Vrij Nederland-redacteuren Jaco Alberts en Harry Lensink bloggen over het geruchtmakende jihadproces. Vandaag: cultureel-antropoloog Martijn de Koning trapt af als getuige in de Haagse terrorismezaak. ‘Nee, ik heb geen last van het Stockholmsyndroom.’

Hij was er bij toen de verdachten demonstreerden tegen de film The innocence of Muslims. Hij zag hoe ze slaags raakten met de politie in de Haagse Hondiusstraat. Hij observeerde ze, sprak met ze en hield contact met ze via social media.

Samen met collega’s schreef cultureel antropoloog Martijn de Koning vervolgens het rapport Eilanden in een zee van ongeloof, dat is toegevoegd aan het strafdossier in de Haagse Context-zaak die vandaag begint.

De Nijmeegse wetenschapper is de gedroomde getuige voor de verdediging. De Koning is genuanceerd over de radicale moslims, noemt ze ‘spektakelactivisten’ in plaats van jihadisten. In een verhoor bij de rechter-commissaris betitelde hij de manier waarop de AIVD naar de verdachten kijkt als ‘blikvernauwing’. De inlichtingendienst meent volgens de Koning dat ‘deze gasten 24 uur per dag bezig zijn met geweld en gewelddadige teksten gebruiken. […] Het is breder dan de issues van geweld en de verheerlijking daarvan.’

Op de vraag of bijvoorbeeld de prediker Oussama C. opruiend bezig is geweest, antwoordde hij: ‘Wat is opruiend? Wij gebruiken de term opruiend als mensen expliciet aangezet worden tot het doen van illegale activiteiten.’ En dat deed Oussama niet, volgens de getuige-deskundige. ‘Hij prijst de broeders en zusters in Syrië. Ik heb hem nooit in het openbaar horen roepen: ga daar heen.’

Datzelfde geldt volgens De Koning voor de verdachten Azzedine C. en Rudolph H., die pro-IS-berichten achterlieten op de website Dewarereligie.nl (DWR). Die berichten waren volgens de getuige slechts bedoeld om te prikkelen en provoceren. ‘Eén van die jongens vergeleek DWR ook wel met de correcte islamitische versie van Geenstijl.’ De Koning zegt dat hij en zijn collega’s nooit hebben gezien dat er via de site is opgeroepen tot geweld. ‘Het afreizen naar Syrië is wel altijd verdedigd. En ook het martelaarschap is in die zin altijd geprezen. Maar een duidelijk oproep van “ga naar Syrië” hebben wij in ieder geval nooit aangetroffen.’

De wetenschapper uit Nijmegen is daarnaast mild over de manier waarop de verdachten probeerden in Nederland zieltjes te winnen met Project Dawa. ‘Het doel was het creëren van een sterk merk, dat zich met missie bezighield. [..] Het was de bedoeling een soort franchise-structuur te ontwikkelen, een formule die overgenomen kan worden in andere plaatsen.’ Dat is trouwens mislukt volgens De Koning: ‘Het waren pogingen om gestructureerd te werk te gaan, maar er was te veel eigenzinnigheid om er een geoliede machine van te maken.’ Desondanks meent de onderzoeker dat het er vriendelijk aan toe ging. ‘Wat er ook gebeurde: men was altijd erg goed in het zorgen dat het onderling nogal gezellig was.’

‘Dr. Kromzwaard’ noemen zijn criticasters hem. Ze vinden dat De Koning onvoldoende distantie heeft gehouden om objectief te kunnen oordelen over het handelen van de verdachten. Zelf ziet hij dat anders. ‘Ik denk dat dat ik geen last heb gehad van het Patty Hearst Syndroom*. Die beschuldigingen komen alleen van journalisten die nog nooit met mij gesproken hebben.’

*Beter bekend als het Stockholmsyndroom, waarbij een gijzelaar sympathie krijgt voor zijn gijzelnemers. Het overkwam de dochter van mediatycoon William Randolph Hearst in 1974