Joris Luyendijk stelde deze week in podcast BOOS dat de vernietiging van Gaza weliswaar een rotgevoel geeft, maar geopolitiek voor ons niet zo relevant is. ‘Oekraïne is wij en Gaza is zij’, aldus Luyendijk.

Heeft hij gelijk?

Om die vraag te beantwoorden, is het zinvol om de ideeën waarop we onze samenleving hebben gebouwd nog eens onder de loep te nemen. Onze vrijheid en veiligheid zijn gestoeld op universele mensenrechten. En het idee dat landsgrenzen gerespecteerd moeten worden. In een wereld waarin iedereen deze ideeën omarmt, hebben we geen soldaten en kanonnen nodig om onszelf te beschermen.

Het tegenovergestelde is ook waar.

Zodra grotere landen zichzelf het recht voorbehouden om burgers van kleinere landen te vermoorden, zullen we ons inderdaad tot de tanden moeten bewapenen in de hoop dat we dan sterk genoeg zullen zijn om onszelf te verdedigen in geval van oorlog.

Als Luyendijk zegt dat een Russische overwinning heel Europa onveiliger maakt, heeft hij dus een punt. In een wereld waarin de sterksten het recht opeisen, verworden kleinere landen als Nederland tot een speelbal van de grote mogendheden.

In Palestina kunnen ze je precies uitleggen wat dat kan betekenen. De Palestijnen zijn al sinds 1948 de onderliggende partij in een land dat maling heeft aan de rechten van de niet-Joodse bevolking. Zoveel werd deze week nog eens onderstreept door de Israëlische minister van Veiligheid, Ben Gvir.

Hij wil in Gaza elke nacht dertig tot veertig Palestijnen doodschieten. ‘Niet alleen degenen die een directe bedreiging vormen. Er zijn daar mensen die het leven niet waard zijn. Het zijn niet eens mensen.’

De uitspraken van Ben Gvir zijn breed veroordeeld. Ook Netanyahu murmelde iets over normen en waarden, maar verzuimde zijn extreemrechtse minister te ontslaan. Waarom zou hij ook. De genocidale fantasieën van Ben Gvir sluiten naadloos aan op de wijze waarop Netanyahu streeft naar vrede. Ben Gvir: ‘Je vernietigt je vijanden, doodt ze, en dan zal er vrede zijn.’

Maar met iedere Palestijn die wordt vermoord, brokkelt ook het geloof in de ideeën waarop we onze samenleving hebben gebouwd een beetje verder af. De weigering van westerse landen om de genocide in Gaza door ‘bondgenoot’ Israël ondubbelzinnig te veroordelen, staat hiermee gelijk aan verraad van onze eigen vrijheid en veiligheid.

Joris Luyendijk slaat de plank mis als hij stelt dat de vernietiging van de Palestijnen geen geopolitieke gevolgen voor Nederland zou hebben. Op de kortere termijn misschien ja, het Israëlische leger zal na Gaza niet doorstoten naar Griekenland en verder. Maar als landsgrenzen en mensenrechten niet meer tellen, zijn vooral de inwoners van kleinere landen op de langere termijn niet veilig. Zoals in de Tweede Wereldoorlog het geval was.

Het fundament waarop wij onze hele westerse beschaving hebben gebouwd, staat in Gaza op het spel. In die zin zijn we allemaal Gazanen.