In de grote jihadproces relativeert cultureel antropoloog Martijn de Koning het gevaar van radicale moslims.

‘Dr. Kromzwaard’ noemen zijn vijanden hem. Hij zou te veel begrip tonen voor moslimfundamentalisten. Maar inmiddels speelt de Nijmeegse wetenschapper De Koning een belangrijke rol in het grote jihadproces.

Drie jaar lang zat hij de groep Haagse radicalen op de huid. Hij volgde ze bij demonstraties, tijdens religieuze bijeenkomsten en schreef samen met collega’s het rapport Eilanden in een zee van ongeloof . Sommige van zijn ‘onderzoekssubjecten’ staan nu terecht voor ronselen en opruiing. Om die reden is het stuk toegevoegd aan het strafdossier. Op verzoek van de verdediging zal De Koning na de zomer ook getuigen voor de rechtbank.

Het is begrijpelijk dat de raadslieden hem naar voren schuiven. Tijdens de pro forma-zitting van vandaag in de Amsterdamse Bunker citeerde André Seebregts, de advocaat van hoofdverdachte Azzedine C. alias Abu Moussa, uit een eerder verhoor van De Koning. De cultureel antropoloog zou de Haagse verdachten niet meer dan een groepje ‘spektakelactivisten’ hebben genoemd, mannen met baarden, in traditionele kleding, die met uitspraken en beelden ‘provoceren en uitlokken’. Als ze tijdens een demonstratie roepen ‘Obama, Obama, we zijn allemaal Osama’ is dat volgens De Koning niet meer dan een hyperbool, een overdrijving om hun statement kracht bij te zetten en niet bedoeld om op te ruien voor de gewapende strijd. ‘In veel gevallen gaat het daarbij om het scheppen van mediageniek spektakel.’

Dat de verdachten wordt aangewreven tijdens demonstraties IS-vlaggen te hebben getoond, is ook onterecht, meent de Nijmeegse wetenschapper. Volgens hem gaat de vlag terug naar de tijd van de profeet Mohammed en werd het symbool al door de Hagenaars gebruikt voor IS er mee werd geassocieerd. Hij verwijt de overheid, specifiek de AIVD, blikvernauwing. ‘Het is breder dan de issues van geweld en de verheerlijking ervan.’

Dat klinkt inderdaad als bruikbare munitie voor de verdediging van Abu Moussa en Abou Yazeed (Oussama C.). Toch is het maar een deel van het verhaal. De Koning cum suis hebben zich beperkt tot activiteiten van de verdachten in Nederland. Hun onderzoek gaat niet over de relatie tussen de Nederlandse verdachten en degenen die zijn afgereisd naar Syrië, terwijl dat toch een belangrijk en belastend element van de tenlastelegging is.

De rechters toonden zich vandaag in de Amsterdamse Bunker enthousiast over het verzoek van de advocaten om De Koning als getuige te horen. ‘Een buitengewoon interessant en belangwekkend rapport’, zei de voorzitter. ‘En daarom alleen al de moeite waard om de maker kritisch te bevragen.’

Door Harry Lensink en Jaco Alberts. In april schreven Jaco Alberts en Harry Lensink en groot verhaal over de hoofdrolspelers in het jihadproces: ‘Weet je, kop eraf.’