Roman
&#8216;Herman Blok kijkt niet, maar staart.&#8217; Het is de openingszin van De maand erna. Niets bijzonders, denkt de lezer, maar wie alle zinnen die erop volgen heeft verslonden, zal tot de conclusie komen dat Joost Niemöller zijn roman niet treffender had kunnen beginnen. Het leven van Herman Blok is leeg en staat stil na de zelfmoord van zijn zoon Hanspeter. Het enige wat Blok op de been houdt, is de vraag waarom HP, zoals zijn zoon consequent wordt genoemd, zich van het leven heeft beroofd. Over diens motief tast hij volledig in het duister. HP luisterde weliswaar naar Nirvana en las de werken van Camus &#8211; de link met suïcide moge duidelijk zijn &#8211; maar dat doen zoveel pubers, zonder de vermaledijde daad bij het woord te voegen.
In de dertig dagen die het boek bestrijkt, trekt er een bonte stoet karakters voorbij. We maken behalve met Herman nadrukkelijk kennis met Lotte, zijn vrouw; de oude vader van Herman; zijn broers Albert, Jozef en Rudolf en hun vrouwen en minnaressen; Ron, de beste vriend van HP; Samanta, zijn vriendinnetje. De meeste familieleden hebben frequent contact, de onderlinge banden lijken hecht, maar alle personages blinken uit in het maken van al dan niet bewuste contactuele schijnbewegingen. Zo heeft uitgerekend Rudolf, de broer tegen wie alle anderen opkijken, nog niets van zich laten horen na HP&#8217;s zelfmoord. Herman moet na een gesprek met Ron erkennen dat die vreemde knaap zijn zoon heel wat beter kende dan hij zelf. Zelfs over de rol van zijn vader in de oorlog hoort Herman na al die jaren nog nieuwe feiten. Niemand weet wezenlijk tot de ander door te dringen, wat De maand erna voor alles een Hermansiaans-indringend boek maakt over fundamentele eenzaamheid.
Niemöller heeft ook in dit boek weer gekozen voor het schrijven in de tegenwoordige tijd. Deze vorm, die het onherroepelijk verstrijken van de dagen extra benadrukt, sluit mooi aan bij het leven van Herman, dat zich buiten zijn medeweten lijkt te ontrollen: hij ondergaat het, maar neemt er niet aan deel. Een boek waarin vorm en inhoud op zeldzame wijze samenspannen, prachtig.
Joost Niemöller
De maand erna
De Bezige Bij
250 p., € 17,95

Erik de Vries

Het leven ondergaan

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips