Het gebeurt niet elke dag dat een Nederlandse minister een cadeau ontvangt van een massamoordenaar. Het overkwam minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag vorige week donderdag bij haar bezoek aan Myanmar, toen ze legerleider Min Aung Hlaing ontmoette.
In Nederland wisten we aanvankelijk niet beter dan dat er in Myanmar alleen afspraken op de agenda stonden met Aung San Suu Kyi, spelers uit het maatschappelijk middenveld en deskundigen. Maar senior general Min Aung Hlaing, de opperbevelhebber van de zogeheten Tatmadaw, het leger, liet zich de kans op een ontmoeting ook niet ontzeggen, zo zag ik op zijn site.
Op zijn eigen website maakte de generaal enthousiast melding van de ontmoeting met de Nederlandse vip.
Min Aung Hlaing is een man van de wereld die graag via moderne media communiceert. Zijn haatzaaiende account op Facebook met ruim een miljoen volgers, is eind augustus door Facebook verwijderd, maar op zijn eigen website maakte hij enthousiast melding van de ontmoeting met de Nederlandse vip.
Naar zijn zeggen bespraken ze onder meer de deelname en hulp van de Tatmadaw aan de politieke hervormingen, de goede staat van dienst van het leger in het traject naar een meerpartijendemocratie en de inspanningen van de regering en de Tatmadaw om de vrede te herstellen.
Het sterkste staaltje van retoriek was de verwijzing naar de verdrijving van de statenloze Rohingya moslims. Min Aung Hlaing had het over ‘Bengali (een denigrerende aanduiding, MN) die naar een ander land vertrokken.’
Nietsontziende operaties
Achter het beleefde voorkomen in onberispelijk gestreken uniform van de gastheer van minister Kaag gaat een ware havik schuil. De 62-jarige Min Aung Hlaing, opgeleid aan de Defence Services Academy in Myanmar, leidde jarenlang nietsontziende operaties tegen minderheden in het noordoosten van het land. Verkrachtingen, het gebruik van menselijke munitiedragers en andere dodelijke dwangarbeid waren aan de orde van de dag.
Nadat Min Aung Hlaing in 2011 als legerleider was aangetreden, intensiveerden deze operaties. In het idee van een federale staat, waarin minderheden autonomie en gelijke rechten hebben, ziet hij namelijk niets. Toen het geweld tegen de Rohingya in 2012 oplaaide, waren zijn veiligheidstroepen daarbij betrokken, net als in november 2016.
Shoot, move, communicate staat er nog altijd bij de ingang van menige legerbasis.
In de operatie tegen de Rohingya-bevolking die ruim een jaar geleden begon, speelden geharde gevechtstroepen uit de burgeroorlog elders in het land een sleutelrol. Die eenheden verzetten geen stap zonder dat de senior general daarvoor zijn fiat geeft.
Alles bij elkaar leidt Min Aung Hlaing een leger dat straffeloosheid in de genen draagt. Shoot, move, communicate staat er nog altijd bij de ingang van menige legerbasis.
Oorlogsmisdrijven
Volgens het vernietigende rapport dat de Fact Finding Mission van de Verenigde Naties onlangs op tafel legde, moet Min Aung Hlaing als opperbevelhebber van het leger samen met vijf andere militairen worden aangeklaagd wegens genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. Inmiddels is het Internationaal Strafhof begonnen met een vooronderzoek.
Dat is andere koek dan de rode loper die twee jaar geleden in Brussel nog uitging voor de Myanmarese legerleider. In november 2016 bood het Militaire Comité van de EU hem de microfoon voor onder andere een speech over het democratiseringsproces in zijn vaderland. Een half jaar later volgde een tegenbezoek van de EU aan de hoofdstad Naypyitaw.
In april van dit jaar werden de sancties verder aangescherpt met een verlenging van het wapenembargo en een verbod op trainingen aan het leger.
Het deed weinig stof opwaaien dat de opperbevelhebber van het Myanmarese leger in mei 2017 in Oostenrijk en Duitsland langs enkele wapenfabrieken toerde en dineerde in militaire kringen.
Enkele maanden later schortte de EU de invitaties aan Min Aung Hlaing weer op vanwege het geweld tegen de Rohingya. In april van dit jaar werden de sancties verder aangescherpt met een verlenging van het wapenembargo en een verbod op trainingen aan het leger.
In juni volgde voor zeven militairen een reisverbod en bevriezing van hun tegoeden – strafmaatregelen die vooral symbolisch zijn.
Myanmarese Lente
Dat de motieven van de militaire top en hun medestanders om iets meer vrijheid toe te staan van meet af aan pragmatisch waren, wordt nogal eens vergeten. Het was flink gaan steken dat Myanmar als een verpauperde sloof door het leven ging, terwijl andere landen in de regio moderniseerden en aanzienlijke groeicijfers lieten zien.
Ook de uit de hand gelopen economische en culturele invloed van China lag de nationalistische militairen zwaar op de maag. De westerse steun die in ruil voor bescheiden politieke hervormingen werd toegezegd, was een welkom tegenwicht tegen die overheersing.
Amnesty International liet een vrachtwagen door Manhattan rondrijden met foto’s van Min Aung Hlaing en de tekst ‘Wanted for Mass Murder’.
Zodra de eerste tekenen van een Myanmarese Lente zich rond 2011 aandienden, haastten westerse landen zich de betrekkingen te normaliseren. De potentiële afzetmarkt, grondstoffen en betaalbare arbeidskrachten lokten en tegelijkertijd kon ook de invloed van China worden ingeperkt. Ook Nederland opende al in 2013 een handelsmissie.
Met het stapsgewijs geregisseerde traject van transitie verzekerden de militairen die in de coulissen verdwenen zich ook van een veilig en lucratief pensioen.
Ondertussen garandeert de ondemocratische grondwet het leger vijfentwintig procent van de zetels in het parlement en de totale controle over de belangrijkste ministeries Defensie, Binnenlandse Zaken en Grensbewaking. Onder Binnenlandse Zaken valt ook het invloedrijke General Administration Department, dat de zeggenschap heeft over het ambtenarenapparaat. Een ‘Coup clausule’ in diezelfde grondwet, waardoor Min Aung Hlaing de macht kan grijpen als hij dat wil, hangt als een zwaard van Damocles boven het land.
De grootste boosdoener
Amnesty International trok deze week terecht haar hoogste onderscheiding aan Aung San Suu Kyi in, omdat ze niet voor de Rohingya opkwam.
Maar om duidelijk te maken wie de grootste boosdoener in deze tragedie is, liet de organisatie tijdens de recente vergadering van de Verenigde Naties een vrachtwagen door Manhattan rondrijden met foto’s van Min Aung Hlaing en de tekst ‘Wanted for Mass Murder’.
Tot nog toe lapt de opperbevelhebber alle waarschuwingen aan zijn legerlaars.
Dat hij nu goede sier maakt met de ontvangst van onze minister geeft een pijnlijk randje aan de ontmoeting.
Uitgebuit
Het is ingewikkeld om druk uit te oefenen op het leger en de civiele regering zonder de fragiele democratische krachten in de wielen te rijden. Dat vraagstuk lag ook op het bordje van minister Kaag tijdens haar bezoek aan Myanmar, en daar ligt het nog steeds. Er circuleert nu een voorstel om de voorkeurstarieven voor export vanuit Myanmar naar de EU in te trekken.
Die goederenstroom bestaat voornamelijk uit textielproducten. Naar schatting zijn een half miljoen Myanmarezen in die sector werkzaam, vrijwel allemaal jonge vrouwen. Anders dan talloze andere bedrijven die zaken doen met buitenlandse ondernemers hebben deze textielfabrieken geen rechtstreekse banden met het leger of ex-militairen.
Na eerdere sancties tegen het regime zo’n twintig jaar geleden, belandden duizenden textielarbeidsters in de prostitutie of werden ze in andere banen nog erger uitgebuit. Er is niet echt reden aan te nemen dat ontslagen werkneemsters deze keer een beter perspectief wacht. De militairen in Myanmar zullen er elk geval niet van wakker liggen.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.