<div class="lead">Bijna kunnen rijke particulieren de ruimte in. Maar het Nederlandse SXC beoogt meer dan het vervullen van miljonairswensen.</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Waarom wil hij zo graag gewichtloos zweven, honderd kilometer boven het aardoppervlak? Ruimtevaartentrepreneur Michiel Mol hoeft niet lang na te denken. ‘Status quo, meer van hetzelfde, daar word ik ongelukkig van. Toen ik tien was, wilde ik al de ruimte in. Ik ben nu drieënveertig en het wordt wel eens tijd.’
</div>
Die jongensdroom lijkt binnen handbereik: volgend jaar staan de eerste commerciële vluchten van Space Expedition Corporation (SXC) gepland, waarvan Mol mede-eigenaar is. De zakenman uit Blaricum is al twee jaar druk met het vervullen van zijn wens en dat vierde hij onlangs op het kantoor van SXC aan het Amsterdamse Jacob Obrechtplein. Futuristisch geklede modellen serveerden er die middag in mei champagne, terwijl acteurs in Star Wars-pakken de aanwezigen in sciencefictionachtige sferen moesten brengen.
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
Acteurs in Star Wars-pakken moeten de aanwezigen in sciencefictionachtige sferen brengen tijdens een feestje op het kantoor van SXC 
</blockquote>
</div>
Multimiljonair Mol vergaarde zijn kapitaal met het hippe internetbedrijf Lost Boys. Dat verkocht hij vorig jaar voor het astronomische bedrag van 416 miljoen euro aan de Franse reclamegigant Publicis – zelf hield hij er 55 miljoen euro aan over. Het versterkte zijn status van succesvolle zakenman in de wereld van het snelle geld. Bij het grote publiek kwam Mol in beeld toen hij een deel van zijn fortuin investeerde in automerk Spyker en 30 miljoen euro verloor. Maar de ondernemer staat zich liever voor op zijn eigen Formule 1-team dat hij redde uit de inboedel van Spyker.
Michiel Mol kleeft het imago van rijkeluiszoon aan. Zijn vader Jan Mol verdiende honderden miljoenen in de ICT en is een stille investeerder in de vele projecten van zijn nazaat. Zelf verdiend of niet, junior laat het geld graag rollen. Hij geeft legendarische feesten, laaft zich aan snelle boten en auto’s en omringt zich met BN’ers. Tot voor kort was hij getrouwd met voormalig miss Holland Paulien Huizinga, die hij inruilde voor Marlous, de dochter van vastgoedondernemer Harry Mens. Tot zijn inner circle rekent hij verder televisiepresentator Winston Gerschtanowitz, luchtvaartpionier Martin Schröder en voormalig Formule 1-coureur Jos Verstappen.
Laatste hemd
De aanwezigen op het SXC-feestje lijken het beeld van commerciële ruimtevaart als een speeltje voor de happy few te bevestigen. Bijvoorbeeld de zonnebankbruine Jos Gal uit het Duitse Heidelberg. De tandarts en motivator (‘Jos up your life!’) kocht een kaartje om ‘iets bijzonders aan zijn kleinkinderen’ te kunnen vertellen. Zo denkt hij ‘deel te worden van de wereldgeschiedenis’.
De Nederlander Ronald van der Linden beziet zijn toekomstige vlucht nuchter. ‘Ik heb veertig jaar lang dag en nacht gewerkt en ik geniet er nu van.’ Van der Linden verdiende zijn kapitaal in de oliehandel. ‘Ik zeg altijd maar zo: je hebt er niks aan om je geld mee te nemen je graf in. Je laatste hemd heeft geen zakken.’
<figure id="post-35825 media-35825" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/06/d05c7b82-6341-4e04-b134-88fff28a4b5d_2-SXC_preview1.jpg" alt="Astronaut relations manager Marco Martinez Venturi zet een schaalmodel van het door XCOR ontwikkelde ruimteschip Lynx in elkaar op het Space Expedition Corporation hoofdkantoor. Foto: Jurriaan Brobbel" /><figcaption>Astronaut relations manager Marco Martinez Venturi zet een schaalmodel van het door XCOR ontwikkelde ruimteschip Lynx in elkaar op het Space Expedition Corporation hoofdkantoor. Foto: Jurriaan Brobbel</figcaption></figure>
In totaal hebben meer dan tweehonderd mensen een ticket gekocht voor 75.000 euro, zegt Mol. Hij ontmoette de clientèle onder meer in de vipruimtes van de Formule 1 en bij de stands op de Miljonair Fair. De drijfveren van een deel van zijn klanten omschrijft Mol in één zin: ‘Weer een Ferrari is ook maar saai, dit is een leuker verhaal in de kroeg.’
De astronauten in spe voldoen aan dat cliché. Het zijn mannen en een enkele vrouw voor wie elke vorm van spanning te koop is. Nu ook onherbergzame oorden als de Noord- en Zuidpool en de Mount Everest door de doorsneetoerist zijn ontdekt, is het tijd voor iets nieuws. Iets exclusiefs. Dus stappen de thrillseekers, als het allemaal meezit, volgend jaar in een tweepersoonsraket voor een vlucht buiten de dampkring. Als hedendaagse Abel Tasmannen, maar dan op een gepamperd retourtje, als bijzit van speciaal getrainde ruimtevaartpiloten. Het is een uitstapje waarvoor ze het gevraagde bedrag gedachteloos neertellen. ‘We krijgen wel eens klachten dat we te goedkoop zijn,’ zegt Mol zonder ironie.
Harder, hoger, verder
Maar zo plat is het niet. Wie op het feestje verder kijkt dan de clientèle, ziet ook serieuzere partijen het glas heffen. Bijvoorbeeld Harry van Hulten, de voormalig F-16-piloot en de grondlegger van SXC. Van Hulten kwam op het idee voor commerciële ruimtevaart toen hij als testvlieger werkte in de Amerikaanse Mojavewoestijn. Het gebied rondom het plaatselijke vliegveld wordt wel het ‘Silicon Valley van de ruimtevaart’ genoemd. In hangars sleutelen technici dag in dag uit aan raketten die harder, hoger en verder kunnen.
Van Hulten raakte bevangen door de koortsachtige bedrijvigheid om de ruimte te verkennen. ‘Ik dacht: waarom probeer ik niet zelf een commercieel ruimtevaartbedrijf op te richten? Als testpiloot zou het me nooit lukken achter de knoppen te zitten van een door de overheid gefinancierde raket. Dat is weggelegd voor Amerikanen en Russen.’
Terug in Nederland vroeg hij advies aan zijn oude baas, de voormalig bevelhebber van de luchtstrijdkrachten Ben Droste. Die reageerde enthousiast en stelde voor om mee te doen. Daarmee was SXC geboren. Het tweetal ging op zoek naar een geschikte zakenpartner. Het bracht hen bij Michiel Mol, met zijn imponerende netwerk van potentiële geldschieters.
Mol haakte in en zorgde voor de financiering. Daarmee kon SXC de volgende stap doen: een vervoermiddel zoeken. Van Hulten cum suis vond een geschikte raketbouwer in de Verenigde Staten. In de Mojavewoestijn sleutelde het Californische bedrijf XCOR Aerospace aan een toestel met de naam ‘Lynx’, een kruising tussen een regulier vliegtuig en een spaceshuttle.
Wapenwet
Een vertreklocatie hebben de ondernemers ook al op het oog: Curaçao. Voorwaarde is wel dat het eiland eerst de wet aanpast om ruimtevaart mogelijk te kunnen maken. Of dit gaat lukken is niet zeker: sommige eilandpolitici zetten vraagtekens bij de veiligheid en kosten van het project. Daarnaast is het de vraag of de Amerikaanse autoriteiten toestaan dat de gebruikte rakettechnologie wordt geëxporteerd. Omdat het product onder de wapenwet valt, gelden strenge regels voor het gebruik in het buitenland. Nu al is zeker dat het SXC-toestel alleen door Amerikaanse piloten mag worden gevlogen en dat de lanceerbasis als een militair complex moet worden beveiligd. Mocht Curaçao geen optie blijken, dan kan SXC als alternatief kiezen voor de Mojavewoestijn als vertrekpunt.
Toch heeft Curaçao de voorkeur, want wie vanaf daar de ruimte ingaat, ziet de wereld op zijn mooist, van het zuidelijkste puntje van Cuba tot het begin van de Amazone. ‘Het is niet zo dat je de aarde in de verte ziet als een bolletje, maar je ziet wel de kromming. Verder is het er pikkedonker en zie je de sterren heel duidelijk,’ vertelt Van Hulten aan zijn toehoorders op het terrein van TNO in Soesterberg. De SXC-oprichter bereidt er toekomstig astronauten voor op hun ‘life changing experience’. In een simulator ondervinden de tickethouders hoe ze straks de ruimte in worden geschoten. Zo maken ze kennis met de enorme krachten waaraan hun lichaam straks zal worden blootgesteld. Het is een vrij intensieve voorbereiding voor een vlucht die straks in totaal minder dan een uur zal duren. De tijd dat de amateurastronaut daadwerkelijk gewichtloos is, duurt slechts enkele minuten.
<figure id="post-35825 media-35825" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/06/fa038cdc-85c2-4cde-b7db-27350fd5b772_4-Stormtroopers_preview1.jpg" alt="Space Expedition Corporation (SXC) viert haar 2 jarig bestaan. In de kelder van het hoofdkwartier in Amsterdam eten vier figurerende stormtroopers een sateetje. SXC biedt net als Virgin Galactic Commerciele ruimtevluchten aan. De eerste half uur durende vlucht vanaf Spaceport Curacao staat gepland voor 2014. Foto: Jurriaan Brobbel" /></figure>
‘Stop! Ik wil eruit!’ roept een van de deelnemers als de simulator voorzichtig het eerste rondje draait. Oliehandelaar Van der Linden heeft minder moeite met de gesimuleerde vlucht. Hij keuvelt vanuit de cabine via zijn headset met instructeur Van Hulten over aanvliegroutes en de verraderlijke passaatwind op Curaçao. Van der Linden is een ervaringsdeskundige. Hij vliegt zelf regelmatig in een vliegtuigje of in zijn eigen helikopter. ‘Ik ben niet zo gauw enthousiast, maar dit is echt leuk. Nu wil ik wel een sigaret.’
Wedloop
De ruimtevlucht van SXC is misschien leuk, maar niet origineel. Multimiljonair Richard Branson begon al eerder met het verkopen van commerciële ruimtereizen. Nota bene Michiel Mol zelf kocht jaren geleden al een kaartje bij zijn Britse collega. Op de première van een James Bond-film vertelde Branson over zijn ruimtevaartproject, waarop Mol zei: ‘ik ben erbij’ en 200.000 dollar betaalde voor het ticket.
Nu Mol zelf tickets aanbiedt, lijkt er een heuse wedloop te ontstaan tussen SXC en Bransons Virgin Galactic. Wie gaat als eerste de ruimte in? Vooralsnog ligt de Brit op kop: hij zegt volgend jaar vliegklaar te zijn. Maar Branson moest al eerder zijn plannen bijstellen. Mol: ‘Ik heb mijn ticket in 2007 gekocht en wacht nog steeds op die vlucht.’
Ondertussen bestrijden de concurrenten elkaar op andere gebieden. SXC vliegt straks met een veel betere, zogenaamde tweede-generatieraket. Verder zijn de vluchten die Mol aanbiedt exclusiever, want de passagier zit als enige naast de piloot in de cockpit, onder een groot glazen dak – Branson vervoert zes man achterin. Een ruimtevaartjournalist maakte daarom eerder al de vergelijking tussen een minibus (Virgin) en een Corvette (SXC).
Beide entrepreneurs maken gebruik van celebrity’s om hun waar aan te prijzen. Mol schiet knuffelbobo Erica Terpstra, dj Armin van Buuren en model Doutzen Kroes naar de ruimte. Branson zet daar zwaar geschut tegenover, met onder andere acteurs Brad Pitt en Angelina Jolie, wetenschapper Stephen Hawking en tieneridool Justin Bieber. ‘Het is David tegen Goliath’, in de woorden van Michiel Mol. Het enthousiasme bij de Nederlandse ambassadeurs is er niet minder om. ‘Ik kwam juichend thuis en zei: “Jongens, moeders mag de ruimte in,”’ zei Erica Terpstra in een primetime televisieprogramma gewijd aan haar ‘vriend’ Michiel Mol. ‘En dan, het ultieme geluk. Boven, eventjes gewichtloos zijn.’
Axetronaut
Dergelijk enthousiasme is niet alleen voorbehouden aan de ex-politica, ook grote bedrijven hebben inmiddels hun naam verbonden aan het project van Mol en de zijnen. Levensmid­delengigant Unilever, bierbrouwer Heineken en luchtvaartmaatschappij KLM zien heil in de commerciële ruimtevaart. En dus presenteerde Unilever-topman Paul Polman de jaarcijfers in een astronautenpak, bestempelt deodorantmerk Axe ruimtevaart als sexy (‘Ook Axetronaut worden?’) en heeft KLM de eerste tickets al weggegeven. Voor multinationals lijkt het de ultieme marketingmogelijkheid – uitdagend, gevaarlijk, nieuw en mediageniek.
<figure id="post-35825 media-35825" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/06/e2ea2ad4-8076-4a1b-933c-4b66ac3916b7_Desdemona-%284%29_preview1.jpg" alt="De Desdemona, een door TNO ontwikkelde vluchtsimulator voor straaljagerpiloten en astronauten, wordt ingezet om de toekomstige ruimtereizigers van SXC een voorproefje te geven van hun ruimtereis vanaf Curacao. Foto: Jurriaan Brobbel" /><figcaption>De Desdemona, een door TNO ontwikkelde vluchtsimulator voor straaljagerpiloten en astronauten, wordt ingezet om de toekomstige ruimtereizigers van SXC een voorproefje te geven van hun ruimtereis vanaf Curacao. Foto: Jurriaan Brobbel</figcaption></figure>
Een minder voor de hand liggende partner is Defensie. De militairen willen graag meevliegen om zo letterlijk boven hun eigen bereik ervaring op te doen. ‘We hebben te maken gehad met bezuinigingen,’ zegt commodore Dennis Luyt, directeur operaties bij de luchtmacht. ‘We hebben niet de illusie ruimtevaart zelf te kunnen bekostigen. Dankzij de samenwerking met SXC doen we kennis op met het operationeel maken van de ruimte. De volgende stap is het onderzoeken van concrete mogelijkheden, bijvoorbeeld om tijdens zo’n vlucht satellietjes ter grootte van een bierblikje te lanceren.’ Verder maakt Defensie het mogelijk voor wetenschappers om op de vlucht tijdens de gewichtloze minuten allerlei proefjes te kunnen doen.
Kortom: het pionierswerk van SXC dient meer dan alleen de vervulling van rijkeluiswensen. De combinatie van allerlei belangen maakt dat de druk op het project groot is. Ruim tweehonderd consumenten die eerder al een ticket kochten, wachten op het moment suprême, terwijl de eerste vlucht al verscheidene keren is uitgesteld. De gelegenheidsastronauten moeten toch een keer de lucht in, anders staat de geloofwaardigheid op het spel. Zeker nu betrokken sponsoren het project meer en meer gebruiken in agressieve marketingcampagnes. Michiel Mol: ‘We hebben 64 agenten die over de hele wereld tickets voor ons verkopen. We zijn op CNN geweest en hadden een actie in het reclameblok van de Super Bowl. Wij zijn de KLM van de toekomst.’
Grotere risico’s
Maar zo gemakkelijk gaat het niet. Ruimtevaart is in vergelijking tot reguliere luchtvaart veel ingewikkelder, kent grotere risico’s en staat nog in de kinderschoenen. ‘Het is niet de vraag of, maar wanneer er doden zullen vallen,’ zegt de Amerikaan Andrew Nelson, mede-eigenaar van XCOR dat het toestel voor SXC bouwt. ‘Ruimtevaart is cool en sexy, maar we onderkennen ook dat het een jonge industrie is. We moeten daarom kleine stapjes nemen.’
Bij SXC-concurrent Virgin Galactic vielen er al dodelijke slachtoffers tijdens een test van een raketmotor. De imagoschade bleef beperkt. ‘Het bedrijf van Branson wist het fatale ongeluk te framen als een fabrieksongeluk,’ zegt de Amerikaanse ruimtevaartjournalist Michael Belfiore. ‘Het probleem was vele malen groter geweest als het ongeluk was gebeurd met een vliegend toestel.’
Met of zonder vertraging, commerciële ruimtevaart is niet tegen te houden, zeggen betrokkenen. Het is een logische volgende stap op weg naar een permanent verblijf in de ruimte. Er zijn volop initiatieven die veel verder gaan dan de plannen van SXC en Virgin Galactic (zie kader). ‘Easy access to space is de diepere betekenis achter onze onderneming,’ zegt mede-eigenaar van SXC Ben Droste. ‘Toegang tot de ruimte zal het leven op aarde makkelijker maken.’ Zijn zakenpartner Harry van Hulten haakt in: ‘Denk bijvoorbeeld aan enorme zonnepanelen waarmee we energietekorten kunnen bestrijden.’
Volgens de F-16-piloot is de ontdekking van de ruimte dé manier om overbevolking, uitputting van grondstoffen en klimaatverandering het hoofd te bieden. ‘Stel dat we niet de ruimte ingaan, dan zitten we over tien jaar met negen miljard mensen op deze planeet. Dat gaat niet werken. Nog daargelaten dat de kans bestaat dat er ooit een meteoriet inslaat zoals laatst in Rusland. Was die een paar maten groter geweest, dan waren we de dinosaurussen achternagegaan.’
 
<div class="wpg-element kader">
<h3>Ruimtekastelen</h3>
Een enkele reis naar Mars, een uitstapje naar de maan of een weekendje in een ruimtehotel. Het is een greep uit de vele plannen waar pionierende ondernemers aan werken. De initiatiefnemers zijn innovatieve zakenmensen met diepe zakken zoals de mannen achter Amazon en PayPal. Neem bijvoorbeeld Microsoft-oprichter Paul Allen, die met zijn bedrijf Stratolaunch Systems uit de onderdelen van twee Boeings 747 het grootste vliegtuig ooit bouwt. Met een span­­wijdte groter dan de lengte van een voetbalveld moet het gaan dienen als een lanceerplatform voor raketten.
Elon Musk, voormalig eigenaar van internetbedrijf PayPal, sleutelt nu op commerciële basis aan raketten voor de NASA. Daarmee kunnen astronauten over een paar jaar naar het ruimte­­station ISS vliegen. Musk zei eerder in interviews gedreven te worden door overlevingsdrang. Volgens de multimiljonair komt er hoe dan ook een einde aan het leven op aarde, door toedoen van een virus, een supervulkaan of een atoomoorlog. ‘Musk is de eerste succesvolle commerciële ruimtevaartentrepreneur en dankzij hem komt een ruimtehotel in het vizier,’ beweert Boudewijn Ambrosius, hoogleraar ruimtevaarttechniek aan de TU Delft. De wetenschapper maakt meteen een pas op de plaats. ‘Het is heel gecompliceerd en heel duur. Ruimtehotels, of ruimtefabrieken die bijvoorbeeld energie kunnen leveren voor ons op aarde, zullen er heus komen, maar op zijn vroegst over enkele decennia.’
Een belangrijke drijfveer voor de initiatiefnemers van privéprojecten is hun frustratie over het tergend langzame tempo bij overheidsruimtevaart. Miljardair Branson van Virgin Galactic zei eerder tegen een journalist van New York Magazine: ‘Er zijn maar een paar mensen in de ruimte geweest en de overheid toonde weinig interesse om jou en mij te laten gaan.’ Er staan miljoenenprijzen op het behalen van mijlpalen in de ruimte. Daar jutten bedrijven elkaar mee op. Zo looft Google 20 miljoen dollar uit aan degene die – zonder overheidssubsidie – een robot op de maan kan laten landen om daar beelden en data te verzamelen.
</div>

Harry Lensink

Ger Post

Michiel Mol wil de ruimte in

Welcome to the gooniverse

Verhaal van de Week

Prinsjesdag

Het kabinet kan nog even doormodderen

Pleidooi voor meer ongemak

Hannah Prins

'Getting stuff done'

Rutger Groot Wassink

Hoe Trump de pers te slim af is

Functioneel trollen

Klimaatschade als verdienmodel

Hans against the machine

Buitenlandse agenten

Staatsterreur

Poorten van Europa

Cultuurtip