<div class="wpg-element paragraph">
<p>Drones zijn overal</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Op zekere dag hoorde fotograaf Thomas van Houtryve over het jongetje dat niet meer van blauwe luchten hield. Op een bijeenkomst in Washington had Zubair Rehman (13) uit het noorden van Pakistan verteld over de dood van zijn oma. Op een heldere morgen was ze vruchten aan het plukken bij haar huis. De zon scheen. En toen, ineens, was er die explosie. Zubair overleefde de aanval. Sinds die dag, zei de jongen, hield hij meer van grijze luchten. ‘Dan kunnen de drones niet vliegen.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het verhaal van Zubair is er een uit vele. Van Houtryve (1975) bestudeerde talloze rapporten van mensenrechtenorganisaties en onderzoeksjournalisten over de droneaanvallen in Pakistan en Jemen. Uiteindelijk besloot hij de titel voor zijn fotoserie te ontlenen aan het relaas van Zubair: Blue Sky Days. Want die blauwe luchten boven ons zijn niet langer onschuldig.Van Houtryve, geboren Amerikaan, wonend in Parijs, begon zijn project in 2012. Hij was gefascineerd door de ‘drone-oorlog’ van de VS. De afgelopen jaren snoefden regeringsfunctionarissen steeds harder over de succesvolle inzet van drones, maar een publiek debat bleef uit. Dat verontrustte Van Houtryve, afgestudeerd in filosofie. ‘De strijd onttrok zich eerst volledig aan de publieke waarneming. De drones vlogen ver weg en de traditionele aanjagers voor een discussie “thuis” ontbraken: er waren geen ge-sneuvelde Amerikaanse troepen of indringende foto- of tv-verslagen. Ik dacht: er moet een manier zijn om deze onzichtbare oorlog naar beelden te vertalen.’ Hij is geen verstokte anti-oorlogsactivist, haast hij zich te zeggen. ‘Mij ging het meer om de principiële kwestie: als een democratisch land ten oorlog trekt, moeten publiek en media op de hoogte zijn, opdat ze hun regering kunnen controleren. De vraag was vooral: hoe kon ik die abstracte drone-oorlog dichter bij Amerikaanse burgers brengen?’ Van Houtryve besloot het publiek mee te nemen op een dronevlucht. Een simpel exemplaar is inmiddels al voor een paar tientjes te koop via Amazon. Aanvankelijk ging hij op zoek naar scènes in Amerika die de buitenlandse situaties weerspiegelen waarin drones door de CIA worden ingezet: trouwerijen, begrafenissen. Zo fotografeerde hij met zijn drone twee mariniers bij een graf in Philadelphia, maar ook een skatepark in Californië, als verwijzing naar de vele kinderen onder de droneslachtoffers in Jemen en Pakistan. ‘Het werd namelijk steeds duidelijker dat er wel degelijk veel burgerslachtoffers vielen. De regering gebruikte woorden als surgical strike, alsof ze alleen maar precisiebombardementen op terroristen uitvoerden, maar mensenrechtenorganisaties schetsten een ander beeld.’ Zo stuitte hij op het verslag van een aanval op een begrafenis in Pakistan. CIA-agenten wilden een hooggeplaatste talib ombrengen, maar die ontsnapte hun steeds. Daarop vermoordden ze een van zijn ondergeschikten om hun eigenlijke doelwit naar de begrafenis te lokken. Tijdens de droneaanval op de plechtigheid werden tientallen bezoekers gedood, maar de taliban-leider ontkwam. Maanden later doodden ze de man alsnog, op bezoek bij zijn schoonouders, die ook sneuvelden. ‘Het kat-en-muisspel tussen de CIA en zo’n taliban-leider eist allerlei levens, ook van onschuldigen. Dan kun je toch niet van een precisieoperatie spreken.’ Gaande zijn research werd het Van Houtryve duidelijk dat drones ook een binnenlands probleem zijn: volgens de Electronic Frontier Foundation, een organisatie voor burgerrechten in cyberspace, worden ze in de VS al op ruim zestig plaatsen ingezet. Het Department of Homeland Security zou lokale politieposten financieel hebben ondersteund om drones aan te schaffen. Ook de grensbewakingstroepen gebruiken ze. Die lenen de drones weer uit aan de FBI, Texas Rangers en lokale sheriffs. Van Houtryve: ‘De overheid breidt haar spionagemogelijkheden in rap tempo uit, terwijl er nog nauwelijks wetgeving is voor dit soort nieuwe technologie. Drones zijn wachttorens die je niet kunt zien. Daar moet de bevolking op z’n minst van weten.’ Inmiddels hebben ook enkele bedrijven toestemming gekregen om drones in te zetten: boven de olievelden in Alaska bijvoorbeeld, en ook Hollywood-crews gebruiken ze. ‘Stel je eens voor dat drones nog verder uitzwermen over de commerciële markt. Dan kijken Google en Amazon straks in je tuin of je kinderen of huisdieren hebt, om je vervolgens een aanbieding te sturen voor kinderkleding of hondenvoer.’ De vragen die we ons volgens Van Houtryve moeten stellen: hoeveel ziet de overheid eigenlijk van ons? Willen we dat? Wie staan we verder toe met drones te vliegen? En welke informatie kun je afleiden uit wat je ziet vanuit de lucht? ‘De verwarring kan groot zijn. Neem de foto van al die mensen op hun matjes. De meesten zullen zeggen: die zijn aan het bidden. Maar het is een yogaklas in een park in San Francisco.’Er is alle reden om waakzamer te zijn bij wat zich boven onze hoofden afspeelt, vindt Van Houtryve. ‘Drones zijn ons leven nu al aan het veranderen, daar moeten we ons als burgers toe verhouden. Misschien zal mijn zoontje op een dag gewend zijn aan de gedachte dat je ook onder de blote hemel niet meer onbespied bent, dat de lucht vergeven is van de ogen. Ik hoop nog steeds dat we de hemel en onszelf van zo’n scenario kunnen redden.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p> Hoe veel ziet de overheid eigenlijk van ons? Willen we dat? </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vrij Nederland 2 augustus 2014</p>
</p></div>


Sophie Derkzen

Bang voor blauwe luchten

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips