Nieuws!
Het nieuwe KRO-programma De Rekenkamer ging vorige week over de prijs van drinkwater. Het programma doet qua opzet en tempo heel erg denken aan de Keuringsdienst van Waarde, maar er is een groot verschil: waar de Keuringsdienst een vraag stelt die je zelf ook had kunnen stellen maar die verduveld lastig te beantwoorden blijkt, besteedt De Rekenkamer bijna drie kwartier aan een kwestie die je met tien minuten Wikipedia en vijf minuten krabbelen op de achterkant van een envelop ook zelf had kunnen tackelen. De aflevering over de prijs van drinkwater was geen uitzondering, en werd bovendien overheerst door een paar hardnekkige denk- en rekenfouten.
De eerste denkfout van De Rekenkamer: dat rekenen iets heel moeilijks en exotisch is. In een verduisterde kamer zit een ernstig kijkende man geweldig te ploeteren met een rekenmachine, terwijl hij niet veel meer doet dan een paar getallen optellen en kubieke meters omrekenen naar liters. En dan gaat het nog mis ook: in beeld verschijnt uiteindelijk rustig dat kraanwater € 1,25 per liter kost &#8211; een factor duizend ernaast, dus.
De tweede denkfout is dat het áltijd verhelderend en interessant is om hoeveelheden met iets anders te vergelijken. Een voetbalveldje of een badkuip kan soms helpen, maar bij De Rekenkamer vertellen ze liever hoeveel topambtenaren je voor vierhonderd miljoen euro kunt betalen, of hoeveel rondborstige badmeesters je kunt inhuren voor vierduizend. Geinig bedoeld natuurlijk, maar als je ervan uitgaat dat je kijkers heel erg dom zijn, en dat doen ze kennelijk, is het misschien verstandiger om niet al te veel verwarring te zaaien.
Nog veel erger wordt het als de vergelijking niet eens klopt: de leeftijd van een aardlaag van twee miljoen jaar geleden illustreert men door te melden dat hier toen dinosauriërs en Neanderthalers rondliepen &#8211; terwijl een kind van twaalf weet dat die destijds respectievelijk al drieënzestig miljoen jaar waren uitgestorven en nog anderhalf miljoen jaar op zich zouden laten wachten. En met honderd biljoen liter water kun je de zeespiegel volgens De Rekenkamer met achtentwintig centimeter doen stijgen, wat ook onzin is: het moet 0,28 millimeter zijn &#8211; een factor duizend minder, dus.
Maar de allergrootste denkfout zit hem toch in de moraal van de uitzending. Want hoewel allerlei specialisten aan het woord komen die benadrukken dat er in Nederland meer dan genoeg drinkwater voorhanden is, en terwijl De Rekenkamer zelf heeft vastgesteld dat alleen het transport geld kost, wordt toch weer de klassieke waterschuld-denkfout gemaakt: wij spoelen liters drinkwater door de wc, terwijl ze in Afrika (komt de vergelijking:) &#8216;net zo weinig water als geld&#8217; hebben &#8211; alsof dat ook maar iets met onze stortbakken te maken heeft.
Als het aan De Rekenkamer ligt, zal er wederom een generatie opgroeien die denkt dat mensen met dinosauriërs hebben gevochten, dat het beter is voor Afrika om de plee met regenwater te spoelen en vooral dat rekenen iets heel, heel ingewikkelds is.

Jonathan van het Reve

De Rekenkamer kan niet rekenen

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips