Hacken is als jazz, dat kun je niet even uitleggen

In het mausoleum van het pantheon in Parijs hangt een enorme antieke klok uit 1850. Een mechaniek met tandwielen in alle vormen en maten. Meer dan honderd jaar gaf de klok de goede tijd aan. Iedere dag werd het apparaat met de hand opgewonden. Een hels karwei. Uit frustratie besloot een Franse suppoost daarom om de klok te saboteren. Een kapotte klok hoefde je niet op te winden, dus dat scheelde dagelijks een hoop gedoe.

Sinds de jaren zestig stond de klok stil, maar september 2005 nam de mysterieuze groepering The Untergunther contact op met het departement dat verantwoordelijk was voor het Pantheon. De boodschap was dat de klok weer gerepareerd was, klaar om opnieuw opgewonden te worden.

Dat kon niet waar zijn. Maar het klopte wel. De klok was weer als nieuw.

Het was een mysterie. Hoe was het mogelijk?

Geheime kaarten

Het verhaal van de mysterieuze reparatie begon begin jaren tachtig. Zes tieners lichtten een putdeksel niet ver van de Eiffeltoren. Ze lieten een ladder in het gat zakken en klommen naar beneden, de duisternis in.

Als het een scène uit een film was geweest, was die afgekeurd. Te makkelijk. Te onwaarschijnlijk.

In de gang lag een kabel. Ze volgden de kabel om te kijken waar die vandaan kwam. Zo kwamen ze bij de kelder van het ministerie van Telecommunicatie. De toegang was afgesloten met horizontale stangen. Maar de slanke tieners konden zich erdoor wurmen. De suppoosten (waarom waren er suppoosten in de kelder van het ministerie van Telecommunicatie?) waren weg. Wel lagen er een paar sleutels naar een kamer met een kast. Het was te mooi om waar te zijn. Er stond een kast, en in de eerste la die ze opentrokken vonden ze de geheime kaarten van het geheime en verboden ondergrondse gangenstelsel onder Parijs.

Als het een scène uit een film was geweest, was die afgekeurd. Te makkelijk. Te onwaarschijnlijk.

Verbaasde rechter

Sindsdien bewegen zich verschillende groepen in de gangen onder Parijs. Ze richten ondergrondse ruimtes in, vinden nieuwe tunnels en restaureren geheime kamers. Drie van deze groepen zijn inmiddels bekend. The Mouse House, bestaande uit louter vrouwen; La Mexicaine de Perforation, die ruimtes inrichten en filmvoorstellingen organiseren; en de Unthergunther, urban explorers die het leuk vinden om oude ruimtes te restaureren.

Een van die ondergrondse tunnels leidde naar het Pantheon. Daar maakte La Mexicaine de Perforation een geheim clubhuis in de toren van het gebouw, waar ook het mechaniek van de klok was. De groep die de naam Unthergunther gebruikt, regelde een klokkenmaker en repareerde de klok.

De suppoosten waren niet blij met de illegale reparatie. Ze maakten de klok opnieuw kapot, en klaagden mensen van de Unthergunther aan voor het kapot maken van een slot bij een deur.  Een verbaasde rechter sprak de Untergunther vrij.

Superkrachten

De onderaardse gangen die in verbinding staan met overheidsgebouwen en musea zijn de perfecte metafoor van het internet. Zoals de urban explorers de weg kennen in de tunnels onder Parijs, zo vinden hackers hun weg door de glasvezel- en telefoonkabels die nu als tunnels onder onze wereld liggen.

Hackers zijn als helden uit de Marvel Comics, met namen die daarbij horen. Guccifer 2.0, TheCthultu of Phineas Fisher.

Hackers zijn als helden uit de Marvel Comics, met namen die daarbij horen. Guccifer 2.0, TheCthultu of Phineas Fisher. Waarschijnlijk onopvallende personen in het dagelijkse leven, die met een laptop en verbinding met het internet beschikken over superkrachten. Zo legde de Britse hacker Daniel Kaye in 2016 het internet van Nigeria plat.

De meeste hackers zijn weliswaar ‘goed’, white hats, zoals ze in het jargon heten, maar er zijn verlokkingen van de the dark side. Als je een manier vindt om binnen te komen in het laatste besturingssysteem van de iPhone, kan die kennis je miljoenen dollars opleveren. Dergelijke zogeheten zero days, digitale deurtjes die onbekend zijn bij anderen (als de ontdekker ervan besluit er misbruik van te maken, heeft de softwareproducent nog maar nul dagen om de boel te fixen, vandaar de naam), worden bijvoorbeeld gebruikt bij het afluisteren van criminelen, politici en journalisten, zoals Jamal Kashoggi.

Veel white hats zijn natuurlijk ook beetje grey hat, zoals de mensen die illegaal de gangen onder Parijs onderzoeken. Het mag eigenlijk niet, maar er zijn geen kwade bedoelingen. Ze helpen vaak bij het beveiligen van deze wereld en vinden deurtjes om binnen te komen bij banken en overheden. De ethiek van de hacker schrijft dan voor dat deze kennis gedeeld wordt met de belanghebbende zodat de ingang kan worden afgesloten.

Een zaal zonder zonlicht

Al langer ben ik gefascineerd door de wereld van de hackers. Ik interviewde ze, en zocht ze op in hackerspaces en op hackersfestivals. Die laatste plekken deden me denken aan de alienbar in Star Wars.

Er zijn handelaren op zoek naar geheimen, er zijn hackers die strijden voor het goede, en er zijn misschien ook een paar hackers die werken voor overheden. Ze meten hun krachten bij zogenaamde Capture The Flag (CTF) competities. In een zaal zonder zonlicht begraven ze zich achter hun laptopschermen om de controle over te nemen over een denkbeeldig land of bedrijf. Ik heb me laten vertellen dat de beste jonge hackers daar opduiken, ook de jongens en meisjes die zich liever niet in het openbaar vertonen.

Als ik mensen vroeg naar wat ze nu precies deden, hoe je dat precies deed, dat hacken, dan kreeg ik meestal meewarige blikken. Hacken is niet iets wat je even uitlegt. Hacken is een way of life. Het is als jazz. Een goede hacker kent de standards. Wat dat inhoudt, kun je niet even uitleggen. Dat moet je doen!

Als ik mensen vroeg naar wat ze nu precies deden, hoe je dat precies deed, dat hacken, dan kreeg ik meestal meewarige blikken.

En toch wil ik weten hoe het werkt en kennismaken met de wereld achter de wereld van de laptops met stickers. Daarom heb ik besloten om er zo diep mogelijk in te duiken. Ik heb in eerste instantie een jaar uitgetrokken om zelf te leren hacken, om een paar standards te oefenen, met als doel om uiteindelijk mee te doen met een Capture The Flag-spel bij een grote hack-conferentie.

Ik heb inmiddels een paar putdeksels gevonden waardoor ik die wereld binnen kan komen. Allereerst zijn er de zogenaamde war games die je op internet tegenkomt, zoals overthewire.org. Daarnaast is er een wereldwijd netwerk van hackerspaces, de ruimtes waar hackers elkaar ontmoeten.

Ik hoop via deze ingangen verder te komen. Nu ben ik alleen de trap nog maar afgedaald en weer omhooggeklommen, maar het doel is om me binnen een jaar als een vis in het water te voelen en aan het eind van het jaar mee te doen met een serieus CTF spel. Misschien een belachelijke onderneming, maar ik verwacht onderweg mooie verhalen tegen te komen van de jongens en meisjes die de weg kennen in de computers en in de kabels en elektromagnetische golven die al die computers met elkaar verbinden.

Wordt vervolgd!

Update: inmiddels is het eerste verslag van Gerards hack-missie op VN.nl verschenen.