactor in 1981 en de jacht op het (in 2003 niet meer bestaande) kernwapenprogramma van de dictator die in 2006 opgehangen werd.

ATOOMSPIONAGE

Omdat Saoedi-Arabië wel zwom in het geld maar niet genoeg kennis en kunde in huis had om zelf een atoombom te bouwen, gokte het ook op een tweede paard: inkoop in de ‘islamitische’ atoombom van Pakistan. Dat verder armlastige land was dankzij atoomspionage in Nederland door Abdul Qadir Khan sinds eind jaren 90 een kernmacht geworden.

Leden van het Saoedische vorstenhuis gingen graag op visite in Kahuta, alwaar de Pakistani uranium verrijkten. Intussen vloog Abdul Qadir Kahn met kleine regelmaat naar Riyad en gingen de geruchten dat de twee landen een geheime deal sloten om Saoedi-Arabië in elk geval nucleaire dekking te geven in het geval van een Iraanse aanval. Sommige geruchten gingen zelfs verder. Zo zouden enkele Pakistaanse bommen op Saoedisch grondgebied geparkeerd kunnen worden en in één wip op de door China geleverde raketten van het type Zijderups gemonteerd kunnen worden. Hiervan heeft Saoedi-Arabië er zo’n kleine veertig in bezit.

De WikiLeaks-onthullingen uit 2010 namen de speculaties bepaald niet weg. Om er twee uit de berg van honderdduizenden te leveren: op 28 januari 2009 spoorde koning Abdullah de Verenigde Staten nog eens aan om Iran aan te vallen, ‘and so put an end to its nuclear weapons program’ en ‘to cut off the head of the snake’.

head of the snake

Drie dagen eerder, zo blijkt uit WikiLeaks, had de Nederlandse ambassadeur Ron Strikker het voorrecht om prins Turki Al-Kabeer te ontmoeten. In het gezelschap van zijn Russische collega Victor Gibinvish en de Amerikaanse militaire attaché Scott McGehee vernam hij dat de Golfstaten onvermijdelijk aan eigen kernwapens zouden denken als Iran met een atoombom aan de haal zou gaan.

samenvatting van het uitgelekte telegram

‘Netherlands Ambassador Ron Strikker, Russian Ambassador Victor Gibinvish, and Embassy Riyadh Pol/Mil Counselor Scott McGehee met on January 25 with Dr. Prince Turki Al-Kabeer, Undersecretary for Multilateral Affairs at the Ministry of Foreign Affairs, to deliver a joint demarche on the Global Initiative to Combat Nuclear Terrorism (GICNT). The meeting evolved into a pointed exchange between the Russian Ambassador and Dr. Prince Turki on Iran’s nuclear ambitions. Prince Turki warned that if Iran tried to produce nuclear weapons, other countries in the Gulf region would be compelled to do the same, or to permit the stationing of nuclear weapons in the Gulf to serve as a deterrent to the Iranians. Turki then pointedly demanded that the US keep Saudi officials informed about US plans for Iran. Dr. Prince Turki is not a decision-maker, but he is a reliable transmitter of official Saudi thinking. Most of what he said is not new, although this is the most explicit mention we have heard of Saudi willingness to see nuclear weapons deployed in the GCC as a deterrent to Iran. His concern that the United States will negotiate a “grand bargain” with Iran without consulting Saudi Arabia is a concern we have heard often in recent weeks.’

Onder Trump is het Saoedische dossier nog dikker, en zo mogelijk verontrustender, geworden. De wrange ironie is natuurlijk dat het (eenzijdige) opzeggen door Trump van de Iran-deal uit wantrouwen gebeurde, en ook om die reden werd toegejuicht door Saoedi-Arabië, maar dat de Saoedische vorsten er allesbehalve geruster op zijn geworden.

onrust

Meer dan ooit vertrouwen ze niet op de Iraanse activiteiten, die vooralsnog verondersteld zijn maar niet langer geremd worden als de deal sneuvelt. Daarom zetten ze vol in op een eigen nucleair programma. Daarbij wordt handig volgens oud recept te werk gegaan: als jullie ons niet aan de bom helpen, gaan we wel naar China of Rusland. De Verenigde Staten zeggen hetzelfde: als wij het niet doen, dan doen anderen het wel.

De ‘markt’ is gunstig voor de olievorsten. Het met enorme schulden kampende Pakistan is zojuist met 20 miljard dollar aan Saoedische investeringen besprenkeld. Een bezoek van Bin Salman aan het berooide land, die met een stoet van driehonderd SUV’s en een paar duizend veiligheidsmensen door de juichende bevolking van Islamabad werd onthaald, werd een feest. Misschien zelfs wel een nucleair feest. Niemand had het in ieder geval over de moord op ene Khashoggi.

Lees ookAls journalisten worden vermoord, sterft ook hun verhaal18 februari 2019

Dat kabinet-Trump vanaf de eerste dag in de weer is geweest om Saoedi-Arabië vol te zetten met kerninstallaties schetst zo de contouren van een nieuwe alliantie: de Arabische Navo.

Ook het bericht in The New York Times dat kabinet-Trump vanaf de eerste dag in de weer is geweest om Saoedi-Arabië vol te zetten met kerninstallaties, en het daarbij niet zo nauw neemt met de gebruikelijke controles tegen militair misbruik, schetsen de contouren van een nieuwe alliantie: de Arabische Navo. Trump vindt de ‘goede’ betrekkingen met Saoedi-Arabië belangrijker dan die met oude Europese bondgenoten. Dat bleek wel bij het laffe zwijgen over de moord op Khashoggi. Dat zijn schoonzoon Jared Kushner als een speciaal adviseur van Trump wanhopig aan een oplossing voor het Midden-Oostenconflict knutselt, maakt de zaak nog stinkender. Hij heeft immers een groot financieel belang bij het bedrijf Brookfield Asset Management, dat de bouwer van kernreactor (Westinghouse) met talloze dollars overeind hield.

Het Democratische Huis van Afgevaardigden gaat, hopelijk nog net op tijd, de beerput onderzoeken. Maar de stinkende geest is misschien al uit de fles, nu Iran, Saoedi-Arabië, Israël en Turkije een atoombom bezitten of proberen te verkrijgen. In 2012 sprak met nog van een kernwapenvrije zone in de regio, in 2030 zou het Midden-Oosten wel eens een kernwapenvolle zone kunnen zijn, met zegen van Trump.