<div class="lead">
Vandaag wordt in Cartagena, Colombia, het historische vredesakkoord getekend tussen de rebellenbeweging Farc en de Colombiaanse regering. Mensenrechtenactiviste Liduine Zumpolle is erbij en schrijft er deze week een dagboek over voor VN.  In de straten van het koloniale stadje zag ze gisteren daders en slachtoffers lopen.
</div>
<div class="info-box">
De historische en stoffige vestingstad Cartagena, met een enorme inkomensongelijkheid en ontelbare ontheemden, is vandaag het epicentrum van een internationaal spektakel met ‘duizenden’ aangekondigde gasten, waaronder regeringsleiders uit de VS, Latijns-Amerika en Europa. Vandaag wordt de weg vrijgemaakt voor de omvorming van de Farc tot politieke partij. De onleesbare 297 pagina’s van het akkoord gaan meer over de hervorming van de Colombiaanse staat tot een rechtvaardiger samenleving, dan over de verplichtingen van de Farc, die door velen als onacceptabel licht worden ervaren. Vergaande concessies aan deze ‘oorlogsmisdadigers’ zoals velen hen noemen (zoals geen dag gevangenisstraf voor de hoofdverantwoordelijken; tien gegarandeerde zetels in het parlement gedurende twee verkiezingstermijnen; tientallen eigen ‘educatieve’ zenders, financiële steun aan ex–strijders, et cetera) doen velen vrezen dat het land aan zijn beulen en afpersers is overgeleverd. Mensenrechtenactiviste Liduine Zumpolle, die al jaren in Colombia komt, is erbij en houdt een dagboek bij voor Vrij Nederland.
</div>
&nbsp;
Cartagena, zondag 25 september 2016
Ik heb het voorrecht het einde van een halve eeuw gewapend conflict te mogen meemaken. Het gaat om de ontmanteling van de Farc in Colombia, een van de oudste, meest uitgekookte, rijkste en gewelddadigste guerrillabewegingen ter wereld. Ik heb zo ongeveer het ontstaan ervan meegemaakt en vervolgens ook hun decennialange destructie van de samenleving. Al die doden, vluchtelingen en voor eeuwig verdwenen mensen – altijd in naam van ‘sociale rechtvaardigheid’.
De idealen van de straatarme boeren die vijftig jaar geleden noodgedwongen de wapens opnamen tegen een extreem onrechtvaardige maatschappij, zijn verworden tot ordinaire drugshandel in handen van criminelen, zo redeneert half Colombia. Ook de politieke ‘oppositie’, geleid door voormalig president Uribe, is die mening toegedaan. Hij heeft aangekondigd bij het referendum over het akkoord op 1 oktober een beslist ‘no’ te laten horen.
De oorlog heeft diepe wonden geslagen in de bevolking. Hoe heel je die? Is een slecht akkoord beter dan doorgaan met wederzijds moorden?
<h5>Onderhandeltijgers</h5>
Ik ben in Cartagena als vertegenwoordiger van de beweging Manos por la Paz Internacional (die de belangen van gedemobiliseerde guerrillaleden in gevangenschap vertegenwoordigt) en uitgenodigd voor de plechtige ondertekening van het akkoord. Ik mag logeren in het bisschoppelijk zeemanshuis. Het heeft een bescheiden, door vocht aangevreten bibliotheek, waar naast de bijbel en medische zelfhulpboeken voor aan boord ook verrassend praktische werkjes voor heren te vinden zijn over het leren van de liefde op het vasteland. Ik ben zeer sceptisch over de oprechtheid van beide partijen en de praktische uitvoerbaarheid van de akkoorden.
Waarom zou een overheid die zich altijd onbetrouwbaar heeft getoond, nu wel haar beloften nakomen? En wat heeft de uiterst sluwe, maar militair verzwakte Farc werkelijk in de zin? Doorgaan in andere gedaantes met andere middelen, zoals nu al gebeurt met dissidente afsplitsingen? Wie vertegenwoordigden die onderhandeltijgers in Havana eigenlijk?
In de straten van het koloniale binnenstadje loopt Ivan Marquez, een van de hoofdonderhandelaars van de Farc die decennialang een van de meest gezochte en gedemoniseerde misdadigers van Colombia was, nu vrij rond naast regeringsonderhandelaar Sergio Jaramillo. Ze worden nauwelijks opgemerkt, geen ophef, geen zichtbare beveiliging. Zien we spoken?
Ook enkelen van hun voormalige ontvoerde slachtoffers lopen door dezelfde straatjes. Het zijn mensen die jarenlang waren vastgeketend aan een boom en hun uiterste best deden om niet gek te worden of zichzelf van kant te maken. Is dit een bedrieglijk vredig plaatje, of is dat wat met ‘de vrede afdwingen’ wordt bedoeld?
Voormalig provincieraadslid Sigifredo Lopez is ook aanwezig bij de spectaculaire oecumenische dienst die in de oude kerk San Pedro Claver (verdediger van slaven!) gehouden wordt. Ze is in een paar dagen tijd door vrijwilligers georganiseerd. Dit zegt wel wat. Wellicht meer dan een papieren slotakkoord. Indianen, afro’s, een Grieks orthodoxe patriarch, anglicaanse en presbyteriaanse priesters: een bonte verzameling van rassen en religies is uitgenodigd om op het altaar vrijuit te spreken en te zingen, in de eigen taal, ten behoeve van hetzelfde doel.
Sigifredo werd samen met elf andere gedeputeerden van de provincieraad uit Cali ontvoerd en ruim vijf jaar lang door de Farc in de jungle vastgehouden. Door een toeval overleefde hij als enige de massamoord van de guerrilla op al zijn collega’s en ontsnapte. Alsof hij nog niet genoeg getraumatiseerd was, beschuldigde het Openbaar Ministerie hem daarna nog eens van medeplichtigheid aan de groepsontvoering. Een even bizarre als wrede aantijging die, zoals al snel bleek, iedere grond ontbeerde.
Sigifredo is niet gek geworden of verteerd door wraakgevoelens, maar geestelijk een vrij man en dag en nacht bezig zijn voormalige beulen bij de maatschappij te betrekken en anderzijds die maatschappij van het nut daarvan te overtuigen. En hij is niet het enige slachtoffer die een dergelijke heroïsche taak op zich neemt. Op het plein worden daarna gezamenlijke bewegingsoefeningen gedaan, Sigifredo doet mee, en andere slachtoffers, politici, priesters, zeer ouden van dagen. Donkere schoolmeisjes dansen onbeschrijfelijk gracieus, iedereen is in het wit.
<h5>Een voorbeeld voor de wereld</h5>
Zinsbegoocheling of niet, wat deze avond heeft laten zien is vele malen belangrijker dan de officiële ondertekening van vandaag, met ongetwijfeld stormachtig internationaal applaus als bevestiging. Het buitenland wil Colombia, die ‘een oorlog minder op aarde’ voor elkaar kreeg (terwijl de rest van de wereld geen idee heeft hoe IS aan te pakken), dolgraag helpen met het zogenaamde ‘postconflict’. Colombia wil een voorbeeld zijn voor de wereld, maar heeft veel geld nodig voor de opbouw.
Dat komt ook. En daarnaast arriveren allerlei technische hulppakketten, voor ontmijning bijvoorbeeld, want het halve land is vergeven van die afgrijselijke, achterbakse wapens. De Colombiaanse overheid mag het geld besteden en de doelen bepalen. Verder moet de belastingbetaler flink gaan meehelpen.
En de Farc zelf dan? What about de officiële verplichting ‘tot herstel aan de slachtoffers’? Die organisatie is zelf toch ook multimiljonair? Deze en veel ander ongemakkelijke vragen blijven de kop opsteken: wie garandeert dat die hulp van buiten niet weer in de zakken van corrupte functionarissen verdwijnt, in dit land waar een fatsoenlijk justitieel apparaat ontbreekt en corruptie het allergrootste probleem is? Maar nu ga ik onder zeil in het zeemanshuis – de dansende kinderen in het wit op mijn netvlies.

Liduine Zumpolle

De ongemakkelijke vragen over het akkoord met de Farc

De erfenis van Bibi

Israël kiest

Verhaal van de Week

Migratie op z'n Spaans

Pedro Sánchez

Hoeze crisis?

Hans Stegeman

Adriaan van Dis

Interview

Liefdesbrief

Teun van de Keuken

De Warme Winkel

Theater

Panda-diplomatie

China

Herinvoering dienstplicht goed idee?

Debat

Leve de herfst

Poëzie