<div class="lead">Michael Ignatieff was dertig jaar een intellectueel in de zijlijn van de politiek, tot hij werd gevraagd de leider te worden van de Liberale Partij in Canada.</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Na <i>We begrijpen elkaar uitstekend</i>, waarin Pieter van Os een boekje open doet over de minachting voor politiek die zou bestaan in ‘gevestigde kringen en hoog opgeleide Nederlanders’, is <i>Vuur en as. Succes en falen in de politiek</i> van de Canadese politieke intellectueel Michael Ignatieff een opklaring na een langdurige stortbui. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Net als Ignatieff houdt van Os uiteindelijk ook een pleidooi voor het lastige, maar nobele handwerk van de politiek, maar hij moet daarvoor eerst verslag doen van zijn ervaringen als vier jaar parlementair journalist. Niet alleen gestaalde populisten, ook columnisten, commentatoren en vrienden trakteerden Van Os in die jaren regelmatig op de mening dat politici opportunistisch en dom zijn, zich richten op onnozele kwesties, mediageil zijn en niet weten waar ze over praten. Ze zijn ‘hitsig, hetzerig en hyperig’. </p>
<p>Michael Ignatieff beschrijft hoe hij faalde in de Canadese politiek, en dat het niet altijd even smakelijk wat hij meemaakte gedurende de vijf jaar dat hij leider was van de Liberale Partij. Maar hij houdt de politiek een hand boven het hoofd. Het heeft hem gelouterd. Hij kwam dan ook van de zijlijn. Hij was jarenlang de briljante  Canadese-Engelsman die in <i>The Observer</i> schreef en voor de BBC vanuit intellectueel perspectief  interessante programma’s maakte. Hij werd daarna hoogleraar in de mensenrechten aan Harvard. Dat intellectuele perspectief betekende dat hij dacht vanuit ideeën, deugden en waarden die niet meteen hoefden te worden geconfronteerd met de harde werkelijkheid van politieke conflicten en tegenstellingen, waardoor ze  onmiddellijk zouden verkruimelen. </p>
<p>Naïef was Ignatieff allerminst, eerder een door de wol geverfde intellectueel die wist hoe het Mario Vargas Llosa in Peru was gegaan, Vaclac Havel in de Tjechische Republiek en Carlos Fuentes in Mexico. Ignatieff werd in 2005 gevraagd zich kandidaat te stellen omdat de Liberale Partij uitzicht had op regeren. Hij zou met wat geluk minister president worden. Ze vroegen juist hem omdat ze iemand ‘van buiten’ wilden die fris tegen alles aan zou kijken. Ignatieff was wel vaak in zijn geboorteland terug geweest, maar had er dertig jaar niet gewoond. </p>
<p>Vuur en as noemt Ignatieff ‘het verhaal van een brute initiatie’ in de politiek, gevolgd door een klim naar de hoogste regionen van de, geografisch gezien, grootste democratie van de wereld. Hij beschrijft hoe hij zijn leven op zijn kop liet zetten voor een droom, of ‘om het minder nobel te zeggen, hoe iemand als ik, iemand die normaal gesproken niet verstoken is van inzicht, zo hulpeloos bezweek aan hoogmoed’. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>&#8216;Niets brengt je in de politiek in meer moeilijkheden dan de waarheid er uit flappen’</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Wanneer Ignatieff niet gevraagd was, zou hij nooit uit zichzelf in de politiek zijn gegaan. Op het moment dat men hem vroeg werden er kanten in hem aangesproken die hij niet kende. Hij moest gaan verzinnen waarom hij het zou doen. Hij had er geen goed antwoord op. Zijn belangrijkste motief was uiteindelijk dat hij dan niet langer alleen maar toeschouwer zou zijn. Op de rechtstreekse vraag waarom hij minister president wilde worden antwoordde hij helaas naar waarheid: ‘I wanted to see whether I could handle the challence.’ Niets, schrijft Ignatieff, ‘brengt je in de politiek in meer moeilijkheden dan de waarheid er uit flappen’. </p>
<p>Familiaal gezien hebben we met Ignatieff niet te maken met een politiek onbeschreven blad. De Ignatieffs komen, zoals hij heeft beschreven in <i>The Russian Album</i>, oorspronkelijk uit Rusland, waar zijn overgrootvader minister van binnenlandse zaken was onder tsaar Alexander I en zijn grootvader minister van onderwijs onder tsaar Nicolaas II. Ignatieffs eigen vader was de rechterhand van verschillende minister presidenten in Canada en overal op de wereld ambassadeur, dus groeide Ignatieff op in Washington, Belgrado, Londen, Parijs en Genève. Zijn vader zat ook voor Canada in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Overal was zijn familie ergens hoog: ‘you felt you belonged to a family that had been nation-builders.’ </p>
<p>Ook al stuurde deze familiegeschiedenis lichtelijk intimiderend in de richting van de politiek, het bracht Ignatieff zelf helemaal niet op het idee om in de politiek te gaan. Wel zette hij zich in de jaren zestig in voor de verkiezing van Pierre Trudeau. Nadat Ignatieff eenmaal ja had gezegd verzeilde hij in een wereld waar hij in alle opzichten aan moest wennen. Zelfs aan het huis waarin hij moest gaan wonen toen hij eenmaal tot leider van de Liberale Partij was benoemd: dat was het huis waar Koningin Juliana en de prinsessen in de oorlog woonden, in Stornoway,  een voorstad van Ottowa. Op de schoorsteen stond haar foto. De tuin was vol tulpen. </p>
<p>Ignatieff beschouwt de politiek al vrij snel als ‘brutal, exciting en risky’, maar groeit in zijn rol en beleeft er plezier in om ergens voor te staan en met mensen samen te werken die hun ziel en zaligheid in het werk stoppen. Maar hij werd ook drastisch geconfronteerd met het mechaniek van de politiek. Zoals met het griezelige verschil tussen de goede bedoelingen, de inzet en de idealen, en de ongenaakbaarheid waarmee tegenstanders gemene spelletjes spelen die helemaal niet meer om de zaak zelf gaan: ‘Ik dacht dat de inhoud ertoe deed, ik dacht dat we in de werkelijkheid leefden, ik dacht dat we met de verkiezingen bezig waren’. Dat was allemaal ondergeschikt aan de bijzaken waarmee men kwam aandragen. Zoals de actie die in 2011 uiteindelijk Ignatieffs ondergang tot gevolg had: de actie van de oppositie onder het motto ‘Ignatieff is geen Canadees, hij is hier maar op bezoek’. Dat werd door de conservatieve oppositie gedurende twee jaar lang voorafgaand aan de verkiezingen in televisiespotjes uitgedragen, middenin films, middenin sportwedstrijden. </p>
</p></div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-32575 media-32575" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/09/b93ac7d0-0a7a-40c0-bb68-9f438ef5d249_fireandashes.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Ignatieff heeft alle denkbare morele en emotionele stormen moeten doorstaan, maar schrijft er met een kalme dictie over. Door het boek duikt van tijd tot tijd Bob Rae op, een vriend vanaf zijn jeugd die hij in moeilijke tijden had bijgestaan. Dat was een politicus die het ver bracht, maar uiteindelijk niet ver genoeg. En toen kwam Ignatieff ineens in de politiek. Ignatieff zou een bepaalde belangrijke overwinning behalen als Bob en zijn medewerkers zijn stem aan hem zou geven. Maar dat deed Bob niet, die liet zijn broer ervoor zorgen dat ook al zijn medewerkers niet hun stem aan zijn vriend gaven. Hij beschouwde zijn vriend maar als een avonturier. </p>
<p><i>Vuur en as</I> is uitermate leerzaam voor politici, potentiële politici en voor iedereen die nadenkt over de grandeur en misère van de politiek, zoals alle lezers van het boek van Pieter van Os. Een oorspronkelijk Libanese taxichauffeur herkent Ignatieff na zijn nederlaag en zegt dat hij op hem gestemd heeft. Ik ben blij dat tenminste nog iemand op mij gestemd heeft, antwoordt Ignatieff. De taxichaffeur haalt zijn schouders op en zegt ‘It’s politics’. </p>
<p>Dat ‘het is politiek’ betekent: het is een ruwe, ongewisse wereld, je weet nooit wat er uit komt, het kan zo lopen, of zus lopen, je kunt je best doen, maar het kan niets uithalen, je kunt idealen hebben, maar blijven ze in de praktijk, je kunt ook stilzetten en de zegeningen van het geluk vallen in je schoot. Het is politiek: het is in hoge mate afhankelijk van Fortuna, zoals Ignatieff theoretisch heel goed wist toen hij nog niet in de politiek zat, maar les gaf in politieke filosofie en speciaal het hoofdstuk (25) over Fortuna  in Machiavelli’s boek over de beste manier van regeren. Die dame moest je volgens Machiavelli wel stevig aanpakken en proberen niet de dienst te laten uitmaken.</p>
<p>Ignatieffs laatste hoofdstuk gaat over de waardevolle kanten van het falen. Over de manier om falen te verwerken. Door kalm te blijven. Door het niet persoonlijk op te vatten. Door het toch nooit als een spelletje te beschouwen. Door vuile handen te blijven maken voor schone doelen. Hij heeft er zelfs geen bezwaar tegen om politiek als een roeping te beschouwen. Succes hebben of falen is minder belangrijk dan iets gedaan hebben. Dat heeft Ignatieff niet van zichzelf, maar van de socioloog Max Weber, de schrijver van <i>Politiek als beroep</i>. Alleen wie na een opsomming van alles wat tegen de politiek is in te brengen, zegt: ‘ondanks alles’. Die heeft de ware instelling.</p>
<p><i>Fire and Ashes. Success and failure in Politics is uitgegeven door Harvard University Press.</p>
<p>Vuur en as. Succes en falen in de politiek verschijnt binnenkort bij uitgeverij Cossee.</i></p>
</p></div>


Carel Peeters

Michael Ignatieff, een intellectueel verdwaald in de politiek

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel