Hoe Joost Klein en zijn vrienden het internet veroverden. ‘Wow, zij geven echt geen fok’

Luister dan. Je kan Joost Klein proberen te vatten in zo’n standaard oude-witte-mannenverhaal. Zo van: Joost werd geboren in 1997 in Friesland, hij verloor zijn beide ouders nog voor zijn veertiende verjaardag, ging toen YouTube-filmpjes maken en op zijn twintigste was hij een van de bekendste gasten van het Nederlandse internet.

Kan je doen.

Maar de kans is vrij groot dat je hele stuk dan best wel wack gaat worden. Dat typische jankverhaal waar de mainstream media altijd op uit zijn. Kijk, om te begrijpen wie Joost is, en wat hij doet, moet je dat misschien gewoon zelf doen. Wat Joost doet, dus. Snap je?

Dus ga mee naar de Effenaar in Eindhoven, waar Joost vanavond optreedt in de grote zaal. De Effenaar is sowieso een leipe plek, en Eindhoven ook. Joost was hier ook een keer naar een optreden van Marilyn Manson. Was tering hard wel, je gaat helemaal op in die vibe als je daar bent. When I say God – You say dead! God! Dead! God! Dead! Hey, trouwens, deze kleedkamer, hier zat Joost de vorige keer ook, met het optreden van Donnie.

Het wordt al lekker gezellig in de backstage. Stunt heeft Fanta Blauw en Fanta Paars in de koeling gezet. Aight, zegt Joost, de alcohol gaat gemixt worden. Joost heeft Licor 43 meegenomen en Berenburg, je weet toch, hij is die echte Fries, Sonnema represent. Mick kent een gast die naast z’n gewone baan ook Pepsi Cherry en US candy verkoopt, die hij zelf importeert. Joost zegt: hard man, geef me z’n nummer.

Mick is Mick Spek, de dj van Joost, hij doet vocals en is producer van de meeste van z’n tracks. Bij de shows van Joost staat hij achter hem in de dj-booth. Is dat hard werken? Nee zegt Mick, je drukt gewoon op een knopje om de muziek aan te zetten, that’s it. Iedereen die hier hangt in de backstage is trouwens tegelijk vriend en coworker van Joost. Tristan, die guy met die dreads, die maakt de videoclips. Ilya en Daan, die twee skinny gasten met leipe kleren, die spelen erin. Thijs maakt de graphics voor op Spotify – misschien ken je hem wel uit die gamevideo’s van Enzo Knol. Boedi, de broer van Ilya, maakt foto’s – je moet zijn Instagram maar even checken, hij heeft ook een eigen truienlijn.

Sjoerd heeft een kledingwinkel en maakt alle Joost-merch. Martijn alias Stunt is allround creative, je weet toch, Stuntje, Stuntkabouter, bekend van Twitter en Instagram. Donnie – ofwel Maradonnie, Koning Toto, De Fenomeen – is ook rapper. Hij is er nu niet bij, maar over een paar weken staan Joost en hij samen in Carré. Kijk, de meeste gasten hier zijn net als Joost: ze doen min of meer waar ze zelf zin in hebben en verdienen daar ook nog monnie mee. Meestal, dan. Sommigen wonen nog bij hun ouders.

Joost doet geen drugs

Hey, wie wil roken moet maar even naar de kamer hiernaast gaan. Joost houdt er niet van, en Mick moet z’n stem sparen voor z’n performance dit weekend. Hij is ook solo-artiest, heeft net een eigen EP uit, en een videoclip online.

Thijs vraagt: ‘Was het niet de vorige keer dat we hier waren met Donnie dat we die sos kregen van die ene guy? Ja toch?’
Joost zegt: ‘Ja klopt, dat kregen we toen van die random guy, en toen hebben we het weggegooid.’ Joost doet geen drugs. Drank wel, hij zit aan zijn derde biertje. Hij zegt: ‘Vanavond gaan we weer, man. Dit is Eindhoven, het moet wel.’

O, je zou het bijna vergeten, maar tussen al die jonge guys zit ook één oude gast: Hugo, Joost z’n veertien jaar oudere broer. Hij is Joosts manager, chauffeur, mental coach, en parttime vader van alle jongens hier. Daarnaast is hij ook nog ambtenaar in Friesland, maar dat doet er nu even niet zo veel toe. Joost heeft nog een tijd bij hem gewoond, toen het bij z’n pleeggezin niet ging en hij niet terug wilde naar de crisisopvang. Maar ja, da’s een ander verhaal, geen zin om nu daarover te praten. Joost is Oost-Indisch open, snap je: een open boek, maar sommige bladzijden zitten aan elkaar geplakt. Bottomline is: Hugo is er bijna altijd bij. WhatsApp je Joost, appt Hugo je terug.

Joost is niet zenuwachtig voor vanavond. Als die zaal maar plat gaat, daar gaat het om. Wat mensen verder vinden, recensenten en zo, boeit hem niet. Recensies zijn sowieso foktop. Als je Joost googelt, krijg je één recensie van zijn optreden op Lowlands afgelopen jaar. Dat het slordig was, staat er, en dat er alleen maar kinderen waren. Dat die hele tent losging, dat er drie keer zoveel publiek was als überhaupt in die hele tent paste, lees je nergens. Fok 3voor12 man. Straks komt Joost z’n eerste boek uit en gaan mensen er standaard ook weer kut over doen.

Kijk, het ding met Joost is: hij heeft al die standaard media gewoon niet nodig. Niemand trouwens. Toen hij vijftien was, wilde hij auditie doen voor BNN, als presentator. Ze deden toen zo’n landelijke casting, maar daarvoor moest je zestien zijn. Die auditie was op 9 november, en op 10 november werd Joost zestien. Jaar gewacht, was de leeftijd ineens omhooggegaan naar achttien. Joost dacht: fok jullie, ik ga echt niet nog een jaar wachten.

En dat hoefde ook niet, want online ging Joost toch al keihard. Wie heeft de NPO nodig, als je op je zeventiende al rond de 300.000 views haalt op video’s waarin je chips eet of naar de Praxis gaat? Oké, denk even mee. Stel, we houden een illegale straatrace, zo een op een willekeurige dinsdagnacht in een Vinex-wijk. De NPO komt dan standaard met zo’n supersnelle auto, een Peugeot of zo, op papier de beste wagen, en sowieso het duurst. Joost komt in een zelfgeknutselde auto die hij samen met zijn vrienden heeft gemaakt. Iedereen denkt: dat wordt niets. Maar Joost wint wel die race. Dat komt omdat de NPO alleen maar bezig is met hun supergoede, superdure auto. Zo van: ‘Kijk iedereen, kijk naar onze snelle auto, deze auto heb je echt nodig om te racen, dit is hoe racen werkt.’ Ondertussen knalt Joost gewoon naar de finish in z’n rammelbak. Wil je zien hoe hij dat doet? Dat kan.

Fucking mooi. Nature

Vandaag is één fakking koude vrijdag en we gaan een videoclip opnemen in Arnhem. Verzamelen bij de studio van Tristan, en dan met z’n allen in de auto naar de Hoge Veluwe. Daan, Ilya en Joost gaan in hun onderbroek dansen in het bos voor de video van Joosts nieuwe nummer ‘Glaassie Water’. Bar Dancing, maar dan Bos Dancing, snap je? Hugo rijdt, Joost zit voorin, de rest op de achterbank,

Tristan ernaast op de brommer. Onderweg vanuit Friesland zijn ze nog even langs de Mac gegaan en op de terugweg gaat dat zeker weten ook gebeuren. Even werken aan die chubby white bod, je weet. Ja, Joost heeft even in Amsterdam gewoond, maar woont nu weer in Friesland, waar hij is opgegroeid. Waar precies wil hij niet zeggen, is private information, toch. Hij deelt al zoveel online, sommige dingen moet je gewoon niet sharen. Daan en Ilya zijn gister pas gebeld om mee te doen, maar zij hadden geen andere plannen. Ze kennen Joost van het internet, van Instagram, beetje DM’en en zo.

Daan had op Twitter een profielfoto van een neushoorn, en Joost vond dat fatoe, en zo raakten ze aan de praat. Zo kent Joost eigenlijk al z’n vrienden als hij erover nadenkt. Van internet. Daan werkt in de bouw maar is eigenlijk kunstenaar. Hij beschildert spijkerjacks en verkoopt ze voor een barkie per stuk via Instagram. Schildert hij abstract of figuratief? ‘Figuratief, dat is dat je wel ziet wat het is toch? Ja, dan figuratief, zou ik zeggen. I paint figuratively.’

Ilya heeft een blauwe plek in de vorm van een banaan op zijn schouder. ‘Ik en Boedi werken ook als verhuizer, weet je wel, en laatst kon Boedi een kast niet meer houden.’ Hij kijkt om zich heen. ‘Is dit nou de Hei of de Veluwe?’
Joost heeft z’n kleren al uit en heeft even een sok bij z’n lul gedaan in zijn boxer. Hij wil niet zo’n klein puntje hebben op de video, snap je. ‘Terwijl, ik heb niet eens echt een kleine dick.’ Ilya vraagt; hey Joost, ga je die sok ook weer aan doen straks?
Voor Daan is deze setting wel even keiharde inspiratie, hoor. Fucking mooi. Nature. ‘Kom er te weinig.’
Daan vraagt: hey, Joost, wat zit er eigenlijk in die koker om je nek?
‘M’n pa, toch.’

In de waggie

Voor de video gaan ze rennen en dansen in het zand, en dan rijden op de brommer. Het is veel te koud voor zo weinig kleren, maar fok it, het ziet er wel iconic uit op beeld. Daan komt aanrijden, en dan springt Joost achterop. Tristan draait, 3, 2, 1, go!

Joost is eigenlijk veel te groot voor de brommer.
‘Ik ben te groot voor dit leven, broer.’

Maar even serieus nu, jongens, want de zon gaat zo onder, en Tristan heeft ook niet de hele dag. Ja, zegt hij als hij met zijn assistent naar de volgende shootlocatie loopt, door met Joost te werken kreeg hij al vroeg veel views, en deels daarom heeft hij nu al – op zijn 23ste – een eigen productiehuis kunnen oprichten. Maar het is niet alleen een vriendendienst, hoor, dat hij hier nu staat, wachtend tot Joost en Ilya klaar zijn met op elkaars reet slaan en filmpjes maken met hun iPhone. Morgen stuurt hij Hugo – die trouwens ondertussen lekker in de waggie zit met de verwarming aan – gewoon een factuur. Tristan kijkt op zijn telefoon hoe laat het is en zegt: ‘Ik heb dus letterlijk geen bereik hier, serieus maar één streepje.’

Daan: ‘Maar je hoort ondertussen wel de snelweg, hè. Vind ik mooi man. Man against nature.’
Ilya komt weer aanlopen en zegt: ‘Goh, dit is echt werken, man. Echt draaien.’ Hij wil acteur worden, vertelt hij, maar werd niet aangenomen op de Toneelacademie. Dus ging hij na de middelbare school een jaar naar LA om acteerlessen te volgen. Nu maakt hij zelf filmpjes en zet ze op Instagram. Wil hij niet ook een YouTube-kanaal? ‘Nee, denk het niet. Voor je het weet, ben je zo’n YouTuber. Dan kom je niet meer serieus aan de bak. Ik wil wel credible zijn. Ik ben meer underground.’ Alleen het probleem is: ‘Ik kom nog niet echt boven the ground, krijg weinig jobs.’ Maar dat verandert misschien wel, als deze video straks live gaat.

Daar komt Joost ook. Hij gaat op de brommer zitten en vraagt: ‘Wil iemand een picca van me maken?’

Zo fakking snel

Soms vragen mensen nog aan Joost waarom hij eigenlijk is gaan rappen. Zo van: ‘Je was toch YouTuber? Waarom wil je nu ineens gangster komen doen?’ Maar Joost ziet het helemaal niet zo. Kijk, hij schreef altijd al stukjes, eerst vooral om zijn gedachten op een rij te krijgen nadat zijn ouders er niet meer waren. En hij is sowieso altijd goed geweest in grappige tekstjes bedenken, en video’s maken natuurlijk. Vindt hij zelf. Zo ziet hij zijn rappen ook: als één groot product, de tekst en de video. Dat werd nog niet gedaan in Nederland, zegt Joost.

Dat video’s maken begon toen Joost een jaar of negen was en nog bij z’n ouders woonde in Britsum. Ging hij dansen voor de webcam met vriendjes, op de Pokémon Theme Song, en de Crazy Frog. Joost zou liegen als hij zegt dat hij niet om aandacht geeft, maar beroemd worden, dat was nooit echt het doel met die filmpjes. Van z’n vader moest hij sowieso alles altijd meteen weer weghalen van YouTube. Hij zei: als je ooit een baan wilt, gaan ze je screenen, en dan moeten ze dit niet zien.

Maar z’n pa overleed aan kanker, en z’n ma een jaar later aan een hartstilstand. Joost had in die periode weinig contact met haar, ze kreeg een psychose nadat z’n vader was overleden, en hij zat toen al veel bij Hugo. Joost was een nakomertje: Hugo had al twee kinderen toen hun vader overleed. Eigenlijk ging het net wat beter tussen Joost en zijn moeder toen ze op een dag thuis in elkaar zakte. Ze had een uurtje daarvoor nog gelopen met de hond, een appeltaart gebakken en die klaargezet in de keuken.

Daarna heeft Joost bij Hugo gewoond, en bij z’n oudere zus, bij de crisisopvang en bij de familie van een vriend, maar het ging nergens echt goed. Hij zat teruggetrokken in zichzelf, in z’n kamer, wilde alleen maar video’s maken. Als hij erg moest huilen, als hij niet wilde opstaan omdat hij zich zo kut voelde, dan hielp filmpjes maken hem serieus om zich beter te voelen. Gewoon naar buiten zonder doel, camera aan, en alles door die lens bekijken. Toen hij bij Hugo woonde, bedacht zijn neefje een naam voor hem: Eenhoornjoost. Dat werd zijn YouTube-kanaal, in 2010. Fuck, zo lang geleden alweer, Joost begint ook al een beetje een oude man te worden. Het is allemaal zo fakking snel gegaan daarna.

Had zijn neefje kunnen weten dat Eenhoornjoost acht jaar later bijna 200.000 subscribers zou hebben?

Dol op die power

Dat filmen en editen, Joost was daar al snel helemaal verliefd op geworden. In zo’n filmpje kon je gewoon alles doen, jij had de macht. Joost was dol op die power. Daarom wilde hij ook nooit gesponsorde opdrachten doen. Nog steeds wil hij zo min mogelijk inmenging van merken en media en labels en zo. Hij zit ook niet bij een muzieklabel, is producent van zijn eigen tracks. Kijk maar op Spotify, daar staat copyright Albino Sports – da’s Joost zelf, dus. Hij heeft zijn online persona altijd helemaal zelf willen bepalen – misschien omdat dat in het echte leven vaak niet kon. Maar fuck, nu wordt het wel weer erg filosofisch.

Uiteindelijk is hij wel door die filmpjes van school gestuurd, min of meer. Eerst moest hij van het categoraal gymnasium af in de vijfde, blijven hangen op Grieks. Eenhoornjoost was toen al best populair, en op het lyceum waar hij op de havo terechtkwam, wilden mensen ineens met hem op de foto. Dat lijkt misschien tof, maar Joost vond het echt heel kut. Die videowereld was zijn wereld, afgesloten van de realiteit, snap je? Daar moesten echte mensen zich niet ineens mee gaan bemoeien. In de pauze ging hij een paar honderd meter van het schoolplein staan. Anders gingen mensen steeds maar vragen: hey, hoeveel verdien je nou met die filmpjes? Hey, mag ik ook in je video?

Hij verdiende toen nog helemaal niks trouwens, wilde hij ook niet, maar op zijn zeventiende kon hij wel ineens een week naar New York om een film te promoten. En kort daarna naar Malaga voor een ander YouTube-kanaal. Kreeg hij geen geld voor, maar de reiskosten werden wel vergoed. Van school mocht het natuurlijk weer niet. Luister, als Joost een handballer was geweest, had hij alles gemogen, maar omdat de schoolleiding dit niet begreep, was het ineens heel lastig. Dus hij ging gewoon. Bleef hij weer zitten. Maar fok dat, toen hij achttien was, kreeg hij zijn erfenis, kapte hij helemaal met school en vertrok naar Amsterdam zonder diploma.

Want ja, inmiddels was het wel duidelijk: met die filmpjes kon je een hele hoop bereiken. Een vol Carré bijvoorbeeld. Kom het checken, dan.

50.000 keer geluisterd

Luister, of het nou gaat om muziek maken of om die filmpjes: Joost staat helemaal los van alles, toch, hij kent geen tradities. Hij heeft even hutspot gegeten, zwarte piet een soort van meegemaakt, en that’s it. Verder is hij raised by the internet, weet hij niets van ‘kwaliteitscriteria’ of dat soort bullshit. Links of rechts, who gives a fuck? Zat hij laatst in de studio met z’n vriend Thijs, bleek die ineens best goed te kunnen zingen. Joost had zoiets van aight, vet, nemen we meteen twee tracks op samen. Dan zeggen van die oude mensen misschien: maar Thijs is helemaal geen zanger.

Maar Joost is toch ook helemaal geen rapper? Dat begon ook maar met een beetje fokken. Hij schreef weleens wat lyrics, kende Mick van internet, die had wel een vette Soundcloud die hij af en toe checkte. Kwam hij Mick een keer toevallig tegen bij een meeting ergens op een of ander kantoor. Maakten ze meteen een nummer samen, en dat werd toen binnen een week 50.000 keer geluisterd. En ja, toen ging het ineens weer heel hard.

Frikandellenbroodje

Zo hard dat Carré vanavond vol staat met tieners uit het hele land, klaar om twee uur lang plat te gaan op Joost z’n tracks bij de M van Marketing-show samen met Donnie. Ze kennen Joost allemaal van YouTube, maar vraag ze wat er dan zo tof is aan die filmpjes, dan komen ze niet veel verder dan ‘grappig’ of ‘wel leuk’. Het is random zooi, zeggen ze na wat nadenken, gewoon lachen en origineel. Je kijkt meteen als Joost iets geüpload heeft, en dan klik je door en ben je zo drie uur verder op zijn kanaal. Het is gekke shit, awkward video’s, vage sketches, fucking absurd en superraar. Je weet niet waarom je kijkt, maar toch blijf je kijken.

De meesten komen niet uit de buurt van Amsterdam, maar uit Nijmegen, Hoorn, Fleddeveen, Groesbeek. Allemaal afgezet door hun ouders, die zijn een hapje eten in de stad en staan straks om half elf weer voor de deur met de gezinswagen. Het is logisch dat ze allemaal uit dorpen komen, leggen ze uit: wie uit de stad komt, heeft altijd wel wat te doen. Maar buiten de Randstad opgroeien is vet saai. Dan ga je algauw twee, drie uur per dag op YouTube kijken, waar tenminste wel van alles gebeurt.

Wel jammer, vinden alle kids hier, dat Joost nu geen grappige video’s meer uploadt, alleen nog videoclips. Joost wil ook geen Eenhoornjoost meer genoemd worden, vertelt een jongen in een T-shirt met Joost z’n hoofd erop, maar liever Joost Klein. ‘Hij is nu echt rapper, zeg maar.’ Dan gaat het licht uit, begint Mick te zingen. ‘Dit is die eeeeeem, van marketing, van marketing, van marketing.’

En dan gaat Joost:

Irritant net Marc Marie Huijbrechts / In Scheveningen zet je huis recht / Donnie en ik we zijn dronken / ons schip is gezonken

En dan is het twee uur lang springen en vallen en opstaan en knallen en gaan op Joost z’n muziek. Open de pit! Open de pit! En drie, twee, drie twee een!

Tristan, Boedi, Ilya, Thijs, Daan – ze zitten allemaal in de zaal. Boedi en Ilya hebben zelfs hun moeder meegenomen. Stuntje doet nog mee met Frikandellenbroodje (Frikandellenbroodje / Frikandellenbroodje / en ik eet het in m’n blootje). En de meisjes uit Oosterwijk en Den Helder en Moergestel en de jongens uit Alphen aan de Rijn en Schoonhoven en Dongen schreeuwen allemaal keihard mee met Ome Robert.

Wie ben jij? / Ik ben een God / Ik weet zeker jij hebt zeven pillen op / Suck my dick bitch! / tatatatada / Suck my dick bitch! / tatatatada / Suck my dick bitch!

Gewoon een boek geschreven

Luister, dan. Als Joost zichzelf zou observeren van een afstandje, zou hij misschien ook denken dat hij niets kan en maar een beetje gek doet. Hij schreeuwt veel dingen. Wil aandacht. Hij komt arrogant over, dat hoort-ie vaak, en leest hij weleens. Maar weet je wat het is: hij wil gewoon geen dingen doen waar hij het nut niet van inziet. Aandacht, liefde, dat ging hij als jongetje in die filmpjes zoeken, en dat doet hij nu eigenlijk nog steeds. Maar echte doelen heeft hij niet. Het doel is gewoon: steeds weer een nieuw filmpje. Of nu: steeds weer een nieuwe track. Bezig zijn is het doel, snap je? Gewoon doorgaan en doorgaan en doorgaan.

Hij heeft een boek uitgebracht laatst, Albino, ligt nu in de boekwinkel voor vijftien euro. Een uitgeverij vroeg hem iets te schrijven, en hij had toch zoveel liggen, en vond het supervet zoiets te doen. Zijn vader heeft ook wel eens een boek geschreven, een soort detectiveroman, maar dat is nooit zoveel geworden. Ilya heeft ook een stukje geschreven in het boek, Tristan heeft de foto’s gemaakt, en Thijs deed de vormgeving van de cover. Natuurlijk hoopt Joost dat zoiets serieus wordt genomen, zijn boek, dat mensen niet weer gaan van: ‘Hoezo? Waarom moet je ook een boek schrijven?’ Maar fok it, hij heeft gewoon een boek geschreven man, hij is er fokking blij mee.

Shit opnemen

Weet je wat het is: Joost en zijn vrienden, ze staan altijd aan. Alles wat ze doen, kan misschien gefilmd worden, of gefotografeerd, en vaak wordt het ook gefilmd, of gefotografeerd, want ze hebben allemaal hun eigen game op Instagram en YouTube. Dus je kan je afvragen: waar eindigt de act en begint het echte leven. Maar, snap je: voor Joost en z’n vrienden is er niets buiten die act, dat is het echte leven. Ze doen gewoon de hele tijd wat ze willen, fucken met alles, zijn altijd gekke shit aan het doen.

Ze zijn elkaars buskruit en dynamiet. Als ze bij elkaar zijn, is het meteen één gekke bende. Dat vinden mensen tof aan ze, dat ze zo leven. Daarom kijken ze. Zodat ze tegen elkaar kunnen zeggen: ‘Wow, zij geven echt geen fok!’ Maar dat moet ook wel. Want zodra je ook maar een fractie van een fok gaat geven om wat anderen van je denken, kan je beter geen YouTube-dingen gaan doen. Dan kan je beter een normale baan gaan zoeken.

Maar voor Joost geen normale baan, hoor, dankjewel. Hij moet sowieso door, nu, shit opnemen, video’s maken, progressie boeken. Hij wil het beste uit zichzelf halen, zijn verhaal vertellen, iets tijdloos maken, en that’s it. Daarvoor is hij hier, en hij blijft hier niet voor eeuwig. Deze genen moeten sowieso stoppen bij hem. Het is mooi geweest. Veel kans op ziekten, gekke prikkels in je brein. Joost was ook niet gepland, had er eigenlijk niet moeten zijn, snap je. Maar fok, Joost wil nu niet weer gaan lopen huilen of zo, man. Weet je wat: zijn nieuwe album is net uit. Ga dat maar checken.