Leraar-activist Jelmer Evers en strijdmakker René Kneyber willen de hele westerse onderwijswereld vernieuwen. Eerste stap: het boek Flip the System.

Flip the System heet zijn nieuwe boek. Met als ondertitel Changing Education from the Ground Up. Het is een ambitieuze titel met de internationale pretentie die past bij een uitgave van het Amerikaanse Routledge. Leraar geschiedenis Jelmer Evers werd in december 2013 in Vrij Nederland uitgeroepen tot ‘De beste onderwijsvernieuwer’. Hij begon ooit op microniveau met zijn flipping the classroom, maar heeft zijn werkterrein met dit nieuwe boek – dat hij samenstelde samen met zijn strijdmakker René Kneyber – verlegd naar de hele westerse onderwijswereld. De blogger en onderwijsvernieuwer heeft het inmiddels zo druk met het hervormen van educatie dat hij steeds minder zelf voor de klas staat op het Utrechtse UniC, spreek uit joenik, een vernieuwingsschool voor havo/vwo met zo’n zeshonderd leerlingen.

Evers en zijn vriend en collega René Kneyber brachten twee jaar geleden Het Alternatief uit, een bundel over onderwijs die veel invloed kreeg. Ze maakten ook deel uit van een groep leraren die al snel tot ‘bende van negen’ werd gedoopt en die samen met onderwijsspecialisten de nota ‘samen leren’ opstelde. Kneyber, gedreven wiskundeleraar op een school voor vmbo, werd de eerste leraar die toetrad tot de Onderwijsraad. ‘Het valt me op dat uw recente rapporten nadrukkelijk minder “braaf” zijn,’ schreef hij in zijn sollicitatiebrief. ‘Dat juich ik alleen maar toe. Als u die beweging verder wilt versterken, dan hebt u aan mij een goede.’

Jelmer Evers werd ondertussen herhaaldelijk op Cambridge uitgenodigd om zijn ideeën over onderwijs te ontvouwen. Hij werd genomineerd voor de Global Teacher Prize – in 2016 wordt die voor de tweede maal uitgereikt, het is de eer plus een miljoen dollar, inschrijven kan tot 10 oktober – en die organisatie publiceerde een interview met de Nederlandse geschiedenisleraar die zichzelf ‘van nature anti-autoritair en misschien zelfs anarchistisch’ noemt. ‘Ik ben nu zo’n zes jaar leraar-activist en ik heb in die tijd veel zien veranderen.’

Hij is zelf medeverantwoordelijk voor die veranderingen: na Flip the system, waaraan een reeks bekende onderwijsprofessionals meewerkte, verschijnt in oktober alweer het Nederlandse vervolg op Het Alternatief. De inspanningen van Evers c.s. hebben gezorgd voor een geleidelijke verschuiving van een neo-liberale afrekencultuur naar een systeem van democratisch professionalisme. ‘Maar we zijn er nog lang niet. Flip the system is dan ook geen eindpunt, schrijven Evers en Kneyber in de conclusie van het boek. ‘We zien het als een nieuw begin.’