VVD, CDA, D66, ChristenUnie, PvdA, GroenLinks en SP willen allemaal een hoger minimumloon, blijkt uit hun verkiezingsprogramma’s. Ze willen de inkomens van de minst betaalden verhogen. Die zijn de laatste decennia maar mondjesmaat gegroeid. Politieke partijen hebben bovendien moed gevat nu het Centraal Planbureau denkt dat een hoger minimumloon veel minder economische schade oplevert dan eerder gedacht.

Maar is een hoger minimumloon wel een goed idee? Dat is voor economen een controversiële kwestie. Zo stelde een groep Amerikaanse economen in 2014 voor om het minimumloon in de VS te verhogen. Andere economen kwamen vervolgens in actie om dat níét te doen. Beide oproepen werden ondertekend door honderden economen en verscheidene Nobelprijswinnaars.

Voorstanders benadrukken dat laagbetaalden zo meer inkomen krijgen. Tegenstanders wijzen op grotere werkloosheid, omdat een hoger minimumloon leidt tot hogere loonkosten voor bedrijven, en dat is schadelijk voor de economie, de laagbetaalden en de overheid. Allerlei laagbetaald werk zal uit de economie verdwijnen, banen worden vernietigd van mensen die een arbeidsproductiviteit hebben die te laag is om het minimumloon te verdienen, en er worden gaten geslagen in de begroting als minder mensen aan het werk zijn en vervolgens een uitkering ontvangen.

Een hoger minimumloon lijkt op een magische manier te worden betaald van de geldboom in de achtertuin van bedrijven zonder dat dit de overheid een euro kost.

Zolang een hoger inkomen tegenover hogere werkloosheid wordt gezet, kan de discussie nooit worden beslecht. In eigen onderzoek met Aart Gerritsen laat ik zien dat ontsnapping uit de controverse mogelijk is als een hoger minimumloon wordt vergeleken met een belastingverlaging of zelfs -teruggave, die leidt tot dezelfde netto-inkomensstijging voor de laagstbetaalden. Wat levert de kleinste economische schade op: een hoger minimumloon of een belastingverlaging? Ons antwoord: een belastingverlaging. Daarmee wordt werkloosheid voorkomen die wel optreedt bij een hoger minimumloon. Mensen die willen werken, kunnen altijd een baan vinden. De overheid loopt minder belastinginkomsten mis en hoeft geen extra uitkeringen te betalen. Waarom stelt de politiek dan geen belastingverlaging voor?

Het minimumloon is vermoedelijk zo populair omdat een belastingverlaging direct geld kost. Een hoger minimumloon lijkt op een magische manier te worden betaald van de geldboom in de achtertuin van bedrijven zonder dat dit de overheid een euro kost. Maar het minimumloon wordt altijd door iemand betaald: door aandeelhouders van bedrijven (lagere winsten), door consumenten (hogere prijzen) of door de andere werknemers (lagere lonen).

Een belastingverlaging voor laagbetaalden, betaald door hogere belastingen op aandeelhouders (winstbelasting), consumenten (btw) of andere werknemers (inkomensbelasting) kan precies dezelfde verdeling van netto-inkomen opleveren, maar is toch minder schadelijk voor de economie dan een hoger minimumloon.

De laagstbetaalden betalen zelf de hoogste prijs voor een hoger minimumloon met hogere werkloosheid. Alle partijen die beweren dat ze hen daarmee helpen, moeten nog eens heel goed nadenken. Economisch superieur is belasting verlagen voor laagbetaalden. Hun inkomen neemt ook dan toe, maar zonder dat ze de kans lopen om vervolgens werkloos te worden.