Macht op vrijdag: Zelfs de PVV heeft nu de stille meerderheid ontdekt

Een fraaie zonsopgang, kwinkelerende vogeltjes, tulpen, molens, bootjes in de grachten, wandelaars op het strand, peuters die hun eerste stapjes zetten, Geert met taartjes op bezoek bij dankbare bejaarden, een fier wapperende driekleur tegen een blauwe hemel: het nieuwe campagnefilmpje van de PVV is één en al positiviteit, alsof in het hoofd van de geblondeerde leider een zacht lentebriesje is opgestoken.

Afgelopen jaar kwam de PVV in Zendtijd Politieke Partijen nog met louter dreigende teksten: ‘Islam is geweld. Islam is terreur. Islam is onderwerping. Islam is slavernij’ – compleet met omineuze muziek en sijpelend bloed. Hoe anders is het nu: ‘Wij zijn Nederlanders, voor ons is niets onmogelijk,’ klinkt de stem van Wilders in de voice over, terwijl de hartverwarmende beelden voorbij trekken. ‘We mogen nooit vergeten waartoe wij in staat zijn, wat we allemaal kunnen, als we maar durven. Groots durven denken, want waar een wil is, is een weg. Dit prachtige land, ons eigen land is nog láng niet verloren!’

De C van compassie

In de aanloop naar de Statenverkiezingen kwam het CDA al eerder met een opmerkelijk positief filmpje. Tot voor kort richtte Sybrand Buma zich nog vooral op de boze burger die zich zorgen zou maken over immigratie, windmolens in de achtertuin en de ondergang van de beschaving in het algemeen, maar onder druk van de sociaal-christelijke vleugel werd de toonzetting aangepast.

Afgelopen jaar kwam de PVV in Zendtijd Politieke Partijen nog met louter dreigende teksten: ‘Islam is geweld’ – compleet met omineuze muziek en sijpelend bloed.

De CDA-top ging akkoord met verruiming van het kinderpardon, de nieuwe partijvoorzitter Rutger Ploum verklaarde de ‘C van compassie’ terug te willen brengen in de partij, en in het filmpje wenst Buma een jongen op een bankje ‘een hele goede morgen!’, waarna die vriendelijke wens van de één naar de ander wordt doorgegeven. De boodschap, noteerde Volkskrant-verslaggever Toine Heijmans uit de mond van verantwoordelijk reclameman Jeroen van Eck: het CDA brengt de aardigheid terug in het land.

De christendemocraten, luidde de analyse van menig commentator, hebben de ‘stille meerderheid’ herontdekt: al die mensen in het land die vinden dat echte vluchtelingen moeten worden opgevangen, maar niet te veel. Die best begrijpen dat duurzaamheid belangrijk is, zolang de kosten maar een beetje eerlijk worden verdeeld. Die langzamerhand genoeg beginnen te krijgen van het geschreeuw in het politieke en maatschappelijke debat.

Het bestaan van die stille meerderheid werd de afgelopen jaren keer op keer vastgesteld door het Sociaal en Cultureel Planbureau. En eerder dit jaar werd die bevinding nog een keer bevestigd door een onderzoek van I&O Research voor de Volkskrant. Volgens onderzoeker Peter Kanne wordt de ontevredenheid in Nederland stelselmatig overschat: de ‘boze burger’ die door de politiek voortdurend wordt opgevoerd is in werkelijkheid een kleine, luidruchtige minderheid, de gemiddelde Nederlander is veel gematigder en tevredener dan door politieke partijen wordt aangenomen.

Dat besef lijkt nu ook doorgedrongen bij de PVV, getuigde het optimistische campagnefilmpje: ook Geert Wilders heeft de ‘stille meerderheid’ ontdekt. Voor de PVV speelt de concurrentie van Forum voor Democratie ongetwijfeld mee: Thierry Baudet steekt Wilders in de Kamer en in de media steeds vaker de loef af met harde taal over ‘massa-immigratie’ en ‘klimaathysterie’, terwijl de electorale vijver van de rechtspopulisten nauwelijks groter wordt: in vrijwel alle Europese landen blijven de rechtspopulistische partijen hangen rond de twintig procent van de stemmen.

Geen wonder dus dat Wilders zich nu met een mildere boodschap richt op de stille meerderheid. Electoraal opportunisme is bij de PVV nooit ver weg. Maar hoe oppervlakkig die wending misschien ook is: na jaren van vruchteloze polarisatie kan het voor de kwaliteit van het publieke debat helemaal geen kwaad dat de stille meerderheid wordt herontdekt, zelfs door de PVV. De politiek heeft zich lang genoeg laten gijzelen door de boze burger.