Patrick Modiano. De horizon. Querido, vertaling Maarten Elzinga, 168 p., € 18,95
****
door Aart van Zoest
roman Modiano is voor fijnproevers. Wie felle contrastwerking wil qua stijl en plot, is bij hem aan het verkeerde adres. Zijn verhaal volgt zoekende labyrintische lijnen in de tijd, net als het geheugen. De lezer moet zich laten meevoeren. En komt dan van vermoeden stukje bij beetje tot begrijpen. Modiano&#8217;s stijl is onverwisselbaar, van een uiterste verfijning. In De horizon is de ik-verteller, Jean Bosmans, een schrijver die ooit in Parijs een vrouw, Margaret Le Croz, heeft ontmoet op wie hij verliefd werd maar die uit zijn leven verdween. Ze werd hinderlijk gevolgd door en afzichtelijke stalker, zoals hij niet ontkwam aan een haatbare moeder. Aan het eind van het boek wordt de mogelijkheid gesuggereerd dat hij haar zal terugvinden, in Berlijn, waar ze geboren is. Is daar misschien de horizon waarachter geluk mogelijk is? Net als in voorgaande boeken preciseert Modiano opvallend frequent de straatnamen, van Parijs vooral, waarlangs hij zijn personages leidt. Bosmans zegt van zichzelf dat hij straatnamen en huisnummers nooit vergeet. Verklaring? &#8216;Dat was zijn manier om zich te wapenen tegen de onverschilligheid en anonimiteit van de grote stad, en misschien ook tegen de wisselvalligheden van het leven.&#8217;
Rolf Lappert. Naar huis zwemmen. Signatuur/A.W. Bruna, 488 p. € 19,95
**
door Marjolijn Pouw
roman De meeste liefdesgeschiedenissen beginnen goed en lopen slecht af. De Zwitserse schrijver Rolf Lappert draait het om. Hij begint zijn ontwikkelingsroman over de jonge Bruce Willis met diens gemankeerde verdrinkingsdood, om het verhaal na 487 bladzijden goed te laten aflopen. De hoogbegaafde, maar mislukte Bruce lijkt in zijn leven niets dan pech te hebben gehad. Per ongeluk of expres is hij in zee gevallen, maar zelfs doodgaan lukt hem niet. Hij wordt gered en moet zijn leven weer oppakken. In vele terugblikken krijgen we Bruces verleden voorgeschoteld, om vervolgens met hem te ervaren welke invloed hij op zijn eigen ellende heeft gehad.
Lapperts roman is uitgebracht in Signatuurs dikke-pillen-serie &#8216;De Grote Verhalenvertellers&#8217;, waarin zwaargewichten als Carlos Ruiz Zafón, Charles Lewinsky, en Hilary Mantel zijn opgenomen. Lapperts boek had een stuk dunner gekund, het bestaat voor de helft uit poëtische franje die je naar een soberder verteltrant doet verlangen.
Alberto Manguel. Alle mensen liegen. De Geus, vertaling Jos den Bekker, 189 p., € 17,90
***
door Aart van Zoest
thriller Een naar Spanje uitgeweken Argentijn, Bevilacqua, heeft een boek geschreven getiteld Lofzang op de leugen. Publiceert het alsmaar niet. Een vrouw vindt het manuscript, brengt het naar een uitgever, die inziet: dit is een meesterwerk. De dag voor de publicatie valt Bevilacqua te pletter vanaf een balkon. Geduwd of gesprongen? Hoe kunnen we het weten? Een Franse journalist zoekt een verklaring. Kunnen de verklaringen en overdenkingen van intimi en kennissen van Bevilacqua hem op weg helpen naar een bevredigend antwoord? De lezer wordt weer met déze waarheid geconfronteerd: achter de waarheid komen is een moeilijke, zo niet onmogelijke zaak, vooral omdat tussen feit en kennis dat problematische element zit: de taal. Alberto Manguel is vooral een denker, schrijver van bespiegelingen; hij is er op uit om pertinente theoretische vragen te stellen. Dat kan verklaren dat zijn thriller een aanzienlijke non-fictionele lading meekrijgt, ook al door verwijzingen naar duistere praktijken en duistere politieke zaken in, onder andere, Argentinië. Manguel serveert voer voor filosofische puzzelaars eerder dan een klassieke detective met een traditionele verhaallijn.
Joshua Ferris. De naamlozen. Ambo|Anthos, vertaling Peter Abelsen, 320 p., € 19,95
****
door Bouke Vlierhuis
roman De naamlozen is het verhaal van een succesvol advocaat die getroffen wordt door een mysterieuze &#8216;loopziekte&#8217;. Bij tijd en wijlen is het hem onmogelijk te stoppen met lopen tot hij volstrekt uitgeput is. Ferris laat zien hoe dit &#8216;onbenoembare&#8217; (de titel The Unnamed is verkeerd vertaald) zijn leven ontwricht en zijn lichaam vernietigt, maar hoe het de liefde voor zijn vrouw en dochter onaangeroerd laat. De boodschap: de wereld is absurd, je kunt nergens op vertrouwen. Zelfs je eigen lichaam zal je uiteindelijk verraden. En er is maar één ding sterk genoeg om de beproevingen van de wereld te weerstaan: liefde. De schrijfstijl van Joshua Ferris is voorbeeldig en zelfs op de zwakke momenten van De naamlozen slepen zijn volmaakte enscenering, zijn droge humor en zijn filmische beschrijvingen je mee. Zoals de hoofdpersoon niet kan stoppen met lopen, zo is het de lezer onmogelijk De naamlozen neer te leggen.
Margaux Fragoso. Tijger, tijger. De Bezige Bij, 2011, 412 p., € 19,90
**
door Kristien Hemmerechts
roman Aan vertelstof ontbreekt het Margaux Fragoso niet in deze autobiografische roman. Ze heeft veertien jaar lang een ziekelijke en verziekte relatie gehad met Peter, een pedofiel. De man pleegde uiteindelijk zelfmoord en liet haar zijn auto na. Fragoso hoopt andere kinderen te beschermen, want het huidige juridische systeem functioneert volgens haar niet adequaat om zedendelinquenten te veroordelen en te behandelen. De man die haar misbruikte, was eerder tegen de lamp gelopen, maar kreeg vervolgens weer vrij spel.
Fragoso vertelt haar droevige geschiedenis met grote openhartigheid. Ook zichzelf spaart ze niet. Je ziet het kleine meisje met open ogen in de val lopen. Ze was een vogel voor de kat. Wanneer de noodlottige situatie eenmaal is neergezet, volgt er veel herhaling. Fragoso beschrijft de gebeurtenissen uitvoerig en reproduceert dialogen, ook wanneer die niets toevoegen. Langzaam maar zeker verliest haar relaas aan kracht. De harde waarheid is dat Fragoso over weinig interessante mensen schrijft. Naarmate het verhaal vordert komt het accent meer en meer op haar gevoelens te liggen. Lezers hebben meer aan een overtuigende evocatie van de gebeurtenissen die de gevoelens opwekken. Als die maar sterk genoeg zijn neergezet, hoeft het gevoel niet meer te worden benoemd. Er had flink in mogen worden geschrapt.

Aart van Zoest