<div class="wpg-element paragraph">
01-11-2008 Door Piet Grijs
Een roman schrijven over een romanschrijver? Lijkt stom. Een romanschrijver heeft een saai leven. Een romanschrijver schrijft al vaak over zichzelf. Niet dat een mens veel van zichzelf begrijpt. Maar een romanschrijver is iemand die denkt dat hij ieder mens begrijpt, dus ook zichzelf. In 2004 verschenen er tegelijkertijd twee boeken met de Amerikaanse schrijver Henry James als hoofdpersoon. Het boek van David Lodge Author, Author is heel anders dan dat van Colm Tóibíns The Master. De recensenten konden ze niet vergelijken omdat ze tegelijk verschenen. De Booker-prijs van dat jaar ging naar The Line of Beauty van Allan Hollinghurst, waarvan de hoofdpersoon een roman wil schrijven over Henry James.
Over de beste Nederlandse romanschrijver van de twintigste eeuw, Simon Vestdijk, is veel geschreven. De beste biografie verscheen in 2005, geschreven door Wim Hazeu. Een betere biografie zie ik niet komen. Nu is er een roman verschenen, waarvan de hoofdpersoon Simon heet. Simon is afgestudeerd als arts, doet aan astrologie, schrijft gedichten, wil misschien psychiater worden, lijdt aan lastige depressies, en wordt aan de lopende band verliefd op meisjes en vrouwen die waarachtig ook op hem vallen. Het boek speelt rond het jaar 1928 en Simon is rond de dertig. Dat moet dus Simon Vestdijk zijn.
Ik heb Vestdijk één keer in mijn leven gezien toen ik met mijn vader naar Doorn was gefietst. Zijn vrouw deed open, de schrijver stond op de trap, mijn vader liep naar boven, en ik ging met de hond spelen, terwijl zijn vrouw mij limonade inschonk. Ik had toen nog geen roman van Vestdijk gelezen, maar kort daarna las ik ze allemaal en nu, zestig jaar later, doe ik dat nog steeds. Ik weet dat u denkt dat Wolkers of Reve of Hermans de beste romanschrijvers waren van de twintigste eeuw, maar u vergist zich, en in de komende eeuwen zal men dat gaan inzien. In 1928 was de beroemdste inwoner van Doorn niet een Nederlandse schrijver maar een Duitse keizer, die net op tijd nadat hij de Wereldoorlog had verloren met een trein vol schatten naar Holland was gevlucht en in Doorn een kasteel had betrokken, waar zijn personeel hem nog steeds &#8216;Keizer&#8217; noemde.
Misschien was die woonplaats Doorn de reden dat Kees &#8217;t Hart in zijn net verschenen roman De keizer en de astroloog de jonge Simon in contact bracht met Wilhelm II. Simon denkt dat de keizer hem om astrologisch advies gaat vragen. Op het kasteel ziet hij een Duits dienstmeisje op wie hij prompt verliefd wordt. We lezen een paar Duitse zinnen. In 1928 was dat heel normaal in een Nederlands boek, zoals we in 1848 niet schrokken van een paar Franse zinnen en in 2008 niet schrikken van een paar Engelse zinnen. Ik ga de ontknoping in het laatste hoofdstuk natuurlijk niet verklappen, maar ik hoor graag of u die had zien aankomen.
Lijkt de stijl van Kees &#8217;t Hart op de stijl van Simon Vestdijk? Ik vond van wel, maar ik liet mij misschien benevelen door zijn hoofdpersoon. De nauwkeurige afwegingen, de curieuze raadsels, de frappante beschrijvingen en de lange zinnen deden mij aan de Doornse meester denken. Tegenwoordig wil geen schrijver meer een lange zin opschrijven &#8211; of hij kán het niet. De Nobelprijs ontging Vestdijk omdat een stomme adviseuse van het Nobelcomité klaagde dat hij te lange zinnen schreef. Bij Kees &#8217;t Hart zag ik ook mooie zinnen van meer dan zeventig woorden.
Een Duitse jongen valt Simon aan, vanwege dat Duitse meisje. Simon &#8216;grabbelde naar zijn bril, vond hem, wilde hem opzetten, maar kreeg een schop tegen zijn gezicht, niet al te hard, misschien was hij niet helemaal raak, dacht hij neerbuigend, waarschijnlijk was de jongen niet een geoefend schopper. De jongen kon niet eens goed schoppen, dacht hij steeds opnieuw, schoppen kan hij niet, schoppen kan hij niet, dansen daar is hij veel beter in. Goede zinnen, dacht hij, bruikbaar.&#8217; Hoezo bruikbaar? Hoewel het verhaal voor Simon desastreus lijkt af te lopen, beseft de hoofdpersoon ineens blij wat hij moet gaan doen: &#8216;Romans schrijven, niet een maar vele.&#8217; Simon wordt Simon Vestdijk. Lees dat boek van Kees &#8217;t Hart en u begrijpt het.
</div>

Piet Grijs

Hoe Simon Vestdijk werd

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel