Kortje van Ko: Dit kan de regering allemaal doen om Erdogan te straffen

Bevinden er zich soms olifanten in de (Tweede) Kamer? In zalige onwetendheid – of is het onbenul? – wordt gezocht naar een manier om Erdogan te straffen voor zijn aanval op Noordoost-Syrië en Donald Trumps verraad van de Koerden (‘Ze hielpen ons niet in Normandië’) . Hierbij een paar suggesties:

Artikel 4 van het verdrag van de Navo zegt: de partijen zullen onderling overleg plegen telkens wanneer naar de mening van een van hen de territoriale integriteit, politieke onafhankelijkheid of veiligheid van een der partijen wordt bedreigd. Me dunkt dat het gedrag van zowel Erdogan als Trump aanleiding geeft om dit artikel 4 nu onverwijld uit de kast te halen.

Overigens ook een veeg uit de pan voor secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg, die vorige week braaf om Turkse zelfbeheersing vroeg, maar ook tegen de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Çavuşoğlu zei dat diens land ‘legitieme veiligheidsbelangen’ had. Een open deur, maar op het moment van de Turkse agressie wordt zoiets zeker niet als ‘hou op’ verstaan.

Onze geheimen

Een embargo op wapenexport is vanzelfsprekend, haast gratuit, omdat wij al sinds de Ontwapeningsnota (uit 1974!) het beleid hebben om geen wapens te verkopen aan landen die een ‘onuitgelokte’ oorlog beginnen. Maar een wapenimport-embargo zou ook op zijn plaats zijn.

We zouden tegen Trump moeten zeggen dat Turkije nu definitief uit het F-35-programma gegooid moet worden.

Turkije bouwt namelijk een deel van het gevechtsvliegtuig de F-35. Ten behoeve van Navo-bondgenoten, en dus ook voor ons. Sterker nog: in het Turkse Izmir bevindt zich de Nederlandse dochteronderneming Fokker Elmo van het bedrijf Stork, waar tal van onderdelen van de F35 worden gefabriceerd. Dat zou meteen moeten stoppen, maar daar hoor je de Nederlandse regering nooit over.

Het duo Blok-Bijleveld zou tegen Trump moeten zeggen dat Turkije nu definitief uit het F-35-programma gegooid moet worden. Er is al genoeg reden om aan dat vliegtuig te twijfelen (kosten, prestaties, noem maar op), maar wat er nu gebeurt in Syrië is wel de druppel die de emmer doet overlopen.

Turkije schaft nota bene het Russische luchtafweersysteem S-400 aan waarmee de Russen op hun beurt de geheimen van de F-35 zouden kunnen ontfutselen. Ook geheimen van ons dus.

Trump heeft in zijn misselijke telefoontje met Erdogan de Turkse rol in het F-35-project echter geprezen. Twee dagen later twitterde hij zelfs: ‘So many people conveniently forget that Turkey is a big trading partner of the United States, in fact, they make the structural steel frame for our F-35 Fighter Jet.’

Atoomwapens

Ook onbenoemd in het debat is de veiligheid van de vijftig Amerikaanse atoomwapens op de dichtbij Syrië gelegen basis Incirlik. Trump zal die factor naar alle waarschijnlijkheid meegewogen hebben bij zijn vrijbrief aan het Turkse leger.

Voor de VS zijn de kernwapens van Incirlik wellicht onmisbaar, dus moeten de Turken te vriend worden gehouden. Maar onder Amerikaanse experts wordt openlijk gespeculeerd of die atoomwapens niet beter weggehaald kunnen worden. Jessica Varnum, onderdirecteur van de Amerikaanse denktank James Martin Center for Nonproliferation Studies zegt dat de politieke schade alleen maar beperkt kan worden als de kernwapens uit alle Navo-landen, dus ook uit Nederland, verwijderd worden. Militair gezien hebben ze weinig nut, zegt Varnum. Het is dan een Navo-kwestie, en wederom een artikel 4-issue.

Wat vindt de Nederlandse regering? Stilte.