Dagboek
H et is bijna een eeuw geleden dat op 28 juni 1914 in Sarajevo de noodlottige schoten vielen die een maand later tot het uitbreken van WO I zouden leiden. Het zou een korte oorlog worden, dachten ze in Duitsland, die uiteraard zou eindigen met de overwinning. Ernst Jünger (19) meldde zich vrijwel meteen als vrijwilliger. Na een korte basisopleiding werd zijn onderdeel ingezet op het westelijk front in Noord-Frankrijk. Hij schopte het algauw tot luitenant, raakte zeven keer gewond en werd voor zijn moedige en vaak overmoedige optreden vele malen onderscheiden. Van het frontleven heeft Jünger een dagboek bijgehouden, dat nu voor het eerst integraal is gepubliceerd.
Wat trekt een jongen van negentien, geen opgeblazen patriot, aan in de oorlog? Het avontuur, bekent hij als hij al een jaar onder vuur gelegen heeft; triest maar waar, voegt hij eraan toe. Hij weet inmiddels dat dit niet de frischer, fröhlicher Krieg is die Duitsland voor ogen stond. De ellende en angst van zijn kameraden, de vele gewonden en doden hebben zijn mededogen, zelf is hij aan het front in zijn element. &#8216;Het permanente spel met het leven als inzet oefent een grote aantrekkingskracht&#8217; op hem uit. En &#8216;(&#8230;) je vergaart roem en eer en dat met niet meer dan de inzet van zoiets armzaligs als het leven&#8217;. Bij een stormaanval wil hij per se de voorste man zijn. Hij kijkt reikhalzend uit naar de roes van het gevecht van man tegen man; de loopgravenoorlog daarentegen vindt hij met zijn onophoudelijke, dood en verderf zaaiende artilleriebeschietingen een &#8216;Schweinerei&#8217;. Maar als hij van zijn verwondingen moet herstellen, of als hij met verlof is, kan hij niet wachten om terug te gaan.
Dat juist hij zo naar het gevecht verlangt en ogenschijnlijk onaangedaan de gruwelen van het slagveld beschrijft, is opmerkelijk wanneer men weet wat er in zijn lange leven &#8211; hij is honderdtwee geworden &#8211; allemaal nog zou volgen. De beroepsofficier met fascistische sympathieën, die in de jaren dertig echter niets meer van Hitler en de zijnen moest hebben, zou zich uiteindelijk ontpoppen tot gelauwerd auteur en denker.
Zijn doodsverachting wijt Jünger aan zijn onverschilligheid. Hij weet zeker dat hij &#8211; dandy die hij is &#8211; voor een vuurpeloton nog gerust zou kunnen nadenken over de vraag of de meikever een ziel heeft. De entomologie blijft ook in de oorlogsjaren een grote hartstocht. In zijn schaarse vrije uren zoekt hij op en om het slagveld naar kevers, die hij prepareert en in een schrift beschrijft, dat als appendix bij het dagboek is gevoegd. Over de aanleiding van de oorlog, de politieke kant zo men wil, zwijgt hij in het dagboek, die interesseert hem niet. Plicht is plicht en bevel is bevel.
Het dagboek is nog niet geschreven door de stilistisch begaafde Jünger van later tijd. Uit opzet of onvermogen laat hij op droge, onderkoelde toon de barre feiten voor zich spreken, wat het relaas geen kwaad doet. De editie is fraai vormgegeven en voorzien van een zeer uitgebreid commentaar. Als de uitgever nog een plaats- en naamregister had opgenomen, was het een voorbeeldige uitgave geweest.
Ernst Jünger, &#8216;Kriegstagebuch 1914-1918&#8217;, bezorgd door Helmuth Kiesel, Klett-Cotta, 655 blz., € 32,95 ****

Allard Schröder

De onverschillige

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots