Zit er op het Haagse pluche nog iemand met het hart op de juiste plaats?

Ja. Hans Spekman, kleinzoon van socialistische landarbeiders en timmerlui en geliefd in Utrecht als tegendraadse wethouder, is nu Tweede Kamerlid voor de PvdA. ‘Niemand steekt hier zijn nek uit. Dat valt me zwaar tegen.’

In de vroege zomer zit Hans Spekman op een terras aan het Plein in Den Haag, als altijd gekleed in kraagloos hemd en slobberbroek. Van achter een glas witbier en een schaaltje bitterballen kijkt hij uit op het Binnenhof, de vierkante kilometer waar hij de afgelopen twee jaar met gemengde gevoelens heeft rondgelopen. Achter het gepantserde glas en de beveiligingspoortjes van het Kamergebouw voelt hij zich afgesloten van de echte wereld. ‘Ik ben naar Den Haag gegaan omdat ik verschil wilde maken. En daar geloof ik nog steeds in. Maar het liefst ben ik er zo min mogelijk.’

Sinds november 2006 zit Hans Spekman in de Tweede Kamer, waar hij zich bezighoudt met asielzaken en armoedebeleid. PvdA-leider Wouter Bos haalde hem persoonlijk naar de fractie. Spekman had zich in Utrecht als wethouder Sociale Zaken voor de PvdA meer dan bewezen. In de volksbuurten maakte hij zich zeer geliefd met een bombardement van sociale maatregelen. Hij zorgde ervoor dat mensen die van minder dan het sociaal minimum moesten rondkomen automatisch toeslagen en subsidies kregen zonder ze te hoeven aanvragen, bezorgde de minima gratis openbaar vervoer en een gratis tandartsverzekering en hield persoonlijk spreekuur voor de bewoners. Hij regelde een echte baan voor de helft van de gesubsidieerde werknemers, liet trapveldjes voor hangjongeren aanleggen en organiseerde opvang voor verslaafde zwervers en uitgeprocedeerde asielzoekers.

Onder Spekman werd Utrecht uitverkozen tot ‘de sociaalste stad van Nederland’. Maar de wethouder pakte ook bijstandsfraude keihard aan, net als overlast door dealers en hangjongeren in de probleemwijken. ‘Sociale Rambo’ noemden ze hem in Utrecht. Zo iemand kon de landelijke PvdA goed gebruiken. Sinds Pim Fortuyn werden de sociaal-democraten achtervolgd door het verwijt een politiek correcte bestuurderspartij te zijn. Maar Spekman liet zien dat het ook anders kon. Daarom trok lijsttrekker Bos tijdens de verkiezingscampagne van 2006 met veel vertoon de wijken in om met ‘gewone mensen’ te gaan praten. En werd Hans Spekman, de volksjongen uit een Utrechtse arbeiderswijk, naar Den Haag gehaald.

‘De Marokkanen die niet willen deugen, moet je vernederen, voor de ogen van hun eigen mensen’

Daar zit hij nu, bijna twee jaar verder, stuurs te kijken achter zijn biertje. Zijn handen jeuken wel eens, zegt Spekman, als hij ziet hoe weinig er tot nu toe van het wijkenbeleid van het kabinet terecht is gekomen. De aanpak van de veertig probleemwijken had een kroonjuweel van Balkenende IV moeten worden, maar raakte meteen al in het slop door onenigheid tussen Ella Vogelaar, minister van Wonen, Wijken en Integratie, en de woningcorporaties.

Had ú niet minister van Wijken moeten worden?
‘Hoezo?’

U heeft er verstand van.
‘Dat kan bij Ella nog komen.’

Maar ze heeft het nog niet laten zien.
‘Dat klopt. Ze heeft het nog niet laten zien. Ik hoor van bewoners dat ze het goed doet tijdens buurtvergaderingen, dat ze opstaat tegen wethouders die mensen proberen af te wimpelen. Maar waar ik enorm van baal, is dat de wijkenaanpak een jaar lang bijna heeft stilgelegen door gedoe over de centen, waardoor de mensen in de buurten helemaal geen verbetering hebben gezien.’

Heeft u veel contact met Vogelaar?
‘Nee. Ik heb een paar keer aangeboden mee te denken over de wijkenaanpak. Maar daar is niks mee gedaan. Zo gaat het hier in Den Haag. Als iets niet officieel in je portefeuille zit, wordt van je expertise geen gebruik gemaakt.’

Afstand houden
Over het Plein stapt net Spekmans partijgenote Nebahat Albayrak voorbij, geflankeerd door een groepje ambtenaren. De staatssecretaris van Justitie is gestoken in onberispelijk mantelpak, de coiffure stevig in de lak. In alles lijkt zij het tegendeel van Spekman.

U gaat in de Kamer over asielzaken, de portefeuille van Albayrak. Heeft u met haar wél contact?
‘Ja. Regelmatig. Ik wil dat zoveel mogelijk mensen denken wat ik denk, ook in het kabinet. In Den Haag zeggen ze dat je als Kamerlid afstand moet houden tot de bewindslieden. Maar dualisme zegt me niet zo veel.’

Bent u het altijd met elkaar eens?
‘Nee. Nebahat is erg van de beheersing. Ze denkt de hele tijd: kan ik het wel waarmaken, want ik word afgerekend op het resultaat. Daar botsen we wel eens over. Maar daarover bots ik met iederéén hier in Den Haag, vooral met bewindspersonen. Iedereen hier is bezig met beheersing. Niet met: wat is mijn ideaal, wat wil ik bereiken. Daar heb ik wel eens moeite mee.’

Heeft u wel eens gedacht: wat doe ik eigenlijk in Den Haag?
‘Er waren momentjes.’

Maar ik denk toch niet dat ik voor minister word gevraagd.' Waarom niet? 'Vanwege mijn kleding.' — Maar ik denk toch niet dat ik voor minister word gevraagd.’ Waarom niet? ‘Vanwege mijn kleding.’

Zoals?
‘Ik had best burgemeester van Utrecht willen worden. Ik had een goede kans gemaakt. Toen het vorig jaar speelde, werd ik aangeklampt door mensen in de supermarkt: Hans, jij moet het doen.’

Waarom heeft u het niet gedaan?
‘Ik wil niet worden benoemd. Daar ben ik te onafhankelijk voor. Job Cohen is een sterke burgemeester, maar zelfs hij moest indertijd bij minister Remkes op het matje komen. Dat wil ik niet meemaken. Ik wil altijd mezelf kunnen blijven, ik weiger me aan te passen.’

Is dat ook waarom u altijd hemden en truien draagt en nooit een pak?
‘Ja. Eén keer in mijn leven heb ik een net pak aan gehad, voor een onderzoek van de Universiteit Utrecht onder de leden van de gemeenteraad. Ze wilden uitzoeken of politici met een pak aan meer worden vertrouwd.’

En?
‘Ik werd meer vertrouwd door de rechtse partijen, én door GroenLinks. Dat vond ik wel mooi: zie je wel, is het stiekem tóch een gezagsgetrouw partijtje.’

Zou u ooit minister willen worden?
‘Ik vind een minister niet belangrijker dan een Kamerlid. Ik heb niks met gezag. Mijn opa was landarbeider. Die moest altijd zijn pet afnemen voor de hoge heren, anders kreeg ie geen werk. Daar zal het wel vandaan komen.’

Maar een minister heeft aanzienlijk meer invloed dan een Kamerlid.
‘Dat zou kunnen. Maar ik denk toch niet dat ik word gevraagd.’

Waarom niet?
‘Vanwege mijn kleding.’

Dan doet u toch een pak aan?
‘Dat wil ik niet. Daar word ik opstandig van.’

Dus als er een beroep op u wordt gedaan om het land te dienen, zegt u nee, omdat u geen jasje aan wilt.
‘Ik wil me niet anders voordoen dan ik ben. Ik wil niet verloochenen waar ik vandaan kom.’

Dat meent u echt hè?
‘Ja, dat meen ik echt.’

Investeren in trots
Een paar maanden later wandelt Spekman op een zonnige vrijdagmorgen door Zuilen, een van de vier Vogelaarwijken in Utrecht. Dat doet hij wel vaker, om het contact met de straat niet te verliezen. Van zijn vooroorlogse rijtjeshuis, ooit gebouwd voor medewerkers van staalfabriek Werkspoor, is het nog geen tien minuten lopen naar Ondiep, de buurt waar maart vorig jaar hevige rellen uitbraken nadat de politie een buurtbewoner had doodgeschoten. Op straat wordt Spekman voortdurend begroet. ‘Hé wethouder,’ klinkt het op bijna elke hoek. ‘Hoe is het in Den Haag?’ Een besnorde man met paardenstaart en een tatoeage op zijn voorhoofd steekt de straat over om Spekman een hand geven en vertelt driftig gebarend dat hij uit een project voor moeilijke gezinnen geknikkerd is, waardoor de afbetaling van zijn schuld – zeventigduizend euro – in de knel komt. ‘Waarom heb je me niet gebeld? Ik sta gewoon in het telefoonboek,’ zegt Spekman. ‘Laat Stadsgeldbeheer mij dan maar even bellen. Daar kennen ze me wel.’

Als wethouder heb ik geleerd dat je juist moet investeren in de trots van mensen, dat je de sociale structuur intact moet laten. Anders haal je het hart uit zo’n buurt’

Spekman kent de wijk als zijn broekzak. Hier zocht hij een keer alle drugspanden af, op zoek naar de gestolen portemonnee van zijn vrouw. Even verderop ligt de speeltuin die hij samen met buurtbewoners uit de grond stampte: zijn eerste daad als gemeenteraadslid. En om de hoek schroefde hij ooit als wethouder hoogstpersoonlijk een verkeerd geplaatst verkeersbord van een paal, waartegen buurtbewoners al maanden tevergeefs bezwaar hadden gemaakt bij de gemeente.
In de Nicolaas Ruychaverstraat, het hart van wat vroeger de Betonbuurt was, maar nu Geuzenwijk moet heten, wordt de jarenvijftig-laagbouw opgefleurd door rijen zelfgebouwde afdakjes, plastic planten en tuinmeubilair op de stoep. Toen Spekman nog wethouder was, heeft hij persoonlijk het plakkaat aan de gevel onthuld: ‘De mooiste straat van 2006’. Maar inmiddels heeft de gemeente besloten dat de oudbouw tegen de vlakte moet om plaats te maken voor koopwoningen, tot groot verdriet van de bewoners. In het voorbijgaan wordt Spekman aangeklampt door Joop en Riek, een ouder echtpaar. ‘In dit huis ben ik geboren,’ wijst Joop. ‘En nu moeten we eruit. En ze zeggen ook nog dat we het in originele staat moeten achterlaten. Moet ik zeker mijn keuken en mijn badkamer eruit gaan slopen!’

Spekman schudt het hoofd en zegt: ‘Dat moet je niet doen hoor.’ Ze praten nog even over voetbal, dan wandelt Spekman verder.

‘Tien jaar geleden was deze wijk totaal verloederd,’ zegt hij. ‘We hebben er keihard aan gewerkt de buurt weer veilig te maken. Nu het een beetje is gelukt en mensen zich er weer prettig voelen, wordt de leukste straat door de gemeente gesloopt. Dat is jammer. Als wethouder heb ik geleerd dat je juist moet investeren in de trots van mensen, dat je de sociale structuur intact moet laten. Anders haal je het hart uit zo’n buurt.’

Gerichte steun
In zijn tijd als wethouder investeerde Spekman op grote schaal in de wijken, in samenwerking met politie, welzijnswerk, schuldhulpverlening en de woningcorporaties. Bij voorkeur werkte hij niet met algemene subsidies, maar met gerichte steun aan bewoners en bewonersverenigingen. ‘Dat is het mooist,’ zegt hij. ‘In zo’n wijk zijn altijd een paar goede mensen. Als de buurt verloedert, worden zij geïntimideerd en kunnen ze weinig meer doen. Maar als je ze steunt, kun je de hele zaak in beweging krijgen.’

Zo ging het ook in Ondiep, de wijk waar rellen uitbraken toen bewoner Rinie Mulder werd neergeschoten door een agent die zich bedreigd voelde. Volgens Spekman ging het juist heel goed met Ondiep. Alleen wilde niemand dat weten. ‘Toen het mis ging in de buurt, stond de hele pers op de stoep. Maar toen het daarna weer rustig was en de bewoners een buurtfeest organiseerden waar de pers en de politiek ook voor waren uitgenodigd, kwam er geen enkele journalist opdagen en geen enkele politicus. Ik was de enige. Dat is het probleem: je moet de mensen steunen die hun best doen. Dat is werk van de lange adem. Je kunt het pas winnen als mensen in de wijken zélf de handschoen weer opnemen. Als je ze daar niet in steunt, organiseer je je eigen falen.’

In Ondiep zijn genoeg mensen van goede wil, weet Spekman. Ook onder de vele bewoners van Marokkaanse origine. ‘Armoede heeft hier een kleur. Ik ben zelf ook in armoede opgegroeid. Daarom voel ik me ook verbonden met de Marokkanen die wél deugen.’

Maar met de Marokkanen die níét deugen, heeft Spekman weinig compassie. Als wethouder zorgde hij ervoor dat hard tegen Marokkaanse crimineeltjes werd opgetreden, dat louche winkels werden dichtgetimmerd, dat dealers werden opgejaagd en opgesloten. Nu zegt hij: ‘Ik word steeds harder voor die groep.’

Hoe komt dat?
‘Van de week hoorde ik weer van een stel Marokkaanse jongens die de boel aan het verzieken waren in een groot bedrijf, hier in Utrecht. Toen ze werden ontslagen, gingen ze op de parkeerplaats rondhangen om medewerkers te bedreigen en te achtervolgen. Jongens die zulke dingen doen, daar moeten we onorthodoxe oplossingen voor bedenken. Want zij verzieken het voor de rest. De Marokkanen, ook de goede, krijgen nu van alles de schuld. Op het schoolplein hoor ik Marokkaanse kindertjes van acht, negen jaar oud zeggen: mogen we hier straks nog wel wonen? Godverdomme. Schatten van kinderen zijn het. Door die klootzakken. Ik heb er álles voor over zulke gasten aan te pakken.’

Hoe wilt u dat dan doen?
‘Je moet ze de godganse dag op de huid zitten zodat ze niks meer kunnen flikken. We weten precies wie het zijn. Als je ze alleen maar een waarschuwing of een boete geeft, lachen ze je uit. En van een celstraf krijgen ze alleen maar meer status in hun groep. Je moet ze zo zien te raken dat ze hun status juist verliezen. De Marokkanen die niet willen deugen, moet je vernederen, voor de ogen van hun eigen mensen. Je moet ervoor zorgen dat ze de sulletjes worden van hun eigen wijk. Dat is het enige dat werkt.’

Vernederen? Dat klinkt als Geert Wilders: geef ze taakstraffen in boevenpak in hun eigen buurt.
‘Daar heeft Wilders ook gelijk in. Je moet ze vernederen. Maar het verschil tussen mij en Wilders, en tussen de PvdA en de PVV is, dat zij hele groepen tegen elkaar opzetten. Door Wilders voelen de Marokkanen die wél deugen zich ook uitgekotst. Terwijl het voor ons topprioriteit moet zijn om juist die jongens niet kwijt te raken.’

Intussen houdt minister Vogelaar softe verhalen over de multiculturele samenleving: zij hoopt dat er in Nederland op den duur een ‘joods-christelijk-islamitische traditie’ ontstaat.
‘Zij gebruikt zachtere woorden.’

Maar Vogelaar gáát erover, zij zet de toon van het beleid in de wijken.
‘Ja, maar zij is niet de enige. Ahmed Aboutaleb gaat er ook over, als staatssecretaris van Sociale Zaken. Die is een stuk harder in zijn uitspraken.’

Aboutaleb neemt het woord ‘vernederen’ niet in de mond. U wel.
‘Binnen de partij ben ik inderdaad wel van de hardere lijn.’

Elkaar vasthouden
Dezelfde middag staat Hans Spekman in het tot werkkamer verbouwde schuurtje in zijn tuin – aan de wand een portret van Dolly Parton en een huilend zigeunerjongetje – en pakt een stapel vergeelde schriften van een boekenplank. Het zijn de notulen van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij in Zevenhuizen in 1913, bijgehouden door Spekmans grootvader Manus, die timmerman was en vurig socialist. ‘Mijn opa was een van de oprichters van de afdeling,’ zegt Spekman. ‘Dit zijn zijn eigen aantekeningen. Hij liet iemand anders altijd meeschrijven bij de vergaderingen, omdat zijn eigen teksten altijd vol spelfouten stonden.’ Zelf groeide Spekman ook op in het Zuid-Hollandse dorp. ‘Op de huidige ledenlijst van de PvdA in Zevenhuizen zie je nog dezelfde namen als toen. Dat vind ik mooi.’

De vader van Spekman was ook timmerman, en secretaris van de plaatselijke PvdA-afdeling. Hij overleed toen Hans één was. ‘Mijn moeder bleef fanatiek lid van de partij. Het bestuur vergaderde bij ons thuis, mijn moeder zorgde voor koffie en soep. Als ze iemand een salonsocialist vond, zette ze hem zonder pardon het huis uit. Mijn moeder wist precies wat ze wilde. Ze heeft nog echte armoede meegemaakt. Haar ouders waren landarbeiders. In de winter vingen ze mollen om de huidjes te verkopen, voor handtasjes van rijke dames.’ Toen zijn moeder als meisje een dubbeltje won bij een schaatswedstrijd, moest het in de huishoudpot. ‘Dat heeft mijn moeder me nog een keer verteld toen ze doodging. Ze moest huilen, de pijn voelde ze nog steeds.’

De weduwe Spekman moest de kleine Hans en zijn drie zussen zien groot te brengen van een karig weduwepensioen. Voor zichzelf kocht ze nooit nieuwe kleren, alles ging naar haar kinderen. Nog steeds draagt Spekman de truien die zijn moeder voor hem breide, de boeken met breipatronen bewaart hij zorgvuldig naast grootvaders notulen. ‘Ze heeft ons altijd voorgehouden dat we vooruit moesten in het leven. Daar zette ze alles voor opzij.’

Spekmans oudste zus Barbara kreeg op haar zestiende, kort na de dood van vader, zware psychische problemen. Ze verminkte zichzelf, dreigde met zelfmoord, werd gedwongen opgenomen, liep weg, raakte aan de drugs en belandde in de prostitutie. ‘Als jongetje van zes moest ik met de rest van het gezin toekijken hoe ze elektroshocks kreeg. Dat hoorde toen bij de behandeling.’

Barbara overleed in 1993, toen Spekman zevenentwintig was. ‘Ik heb haar toen in het huis van mijn moeder de trap afgedragen. Ze woog nog maar dertig kilo. Buiten onweerde het verschrikkelijk. Het was een scène uit een film van Fellini.’

Even moet Spekman, zichtbaar aangedaan, naar woorden zoeken. ‘Barbara heeft het ons verschrikkelijk moeilijk gemaakt. Maar mijn moeder heeft haar ondanks alles nooit losgelaten. Op het laatst werd mijn zus weer een beetje Barbara. Dat heb ik ervan geleerd: als je volhoudt, als je niet loslaat, kun je ervoor zorgen dat iemand weer een klein beetje gelukkiger wordt. Dat probeer ik ook te doen in mijn werk: je moet elkaar vasthouden. Dat voel ik heel sterk als ik om me heen mensen zie die er onderdoor gaan. Ik ben er erg op gebrand ze te helpen. Ik merk dat de verhalen van mijn familie heel diep zitten. Je hebt in je leven maar één optie: doorgaan, ook als alles tegenzit.’

Vloer ophogen
‘s Avonds zit Hans Spekman koffie te drinken in zijn propvolle woonkamer, de boeken hoog opgetast tegen de muren, een asbak onder handbereik. Eigenlijk heeft het jonge gezin – twee dochters en een zoontje – meer ruimte nodig. ‘Maar Hans kan geen spullen weg doen,’ zegt zijn vrouw met een glimlach. ‘En hij houdt niet van verhuizen.’

Zelf denkt Spekman erover de vloer op te hogen om meer bergruimte te creëren. En vannacht nog – de kinderen zijn uit logeren – gaat hij boven samen met zijn vrouw een extra muur bouwen. Zijn oudste dochter, die bijna negen is, krijgt als verjaarscadeau een eigen kamertje. ‘Mijn kinderen kennen de armoede niet die ik heb meegemaakt,’ zegt hij. ‘Maar ik wil wel dat ze beseffen waar ze vandaan komen. Ze mogen van mij heel veel, maar ze mogen niet alles vinden. Ik zou het heel erg vinden als ze VVD zouden gaan stemmen, dat ze zouden denken: laten we het de armen moeilijk maken, dan gaan ze vanzelf harder werken. Ze hoeven van mij niet actief te worden voor de PvdA, ze hoeven niet hetzelfde te gaan doen als ik. Al staan ze straks in de fabriek, dat interesseert me geen klap. Als ze dan maar wel tegen hun collega’s zeggen: Jan of Piet kan niet helemaal meekomen, geef hem een beetje de ruimte aan de lopende band.’

‘De PvdA moet de pijn van de gewone mensen weer gaan voelen’

U bent nu een van de Haagse beroepspolitici aan wie u als wethouder zo’n hekel had. Wat wilt u in Den Haag bereiken?
‘Ik wil problemen oplossen waar ik in Utrecht niks aan kon doen. Als wethouder heb ik een prijs voor de armoedebestrijding gewonnen. Dat is leuk. Maar in de Kamer heb ik ervoor gezorgd dat er 350 miljoen meer naar armoedebestrijding gaat. Dat zou ik in Utrecht nooit voor elkaar hebben gekregen. En ik heb ervoor gezorgd dat minderjarige asielzoekers niet meer op straat worden gegooid. Dat was voor mij een van de belangrijkste redenen om naar Den Haag te gaan. In Utrecht zwierf een Afrikaans meisje rond dat uit een asielzoekerscentrum was gegooid. Ze werd stelselmatig verkracht, ze kon nergens naar toe. Rázend was ik daarover. Maar als wethouder kun je niks aan het asielbeleid veranderen. Als Kamerlid wel.’

Wat is uw grootste frustratie in uw werk als Kamerlid?
‘Dat de bureaucratie zo taai is en het beleid zo verkokerd. Alle ministeries zijn bezig met hun eigenbelang, net als de politieke partijen. Niemand steekt zijn nek uit om samen aan oplossingen te werken. Dat valt me zwaar tegen in Den Haag. De hele politieke cultuur is risicomijdend. Vorig jaar heb ik met Ahmed Aboutaleb het plan opgesteld om het aantal kinderen dat door armoede niet kan meekomen in deze kabinetsperiode met vijftig procent te verminderen. Alle adviezen van zijn eigen ambtenaren waren: doe het niet, doe het niet, want misschien kun je het niet waarmaken. Dat is toch om gek van te worden? Driekwart van de beleidsstukken bestaat uit beheersende bezweringen. Dan moet je als politicus sterk in je schoenen staan om wél door te zetten.’

Is dat waarom u tijdens een debat in juni zo hard uitviel tegen uw partijgenoot Albayrak?
‘Ja. Ik wilde dat ze een Utrechts project voor minderjarige asielzoekers landelijk zou invoeren. Dat weigerde ze, omdat die organisatie asielzoekers helpt procederen tegen de staat. Toen ontplofte ik. Ik zei: als je door de goede bedoelingen van Albayrak heen kijkt, doet ze hetzelfde als Verdonk. De staat moet juist tegenkrachten organiseren, anders worden we een dictatuur.’

Mei Li Vos in bouwvakkerscafé
Achter de schermen heeft Hans Spekman hard gewerkt aan maatregelen voor de minderbedeelden. Ook met Ella Vogelaar heeft hij nu eindelijk een afspraak kunnen maken. En intussen doet hij zijn best zijn partijgenoten meer in contact te brengen met de mensen in de volkswijken: binnenkort neemt hij de keurige Mei Li Vos, in de fractie verantwoordelijk voor de rechtspositie van kleine zelfstandigen, mee naar een bouwvakkerscafé in Utrecht.

Maar het imago van de PvdA als echte volkspartij is door dat alles nog nauwelijks hersteld. Volgens de peilingen voelen de kiezers die de afgelopen jaren bij de PvdA zijn weggelopen zich nog altijd meer thuis bij de SP en de PVV.

Wat is het grootste probleem van de Partij van de Arbeid?
‘De PvdA is de vanzelfsprekende band met gewone mensen kwijtgeraakt. De werkwijze van de partij is te regentesk geworden. Er zijn te weinig PvdA’ers met gevoel voor wat er leeft op straat.’

Is de partij ziek?
‘De PvdA is nog niet beter.’

Wat is daaraan te doen?
‘Er is een cultuuromslag nodig. We werken nu aan disciplinering van de partij, en werving van goede mensen. Ik heb een netwerk van ombudsmannen opgezet, waar gewone leden met al hun vragen terecht kunnen. Verschillende afdelingen zijn goed bezig. Bijvoorbeeld Stadskanaal. Daar hebben ze de buurtbewoners meer te zeggen gegeven over hun voorzieningen, zoals speeltuintjes. Met zulke dingen begint het. Het moet van onderop komen. Dat is de kracht van de partij.’
Zou u als ouderwetse sociaal-democraat niet beter bij de SP passen?
‘De SP is niet mijn partij.’

De SP doet in heel veel steden en dorpen precies wat de PvdA volgens u heeft laten zitten: luisteren naar de gewone mensen.
‘Hun werkwijze vind ik wel goed. Ze hebben hart voor mensen, en ze zitten boven op de problemen. In steden als Oss en Heerlen doen ze heel goed werk. Maar in de Kamer gaan ze hun verantwoordelijkheid nog te veel uit de weg. Ik heb geen zin om langs de kant te staan roepen hoe het moet, zoals zij doen.’

Uw PvdA heeft nog steeds het imago van een bestuurderspartij, ondanks lange jaren in de oppositie. En de peilingen zijn nog altijd beroerd.
‘Het is een kwestie van lange adem, buurt voor buurt, wijk voor wijk. Vertrouwen win je met de meest onbenullige dingen. Als dat lukt, heb je kans dat ze ook over het grotere verhaal gaan nadenken.’

Nadenken is niet genoeg.
‘Nee, maar het is een begin. Ik wil dat we als partij weer in het hart van de mensen komen.’

Hoe wilt u dat voor elkaar krijgen?
‘De PvdA moet de pijn van de gewone mensen weer gaan voelen.’

U voelt die pijn misschien. Maar kunt u dat ook verwachten van al die keurige bestuurders in de rest van de partij?
‘Ik ben echt niet de enige in de PvdA die er zo over denkt. Bovendien: je hóéft geen volksjongen te wezen om betrokken te zijn.’

Is het niet een eenzaam gevecht?
‘Nee. Als je er continu aan blijft werken, kun je het winnen. Dan krijg je de mensen mee. Dat heb ik in mijn leven tot nu toe wel geleerd: je moet nooit opgeven.’

Foto: Jeroen W. Mantel. Styling: Renske van der Ploeg.