<div class="wpg-element lead-bold">
Eindelijk is duidelijk waarom de top van het openbaar ministerie de geheime verklaringen van crimineel Mink K. aan de BVD gaf. Dat heeft te maken met een onderzoek van de geheime dienst naar activiteiten van de IRA in Nederland. Minister Korthals moet ongetwijfeld voor de derde keer op het matje bij de Tweede Kamer. Om nóg meer uit te leggen over de deal tussen Mink K. en de Amsterdamse officier Teeven.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
In de zomer van 1999 – een week voor het verschijnen van het rapport van de commissie-Kalsbeek – maakte Vrij Nederland melding van een &#8216;geheime deal&#8217; tussen wapen- en drugshandelaar Robert Mink K. en de Amsterdamse officier van justitie, mr. Fred Teeven. Volgens deze deal hoefde K. in ruil voor boeiende informatie over het onderwereldmilieu een eerder opgelegde celstraf voorlopig niet uit te zitten. Al maanden eerder was de ruzie daarover binnen het openbaar ministerie hoog opgelopen.
Het ene deel van het opsporingsapparaat maakte al jaren jacht op K., en opeens besloot Teeven vrijwel op eigen houtje een prettige overeenkomst met hem te sluiten. Daarmee verwierf Mink K. zich een onaantastbare positie. In de omstreden deal stond namelijk dat alle belastende informatie die Mink K. over zichzelf verstrekte, niet tégen hem gebruikt zou worden door het OM, uitgezonderd levensdelicten (moord en doodslag).
Deze overeenkomst waste dus witter dan wit: K. hoefde alleen maar te vertellen welke misdaden hij zoal had begaan om zo te voorkomen dat hij ooit nog eens voor die zaken strafrechtelijk zou worden aangepakt. Officier Teeven reed zo onder meer een onderzoek van het Landelijk Rechercheteam (LRT) naar Mink K. effectief in de wielen. Geen wonder dat de pleuris uitbrak binnen het OM.
Hoewel Fred Teeven zwart op wit aan zijn informant had toegezegd dat hij diens verklaringen niet aan &#8216;derden&#8217; zou verstrekken, kwam er weinig terecht van die plechtige belofte. Want toen na het verschijnen van het rapport-Kalsbeek in juni 1999 grote politieke verontwaardiging ontstond over die bizarre deal, eiste het college van procureurs-generaal alle geheime verklaringen op.
Aanvankelijk weigerden Teeven en de toenmalige Amsterdamse hoofdofficier Hans Vrakking de criminele confessies van Mink K. aan het college te geven, maar na een formele &#8216;dienstopdracht&#8217; van de Haagse justitiebazen hadden ze geen andere keuze.
Het college van procureurs-generaal speelde de documenten – ondanks Teevens keiharde toezegging over strikte vertrouwelijkheid – door naar de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), zoals NRC Handelsblad vorige maand wist te melden.
&#8216;Ik moest wel,&#8217; verklaarde de voorzitter van het college, J. de Wijkerslooth, naar aanleiding van het bericht. Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten is justitie namelijk verplicht om gegevens die van belang kunnen zijn voor de &#8216;staatsveiligheid&#8217; onverwijld aan de BVD door te geven, een bepaling waarover overigens niets is terug te vinden in het contract tussen Teeven en K. Toekomstige informanten aan wie ook absolute geheimhouding wordt beloofd, zijn dus gewaarschuwd.
Waarom precies De Wijkerslooth de geheime dienst bij de zaak betrok, bleef in het midden. Zó open en bloot liggen de zaken nu ook weer niet op straat. Maar intussen is duidelijk geworden wat de reden was.
Bronnen binnen het opsporingsapparaat bevestigen tegenover Vrij Nederland dat de BVD is ingeschakeld omdat &#8216;de verdenking bestaat&#8217; dat er een &#8216;relatie&#8217; is tussen het verboden Ierse Republikeinse Leger en de enorme wapenvoorraad die twee jaar geleden door de politie in beslag is genomen in een appartement aan de Nachtwachtlaan in Amsterdam: van pistolen en automatische geweren tot en met mitrailleurs, granaatwerpers, munitie en schietparaplu&#8217;s.
De IRA was in 1999 een van de partijen die deelnamen aan het vredesoverleg in de Ierse kwestie, waarbij de Britse autoriteiten aandrongen op het inleveren van de wapens. Uit de media zijn verhalen bekend dat de IRA een deel van de wapens destijds elders in veiligheid bracht, ofwel om er later weer over te kunnen beschikken ofwel om ze aan de hoogste bieder te verkopen. Er gingen ook geruchten dat militante splintergroepen – zoals de Real IRA – die het niet eens waren met de vredesbesprekingen, zich meester hadden gemaakt van wapenvoorraden om de strijd op eigen houtje voort te zetten.
De opslagplaats aan de Nachtwachtlaan in Amsterdam werd in het najaar van 1999 ontdekt. Politie en justitie hebben altijd gezegd dat het een toevalstreffer was. Een klacht over wateroverlast zou nietsvermoedende loodgieters en een paar agenten naar het arsenaal hebben geleid.
Meteen na de vondst deed het verhaal de ronde dat die &#8216;wateroverlast&#8217; niet meer dan een smoesje was geweest om binnen te komen, en dat de bergplaats aan de Nachtwachtlaan al langer in de gaten werd gehouden door de BVD.
Nu blijkt dat de geheime dienst inderdaad al een paar maanden eerder via het college van procureurs-generaal de beschikking had over de verklaringen van Mink K., van wie vaststaat dat hij enkele keren in de flat aan de Nachtwachtlaan is geweest: zijn vingerafdrukken zijn onder meer gevonden op een kastdeur en op een doosje met een vizier voor een vuurwapen.
De woordvoerder van de BVD, Vincent van Steen, laat weten dat de dienst geen commentaar op de zaak kan geven. Ook het college wil er verder niets over kwijt en &#8216;doet geen mededelingen over de precieze datum waarop de gespreksverslagen aan de BVD zijn verstrekt&#8217;.
De recherche hield K. enkele weken na de wapenvondst aan. De informant kreeg een vreemd proces dat – tegen de Nederlandse traditie van openbare rechtspraak in – voor het overgrote deel achter gesloten deuren plaatsvond, dus zonder pers en publiek. Vorige maand werd Mink K. vrijgesproken in hoger beroep. Het hof vond dat het openbaar ministerie een weinig solide zaak tegen Mink K. had, en bovendien het &#8216;recht op vervolging&#8217; had verspeeld door zo slordig om te springen met een deal die vertrouwelijk had moeten blijven. Of het hof nog andere overwegingen had, is niet bekend. Want ook het arrest (de uitspraak) is gedeeltelijk geheim.
Nu dreigt een minister te struikelen over de affaire. Toen de commissie-Kalsbeek in juni 1999 de Tweede Kamer in de gordijnen joeg met het omstreden contract tussen Teeven en Mink K. bezwoer minister Korthals van Justitie dat de deal van de baan was. Het openbaar ministerie en de drugs- en wapenhandelaar zouden niet meer met elkaar spreken. Punt uit.
Maar tot zijn schande moest de minister twee weken geleden erkennen dat er op 2 juli 1999 – een paar dagen na het kamerdebat waarin hij zijn plechtige belofte had gedaan – tóch nog een gesprek had plaatsgevonden tussen Mink K. en officier van justitie Teeven.
In een poging de zaak te sussen, schreef Korthals op 20 april aan de Kamer: &#8216;Overigens is deze bespreking volgens de stellige herinnering van de betrokken officier van justitie niet inhoudelijk van aard geweest.&#8217;
Die ontmoeting ging dus eigenlijk nergens over, wilde de minister maar zeggen. Daarbij moest hij blind varen op mededelingen van mr. Teeven, want in dezelfde brief aan de Kamer liet Korthals weten dat van het &#8216;niet inhoudelijke&#8217; gesprek geen verslag (&#8216;proces-verbaal&#8217;) was opgemaakt.
Korthals treft het niet. De advocaten van Mink K. – mr. Adèle van der Plas en mr. Herman-Pieter Bakker Schut – waren eveneens aanwezig bij de ontmoeting op 2 juli 1999, al was het alleen maar omdat die op hun kantoor plaatsvond. Zij hebben niet alleen een héél andere herinnering aan het bewuste gesprek, maar ze bezitten er ook een bandopname van, zoals ze naar aanleiding van de brief van de minister fijntjes lieten weten.
Kennelijk vertrouwt minister Korthals de stellige beweringen van zijn officier van justitie niet meer, want hij wil over de band beschikken. Advocaat Van der Plas bevestigt tegenover Vrij Nederland dat zij de vorige week een brief van Fred Teeven – geschreven namens het college – heeft ontvangen met het verzoek om een kopie van de opname. &#8216;Inmiddels hebben we laten weten dat we – voorlopig – niet op dat verzoek ingaan in verband met de veiligheid van onze cliënt,&#8217; zegt ze. &#8216;Straks ligt de inhoud van die band ook weer op straat.&#8217; Voorlopig krijgt het college dus niets. Waarmee het lot van minister Korthals nu in handen ligt van advocatenkantoor Van der Plas &#038; Bakker Schut.
Op de vraag of officier Teeven destijds wist dat zijn gesprek met Mink K. en zijn advocaten werd opgenomen, geeft de raadsvrouw geen direct antwoord. &#8216;Wij hebben ons keurig gedragen,&#8217; zegt ze.
Woordvoerder Eric Stolwijk van het college van procureurs-generaal: &#8216;Het is in zijn algemeenheid vreemd dat slechts een van de gesprekspartners over de banden kan beschikken, én dat de raadsvrouw een beroep doet op deze banden. Dit wringt des te meer nu er een verschil van opvatting bestaat over de inhoud van het gesprek.&#8217;
</div>

Jos Slats

Marian Husken

IRA, Amsterdams wapenarsenaal

De erfenis van Bibi

Israël kiest

Verhaal van de Week

Migratie op z'n Spaans

Pedro Sánchez

Hoeze crisis?

Hans Stegeman

Adriaan van Dis

Interview

Liefdesbrief

Teun van de Keuken

De Warme Winkel

Theater

Panda-diplomatie

China

Herinvoering dienstplicht goed idee?

Debat

Leve de herfst

Poëzie