Fritzi Harmsen van Beek beschilderde uit liefde sigaretten

‘Stoeten ritseldingen’ heet het schrijversprentenboek dat is verschenen over dichteres en kunstenaar Fritzi Harmsen van Beek. De woorden komen uit het openingsgedicht van haar eerste bundel, die in 1965 een literaire sensatie was. Harmsen van Beek zou maar weinig poëzie publiceren, maar ze deed veel meer dan gedichten schrijven. Maaike Meijer, die sinds vorig jaar werkt aan de biografie, en Joost Kircz laten zien wát allemaal. Foto’s, documenten en tekeningen tonen – helaas zonder register – haar enorme veelzijdigheid. Toen haar vader overleed nam ze diens strip ‘Flipje’ over, een succesvolle reclamestrip voor jamfabriek De Betuwe in Tiel. Ze schreef ook essays voor Vrij Nederland, die ze zelf illustreerde.

‘Stoeten ritseldingen’ is geen biografie, al wordt de intense vriendschap met haar vijftien jaar jongere geestverwante Charlotte Mutsaers wel genoemd, net als haar grote liefdes Remco Campert en Peter Vos. De laatste woonde begin jaren zestig met Fritzi samen in Villa Jagtlust – aan het boek Jagtlust en verwante verhalen dat Annejet van der Zijl schreef over die kunstenaarskolonie wilden Harmsen van Beek en Vos geen van beiden meewerken. Daar aan de Eemnesserweg in Blaricum verzamelde zich de Amsterdamse bohème rond Fritzi. Ze was in de leegstaande villa getrokken en woonde er een paar jaar met Remco Campert – Camperts Alle dagen feest gaat over die episode. Gerard Reve beschreef het ‘zorgeloos kunstenaarsvolkje’ in ‘het gigantisch krothuis’ in Op weg naar het einde.

In 1961 ging Peter Vos er op bezoek bij zijn vriend, de uitgever Theo Sontrop. Peter Vos werd betoverd door Fritzi en de liefde bleek wederzijds. ‘Peperi Fox’, zoals Fritzi hem noemde, trok bij haar in en zou een paar jaar op Jagtlust blijven wonen. Ze waren allebei even onpraktisch als romantisch. Zoals hij ook voor latere liefdes zou doen, maakte Vos zijn mooiste tekeningen voor Fritzi. En zij tekende terug.

Dit Egyptische pakje sigaretten maakte Fritzi toen de verstokte roker Peter Vos probeerde te stoppen met roken. De sigaretten zijn stuk voor stuk beschilderd met miniatuurvogels, zodat Vos, net als Harmsen van Beek een groot vogelliefhebber, het wel zou laten om ze op te roken.

Peter Vos tekende op zijn beurt boeken in een oplage van één exemplaar, exclusief voor Fritzi: Astrologie voor beginners en nitwits, Het eiland Hop, Geïllustreerde gids van Jagtlust en omstreken, Honderd reigers. Het ging Vos niet om het publiceren, maar om het tekenen zelf en om het weggeven van zijn tekeningen aan zijn geliefde. Hij was naar verluid kapot toen het uit was, bij de rand van de vijver van Jagtlust scheurde hij een van de boeken stuk en liet bladzij na bladzij in het water dwarrelen.