Melissa Madara is een heks. Tenminste, zo identificeert ze zich. Het begon bij haar moeder. Die las toen ze jong was tarotkaarten. Tegenwoordig is de dertiger mede-eigenaar van Cat Land, een occulte boekhandel, spirituele gemeenschapsruimte en heksenwinkel gevestigd aan Flushing Avenue in Brooklyn, New York.

De heksengemeenschap van New York is geconcentreerd in het schemergebied tussen East Williamsburg en Bushwick. Pakhuizen, graffiti, trucks en goederentreinen worden afgewisseld door vegan lunchtentjes, vintage kledingzaken en heksenwinkels.

Wierook omhult me als ik Cat Land binnenstap. In het midden staat een houten tafel met meerdere plateaus esoterica: alligatorpoten en korhoenklauwen, vogelveren en hertenschedels, penis- en vagina-kaarsen, kristallen en mineralen met namen als raw tiger’s eye. Middenin een stapel boeken: How To Be An Antiracist. Rechts honderden soorten kruidenthee. Links boeken over uiteenlopende occulte tradities.

Cat Land is ‘heel erg intra-traditioneel’, legt Madara uit. ‘Hekserij is een mondiale ervaring en het werkt anders afhankelijk van waar je bent. Iedereen heeft een ander perspectief en gebruikt andere technologieën. We zijn een gemeenschapsruimte, dus we proberen ruimte en boeken voor iedereen te hebben.’

Feminiene energie

De heksengemeenschap groeit razendsnel. ‘Er is een grote occulte renaissance gaande,’ vertelt Madara. ‘Dit is absoluut witchcraft’s moment in the Sun.’

The New York Times noemt het ‘Peak Witch’. Een stortvloed aan boeken stroomt de winkels binnen; het is ‘het seizoen van de heks’, aldus Publishers Weekly.

Een van de verklaringen is de explosieve groei van de wellness-cultuur, die volgens onderzoeksbureau Euromonitor International wordt gedreven door millennials. Millennials beschouwen hekserij steeds meer als onderdeel van self-care. Tarotlezingen, astrologie en andere spirituele rituelen worden als therapeutisch gezien. Het zijn kleine momenten van stilte, reflectie en verbinding.

‘De spiritualiteit van heksen geeft jongeren autonomie.’

Want hoewel millennials zich sneller afkeren van religie dan welke andere generatie ook, is spiritualiteit toch van groot belang voor hen, blijkt uit onderzoek van Pew Research Center.

Volgens Helen Berger, socioloog bij Brandeis University, Massachusetts en auteur van een boek over hedendaagse heksen, is de nieuwe golf heksen terug te voeren op de tumultueuze tijden waar we in leven. ‘We zitten in een periode van grote transitie waar we ons allemaal erg bewust van zijn: mondialisering, grote polarisatie. De spiritualiteit van heksen geeft jongeren autonomie.’

En in tijden van Trump, Bolsonaro en #MeToo worden vrouwen aangetrokken door hekserij omdat het daarin gaat om feminiene energie en kracht, waar alle grote religies van de wereld patriarchaal zijn.

Het archetype van de heks

Heksen zijn ook influencers. Er zijn al ruim 3,8 miljoen posts verschenen op Instagram met de hashtag #WitchesOfInstagram waar horoscopen, memes, quotes, kunst, rituelen en vloeken worden gedeeld. Vanwege haar vele volgers (bijna een half miljoen) wordt The Hood Witch beschouwd als de ‘hoofdheks’. De vrouw achter het account is Bri Luna. In 2012 besloot ze naast haar spirituele praktijk en webwinkel ook haar eigen mystieke boodschap het universum in te zenden en daarmee ook iets te doen aan de weinig inclusieve representatie van heksen als spierwitte vrouwen met donkere gewaden en punthoeden. The Hood Witch, een zwarte Amerikaans-Mexicaanse heks met afro en tatoeages, doet daarmee recht aan de grote diversiteit aan heksentradities.

Want heksen zijn natuurlijk bepaald geen recent fenomeen. Het archetype van de heks en tradities en praktijken die nu hekserij zouden worden genoemd, zijn gedurende duizenden jaren in uiteenlopende culturen op alle continenten onafhankelijk van elkaar ontstaan. Vrouwen die als heks werden beschouwd voerden spirituele rituelen uit, of waren heelmeesters of wijze ouderen.

Terwijl het woord ‘tovenaar’ een positieve connotatie heeft, kreeg ‘heks’ aan het eind van de Middeleeuwen een negatieve lading.

Met de publicatie van Malleus Maleficarum in 1468, een boek over ‘moreel corrupte’ vrouwen en hoe daarop te jagen, begon de demonisering van heksen op grote schaal. Dit boek van de Duitse Heinrich Kramer luidde het tijdperk van de heksenjachten in.

Tussen 1480 en 1660 werden door lokale Europese overheden ruim tachtigduizend vrouwen vermoord die ervan werden beschuldigd heks te zijn.

Seksisme ligt al besloten in de verschillende woorden voor mensen aan wie magische krachten werden toegeken. Terwijl het woord ‘tovenaar’ een positieve connotatie heeft, kreeg ‘heks’ aan het eind van de Middeleeuwen een negatieve lading. Volgens de Etymologiebank komt ‘heks’ van een Oudhoogduits woord voor geslachtsdeel. Heksen zouden namelijk losbandig zijn en seksuele relaties met de duivel hebben.

Glitter en regenbogen

Ook dertiger Al Benkin is een heks. Ze werkt in de ‘Intersectional Feminist Witch Shop & Collective’ Cult Party, een klein winkeltje ingeklemd tussen felgekleurde pakhuizen in het industriële deel van East Williamsburg, Brooklyn, New York.

Binnen: punkmuziek en felle kleuren. ‘Yeah, we houden van glitter en regenbogen,’ vertelt Benkin. Zelf is ze volledig in het zwart gekleed, inclusief zwarte bril. Haar korte blauwe haren komen net onder haar zwart muts uit.

‘Elke werkelijk zelfbewuste vrouw is van nature een feminist en een heks.’

Cult Party verkoopt de basics van de hekserij: kristallen en mineralen; kruiden en wierook; kaarsen en tarotkaarten. Daarnaast veel kleding, sieraden, kunst en wellness-artikelen. Ook worden er evenementen georganiseerd, zoals queer komedieshows, cursussen kruiden maken, kledingruil, weirdo painting classes.

‘Elke werkelijk zelfbewuste vrouw is van nature een feminist en een heks,’ legt Benkin uit. ‘Hekserij is verbonden aan respect voor de aarde, begrijpen dat de aarde en de dingen die uit de aarde groeien magisch zijn.’

Kan ik als man ook van nature zo verbonden zijn, vraag ik Benkin. ‘Het is anders voor mannen. Het patriarchaat is enorm toxisch voor jullie. Het respecteert jullie feminiene energie niet. Mannen hebben die wel, maar het zit heel erg diep en ze moeten er actief mee in aanraking komen – en that freaks a lot of men out.’

Bijzonder verleidelijk

Cult Party is niet alleen een winkel en gemeenschapsruimte, het is ook een expliciet antiracistisch, trans- en andersvalide inclusief, intersectioneel feministisch collectief dat zich verzet tegen het patriarchaat. Want heksen zijn ook activisten. Ze komen in actie tegen kapitalisme, toxische mannelijkheid en het militair-industrieel complex. ‘Witches vs. Patriarchy’ heeft ruim honderdtwintigduizend volgers op Reddit. Elke maand komen daar tienduizenden bij. Wall Street is door de jaren heen bestookt met vloeken van heksen, en ze kwamen bijeen in september 2018 bij de hoorzitting van rechter Brett Kavanaugh, die door meerdere vrouwen werd beschuldigd van seksueel misbruik.

Met de verkiezing van Trump is er een nieuwe generatie heksen opgestaan voor de #MagicResistance. Ze komen samen tijdens protesten en spreken vloeken over Trump uit.

‘Mensen van onze generatie ervaren een gebrek aan verbinding met de fysieke en natuurlijke wereld en met het goddelijke. Hekserij voorziet in al deze zaken.’

Maar volgens Melissa Madara van Cat Land is de verkiezing van Trump een te simplistische verklaring voor de huidige occulte renaissance. ‘Sommige mensen zullen de esthetiek van hekserij en het archetype van de heks inderdaad aannemen om hun politieke doelen te behalen. Ze houden er geen spirituele overtuigingen op na, en als ze ouder worden laten ze het achter zich. Maar al het religieuze zoeken komt uiteindelijk van binnenuit. En met de huidige alomtegenwoordige dood van God en de dreigende dood van de planeet, denk ik dat occultisme bijzonder verleidelijk kan zijn,’ zegt Madara. ‘Mensen van onze generatie groeien op met grootschalige ecologische verwoesting en de cultuur van het nieuwe atheïsme. Ze ervaren een gebrek aan verbinding met de fysieke en natuurlijke wereld en met het goddelijke. Hekserij voorziet in al deze zaken.’

En zo staat er een nieuwe generatie intersectionele feministen op bij wie spiritualiteit wordt omgezet in een actief streven naar sociale rechtvaardigheid en politieke actie. En bij wie het geloof in (klimaat)wetenschap en de oerknal hand in hand gaat met de spirituele overtuiging dat er achter dat alles iets groters schuilgaat.