David Vann. Caribou Island. Penguin Books, 293 p, € 12,95
****
door Kristien Hemmerechts
Roman
Eind 2008 debuteerde David Vann met Legende van een zelfmoord, een verzameling korte verhalen over een zelfmoord. Vann, wiens vader in 1980 zelfmoord pleegde, zei in een interview voor de BBC: &#8216;Al schrijvende ontwerp ik een aanvaardbare, leefbare versie van de echte gebeurtenissen.&#8217; Deze versie werd door lezers en critici enthousiast onthaald.
Vanns eerste roman, Caribou Island, brengt een nieuwe versie van dezelfde feiten. Opnieuw zijn we in Alaska, waar Vann opgroeide; opnieuw wordt er veelvuldig op zalm gevist. De roman begint met een zelfmoord en eindigt met een moord én een zelfmoord. Daartussen liggen weinig lichtpunten, wel beklemmende beschrijvingen van scènes uit een gebroken huwelijksleven. Na een sterke start verliest de roman vaart, maar de lezer die doorzet wordt beloond met een adembenemend slot. Vann bewijst met deze roman dat hij de lof en de prijzen voor zijn debuut ruimschoots verdiende. Nu is het afwachten of ook een derde boek over zelfmoord en Alaska zal gaan.
Iris Koppe. De man met de schaar. De Bezige Bij, 256 p., € 18,50
***
door Marjolijn Pouw
Roman
In De man met de schaar neemt Iris Koppe opnieuw de moderne tijd op de hak. De losgeslagen studentes Elena en Marien willen snel geld verdienen met de vervalsing van ov-kaarten. Dat mislukt, waarop ze hun investeringsschuld met de opbrengst van kruimeldiefstallen gaan afbetalen. Als moderne vampiers beroven ze &#8216;dates&#8217; van geld en kostbaarheden, of hun suffige ouders. Dat gaat zijn gangetje tot de twijfelende Marien een vriendje krijgt en zich van de dominante Elena wil losmaken. Wat er dan gebeurt, zou in een thriller niet misstaan en ik zal de plot niet verklappen. Koppe kan goed schrijven, maar moet meer wissen. Haar overdaad aan dichterlijke beeldspraak is storend en niet alle zijpaden zijn het bewandelen waard. Maar er valt veel te lachen om haar twitterende studentes met hun Facebook, de modieuze, geile hoogleraar en de intrige rond de Wildersachtige politicus met spindoctor en bodyguard waarmee hun verhaal verweven is.
Laurent Gaudé. De poort van de hel. De Geus, vertaling Jan Versteeg, 253 p., € 17,90
***
door Aart van Zoest
Roman
In Napels loopt een vader over straat met zijn zesjarige zoon, die hem nauwelijks kan bijhouden. Plotseling een schietpartij &#8211; gangsters. De vader drukt de jongen tegen zich aan. Toch wordt deze dodelijk getroffen door een verdwaalde kogel. Met de dood van hun enige kind verandert het leven van de ouders dramatisch. De vrouw eist van de man dat hij wraak mogelijk maakt op de schutter die schuldig is aan de dood van hun lieveling. De man wordt gekweld door zelfverwijt &#8211; als hij zich minder gehaast had waren ze niet op dat fatale moment op de noodlottige plaats geweest. Het lukt om wraak te nemen, en hoe. Maar dat brengt de knaap niet terug. De vader onderneemt een poging om het kind uit het dodenrijk op te halen. Als een tweede Orpheus weet hij toegang te krijgen tot de onderwereld via een Napolitaanse poort van de hel, hem gewezen door schilderachtige randfiguren. In gebeitelde zinnen: horror, spanning, couleur locale, stof voor empathie.
Maarten van Buuren. Iris. De Arbeiderspers, 240 p., € 18,95
***
door Marjolijn Pouw
Roman
&#8216;Het onbewuste bestaat niet,&#8217; stelt de literatuurwetenschapper uit Maarten van Buurens autobiografische debuutroman vast, terugkijkend op zijn grote liefde. De mooie, trotse Iris onderwierp zich aan hem, maar ging niet in op zijn huwelijksaanzoek. Waarom niet? Een getrouwde vrouw wil veiligheid, denkt deze Bas, maar hem zou een huwelijk hebben verstikt. Iris wist dat en nam hem als &#8216;buitenman&#8217; met wie ze de leegte van haar vaste relatie vulde. Bas had een proefschrift willen schrijven over &#8216;metaforenreeksen&#8217; die in romans verborgen drijfveren tonen. In zijn uitdrukkingswijze herkent hij zulke metaforen ook, ze duiden op het harnas dat hem helpt om zijn isolement te bewaren: zijn levensbehoefte. Het proefschrift mislukt, zijn relaties ook, zoals Bas bijna vergenoegd vaststelt. De beheersingsdwang van deze aartsrationalist geeft meteen het tekort aan van deze goed geschreven, beklemmende roman. Wat erin ontbreekt, is ruimte en plezier in het leven. Bas&#8217; terugblik is dichtgemetseld en angstaanjagend vreugdeloos.

Kristien Hemmerechts

Aart van Zoest

Marjolijn Pouw

fictie

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips