Uit het leven
Pans Schomper, op 9 mei op 83-jarige leeftijd overleden, was een flamboyant en genereus zakenman, gepassioneerd jazzgitarist, vrijbuiter en schrijver van Indië Vaarwel, het verhaal over zijn onbezorgde jeugd in Indië, het gruwelijke jappenkamp en de bloedige chaos daarna. Hij schreef het, rauw van de lever, met de blik van het altijd opgewekte &#8216;rotjoch&#8217;, dat geen gevaar uit de weg ging, confrontaties met de vijand niet schuwde en leerde te overleven. Het boek, zonder enige literaire pretentie (17de druk in februari), werd in het Duits, Engels, Indonesisch en ook in het Japans vertaald. &#8216;Ik kijk niet om in haat, ik heb Japanse vrienden, maar ja, zo was het; dat moeten ze weten.&#8217; Toen Pans eens, als in een nachtmerrie, op een Amsterdamse gracht zijn voormalige kampbewaarder tegenkwam, sprak hij hem aan, schudde hem de hand en nam hem mee naar een restaurant.
Frans Schomper werd op 27 oktober 1926 in het toenmalige Batavia geboren. Zijn vriendjes noemde hem Pans en zo is het gebleven. Zijn vader was eigenaar van Hotel Schomper, nu een museum gewijd aan de onafhankelijkheidsstrijd. In het hotel beraamden Soekarno en Hatta hun plannen en tactiek. Maar de naam Schomper staat nog altijd in marmer aan de voorgevel gebeiteld. Toen Pans naar school moest, kon zijn vader een hotel overnemen in Lembang bij Bandoeng, paradijselijk gelegen tussen bergen en valleien. Als het maar even kon, ging Pans met zijn broer Ben en vriendjes op avontuur. Langzamerhand kwam de oorlogsdreiging naderbij, er vielen gewonden bij de bestorming van het NSB-gebouw in Bandoeng, vertrouwelingen bleken verraders en toen, na de inval van de Japanners Nederlanders werden geïnterneerd in &#8216;opvoedingskampen&#8217;, bracht Pans inboedels in veiligheid. Hij werd verhuizer en voor zijn hulp goed beloond: &#8216;We verdienden veel geld.&#8217;
Ook Pans moest als zestienjarige het kamp in, het vrouwenkamp, waar hij ontdekte hoe vrouwen aan jongens lessen in liefde gaven. Pans zat in zes verschillende kampen, wist zijn zieke vader in leven te houden en speelde vaak angstig gevaarlijk spel. Hij werd gemarteld, kreeg dagen niet te eten. &#8216;s Avonds luisterde hij naar een vriend die van een paar plankjes een gitaar had gemaakt. &#8216;Zo ontstond mijn liefde voor de gitaar.&#8217; Na de bevrijding meldde hij zich bij het Militair Gezag, vond zijn moeder terug die hij eerst niet herkende en was in de politieke chaos zijn leven geen moment zeker.
In 1948 kwam Pans naar Nederland. Hij haalde alsnog zijn HBS-examen, ging economie studeren, maar kon niet aarden. Als schoonmaker werkte hij op een rijnaak en met de gitaar zwierf hij door Europa. &#8216;Al had ik geen cent, arm voelde ik me nooit.&#8217; In Den Haag richtte hij de Jazzclub EAST, Entertainment After Study and Trouble, op en ontmoette Jopie, Miss Rotterdam en zangeres, met wie hij in 1952 trouwde. Een muzikale loopbaan leek te riskant en hij ging in zaken. Een uitvinder probeerde hem een ring van kunststof te slijten die schroefconstructies in treinen en auto&#8217;s zou beveiligen. Niemand zag er iets in, maar Pans ging de uitdaging aan. Geld had hij niet, als hij een klant moest bezoeken, huurde hij een auto en een hoed. Het bleek de gouden beslissing, zijn bedrijf Dorned B.V. breidde zich uit en zou zich later specialiseren in extra beveiligde identiteitsbewijzen, zoals ook de befaamde studenten-ov-jaarkaart. Het gezin verhuisde naar Het Gooi, Pans reisde de wereld rond en speelde gitaar in de jazzband Captain&#8217;s Mainstream.
Zijn huis stond altijd open voor vrienden, en als hij niet op reis was, bracht hij Jopie en de vier dochters &#8216;s ochtends thee op bed. Hij deed boodschappen, kookte, stofzuigde en was altijd bezig. Aan de koude Hollandse winters kon hij niet wennen, hij bouwde een huis in Spanje, zocht het avontuur met de kinderen en als hij een enkele keer alleen wilde zijn, ging hij met zijn boot de zee op.
Pans was een eigenzinnig man, niet altijd even makkelijk. Om het jaar ging hij &#8211; meestal met vrouw en kinderen &#8211; naar Indonesië. &#8216;Hier is mijn thuis, in Holland heb ik een huis.&#8217; Na het overlijden van Jopie kreeg hij een nieuwe vriendin, Joke, die hem tot zijn eind toe verzorgde. Zijn motto was: &#8216;Het leven gaat zoals het gaat. Maak er een feestje van&#8217;.
Suggesties voor deze rubriek? Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Het altijd opgewekte ‘rotjoch’

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips