2017: Het jaar waarin de man het nog één keer wilde uitleggen

Tot voor kort vond ik weinig zo lekker als stoppen voor rood licht. De voorpret was het al waard: als ik ’m van groen naar oranje zag springen, liet ik mijn remmen schuren tegen mijn voorwiel zodat ik het met opzet net niet haalde. Ik gaf me over aan de wet en wist terwijl ik wachtte dat ik precies deed wat ik moest doen. Er was goed over nagedacht door een stel mensen met kennis van zaken. Als het goed was, was even wachten op dat moment het beste voor me. Bij een willekeurig alternatief scenario zou de kans op overlijden gruwelijk stijgen.

Nooit waren witte mannen zo vaak en zo hardnekkig bereid om ons vrouwen van een mening te voorzien als in 2017. Als stoplichten op de snelweg richting emancipatie. Een half jaar geleden zou het binnen de categorie mansplaining zijn gevallen, maar het kan beter: ze bleken in de meeste gevallen zelfs bereid de knoop direct door te hakken, zodat wij vrouwtjes ons mooie hoofdje niet over ingewikkelde materie hoefden te breken. Actionmen zijn het. Baudet wist waar hij het over had toen hij zei dat ‘linksige’ vrouwen als ik al te lang wachtten op een rechtse man die langskwam om ‘te vertellen hoe het echt zit.’

In januari besloot Trump, as usual temidden van een groepje andere witte mannen, dat er geen geld van de staat meer gaat naar goede doelen die abortus promoten of mogelijk maken buiten Amerika. Weg zijn de 600 miljoen dollars voor seksuele voorlichting, anticonceptie, verloskundige zorg en abortus in een veilige omgeving: less is more. Zo maakt hij het vrouwen in ontwikkelingslanden net even gemakkelijker: je hoeft niet te kiezen, hij doet het wel. Jammer genoeg kan hij voor vrouwen in zijn eigen land die keuze nog niet maken: ze stribbelen daar zo tegen. De vrouwtjes marcheerden wereldwijd met roze mutsjes op door de straten, pro choice. Stank voor dank. ‘Nobody has more respect for women than’ Donald. Nobody.

We moeten ze helpen

Precies negen maanden later beviel een groepje witte mannen ook in Nederland van de conclusie dat de keuze voor abortus veel te ingewikkeld is voor het vrouwtje. Er was maar een week regeren voor nodig. Edith Schippers had nog zo haar best gedaan: tijdens het langst zittende kabinet ooit was het haar bijna gelukt de abortuspil ook via de huisarts te verstrekken. De drempel een afspraak te maken bij een abortuskliniek is hoog. In gesprek met de huisarts of bij de apotheek voelen mensen zich meer op hun gemak, en kunnen ongewenst zwangeren een abortus in alle rust in overweging nemen. Maar hé, dan ga je er zomaar vanuit dat vrouwen in staat zijn een keuze te maken waar ze achter staan. En dat kunnen vrouwen niet in hun eentje, besloten het CDA en de ChristenUnie, we moeten ze helpen.

‘Vrouwen hebben gewoon meer interesse in familie-achtige dingen en zo.’

Ach, we hadden van Schippers ook niet te veel moeten verwachten. Vrouwen ‘excelleren in een heleboel beroepen gewoon niet’: hoe vaak moet Baudet het ons nog uitleggen? Vrouwen hebben gewoon meer interesse in ‘familie-achtige dingen en zo’. En als ze ertoe doen, hebben zich überhaupt nooit met feminisme beziggehouden. Dat kun je seksistisch noemen, maar ‘het is gewoon zo’.

Politiek engagement is niks voor vrouwen. Wat was ik nog groen, toen ik in april vooraan stond bij een meetup van GroenLinks. Theo Hiddema wist het al lang: een ‘slonsje’, was ik, wanhopig ‘op zoek naar een verklaring voor mijn eigen armzaligheid’. De politiek gaat mij boven de pet: ik stond daar urenlang met een natte onderbroek, dromend van bepaalde ‘familiezaken’, naar Jesse Klaver te kijken.

Mijn ‘poentje’

Over natte onderbroeken gesproken: ik heb dit jaar van rapper Lexxxus the Don geleerd hoe ik mijn ‘poentje’ moet wassen. Mijn onwelriekende gleuf (dat was nog even Hiddema) had last van een hardnekkige feminisme-infectie, tot een man me op Facebook eindelijk kon uitleggen hoe de vork in de steel zat. Zo fijn! Je moet ’m helemaal insmeren met van die dure zeep en de douchekop he-le-maal naar binnen duwen om ’m een beetje op te ruimen. Twee keer per dag, dames. Twee keer per dag.

Het is meer dan logisch dat het Rutte met de beste bedoelingen – het was ‘prioriteit nummer twee’ – niet is gelukt meer vrouwen in z’n kabinet te krijgen. Het was binnen zijn eigen partij simpelweg niet te doen: de VVD levert maar één vrouw. ‘Uiteindelijk geldt: we gaan voor de beste mensen. Het is wat het is.’

Op de ‘gelijkheid tussen mannen en vrouwen’-ranglijst van het World Economic Forum zak, zak, zakken we door.

Ik maakte me wat zorgen, want op de ‘gelijkheid tussen mannen en vrouwen’-ranglijst van het World Economic Forum zak, zak, zakken we door. Binnen een paar jaar kelderden we van plaats 12 naar plaats 32 – onder Rwanda, Nicaragua en de Filipijnen – en het ging vooral mis in de categorie ‘politieke macht’. Ik had er al bijna zelf een mening over, maar Sybrand Buma stelde me gerust: gelijk zijn we ‘al duizenden jaren’, namelijk. Zoiets is hartstikke vanzelfsprekend binnen de christelijke traditie in Nederland. ‘Denk aan de positie van de vrouw! Denk aan het feit dat je in dit land respect hebt voor elkaar!’

Mannenkapsel

We zijn zo gelijk dat we zelfs voetballen tegenwoordig. Het mocht van de mannen, en er werd zelfs een beetje geld aan uitgegeven. Ik zat in het stadion en voelde me zo ontzettend gelijk dat ik mijn enthousiasme per ongeluk niet voor me kon houden. 1-0 Noorwegen, 1-0 Denemarken, 2-1 België… Je zou bijna denken dat we iets konden. 2-0 Zweden, 3-0 Engeland… Maar Derksen had me gewaarschuwd: ‘We moeten niet doen alsof het geweldig is. Vrouwenvoetbal heeft geen potentie.’ 4-2 Denemarken, kampioen, en Lieke Martens de beste voetbalster ter wereld. Laat je niet opfokken, dat we met z’n allen in het stadion zaten, kwam enkel en alleen doordat het de mannen dit jaar niet was gelukt. Vier miljoen Nederlanders schreeuwden de longen uit hun lijf, gewoon, bij gebrek aan een alternatief. Niet overdrijven, Derksen zei het nog zo: ‘Miedema is niet zo’n slechte spits, voor vrouwenbegrippen dan.’

Soms vergat je bijna dat je naar vrouwen zat te kijken. Dan wilde je opstaan, juichen en de kamer van je ongeboren kind alvast behangen met posters van je voetbalhelden. Het ging zo goed dat het wel mannen moesten zijn, en dan had die Shanice van de Sande linksbuiten ook nog zo’n verrekt ‘mannenkapsel’. Zelfs Derksen had er last van: ‘En dan dacht ik: oh! Het is een vrouw!’ Voetballen als een man, allà, maar je moet ze wel van een afstandje op waarde kunnen schatten: laat die paardenstaart dansen rond de cornervlag, alsjeblieft.

In de beklaagdenbank

Na de zomer dachten wij vrouwen dat we voldoende kennis van zaken hadden om een mening over seksueel geweld en seksuele intimidatie te formuleren. Harvey Weinstein zit aan een kleine vijftig van ons, en de moed was al verzameld: #MeToo, riepen we. #MeToo! Een klein groepje mannen nam voor de bühne plaats in de beklaagdenbank en schreef schuldbewust columnpjes over die keer die ze zich misschien, als de ander dat zo ervaren had, wat niet de bedoeling was geweest, hadden misdragen. ‘Ik kan het me niet herinneren, maar mocht iemand last van me hebben gehad dan is dat hartstikke vervelend.’ Het frisse, nuchtere tegengeluid zat al snel aan tafel bij Matthijs en Jeroen: als ervaringsdeskundige kun je, ook in het geval van verkrachting, maar één kant van het verhaal vertellen, oi?

We deden het helemaal verkeerd en hadden als gewoonlijk een man nodig die ons de weg wees. ‘Wees een vent en doe aangifte. Man up, grow a pair. Stop dat vunzige lijf van je terug in je bloes en vraag je niet af waarom we aan je zitten als je ons zo zaadvragend aankijkt.’

Net toen we dachten een kink in de kabel te hebben gevonden, en ’m met vrouw en macht probeerden glad te strijken, bleek het onze eigen schuld.

Rijd altijd door rood

In 2017 was de mening van de man als de stem die standaard staat ingesteld op je navigatiesysteem. Het kost bloed, zweet en tranen om die mannenstem te vervangen door de vriendelijke Vlaamse vrouw, maar als het apparaatje een keer op de grond valt, heb je die vent weer terug.

Na drie keer leg je je erbij neer: dit is nu eenmaal de standaard. Zo is de status quo.

Vorige maand fietste ik door de stad met mijn vader. Hij reed door rood, ik bleef wachten. ‘Wat doe jij nou?’ schreeuwde mijn vader. ‘Het is rood!’ riep ik. Aan de overkant legde mijn vader, de man, me het nog een keer uit: ‘Rijd altijd door rood, Roos. Wie wacht op groen is het verleerd zelf na te denken. Je kunt niet eeuwig stil blijven staan.’