VVD versus de rechtse kerk

De rechtse kerk

Verhaal van de Week

Onder de motorkap van het IDF

Documentaire

600 dagen de straat op

Verzet

Tijd voor scholierenprotest?

Jongerenpanel

Doe iets niet

Dolf Jansen

Dienstplicht

Chard van den Berg

Laat de boer rouwen

Hans Against the Machine

Veiligheidsraad

Verenigde Naties

Iedereen aan de marathon

Zeitgeist

Jacht op vreemdgangers

Digital Families

Achtergrond

<p>Mark Post, hoogleraar duurzame industriële weefseltechnologie aan de Universiteit Maastricht, kweekte in 2011 runderspierweefsel en vormde dit tot een hamburger. Twee jaar later presenteerde de wetenschapper zijn uitvinding –  kweekvlees – ten overstaan van de hele wereldpers in Londen. Aan de smaak moest nog wel wat gebeuren – want ja, dat spierweefsel was nog best droog en taai – en ook de prijs liet nog te wensen over: de eerste kweekburger kostte namelijk 250 duizend euro; geen bedrag waar een Bonusaanbieding tegenop kan. Wilde kweekvlees net zo ingeburgerd raken als, zeg, de gehaktbal, dan moest en zou de prijs omlaag.</p>
<p>Maar inmiddels is het twaalf jaar later, en ligt de kweekburger nog niet in de schappen. Hoe kan dat?</p>
<p>Aan een gebrek aan geld ligt het niet. Buitenlandse investeerders volgen de Nederlandse ontwikkelingen nauwlettend. Nederland kent drie grote spelers op het gebied van kweekvlees: Mosa Meat in Maastricht – het bedrijf van Mark Post – Meatable in Leiden, en RESPECT farms in Den Haag. Leonardo DiCaprio investeerde in Mosa Meat, evenals de <em>co-founder</em> van Google Sergey Brin en andere anonieme Amerikaanse geldschieters. Verder ontving Mosa Meat vorig jaar nog 40 miljoen vanuit Nederlandse en Europese investeerders en begin dit jaar nog eens 3,8 miljoen euro uit een crowdfunding. Ook het Zuid-Koreaanse investeringsbedrijf WHONIZ investeerde onlangs 1,5 miljoen in een samenwerking met de universiteit van Wageningen omdat het gelooft dat de kweekvleesindustrie op termijn meer zal opleveren dan miljardenbedrijf Samsung.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-825980" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2025/08/ANP-470055500-1-1280x853.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2025/08/ANP-470055500-1-640x427.png 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2025/08/ANP-470055500-1-1280x853.png 1280w" alt="" width="1280" height="853" /></p>
<p>‘De investeringen worden gebruikt om het productieproces uit te breiden en goedkoper te maken, en om de marktintroductie tot stand te brengen. De productontwikkeling is zo goed als af’,  zegt Tim van der Rijdt, Chief Marketing Officer van Mosa Meat. ‘Op dit moment produceren we kleine hoeveelheden, die nodig zijn voor voor proeverijen en marktgoedkeuringsaanvragen, binnen de Europese Unie, maar we zijn ook bezig om ons product voor de markt in het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Singapore goedgekeurd te krijgen.’</p>
<p>‘Om er een betaalbaar massaproduct van te maken, is veel geld en kennis nodig’, zegt René Wijffels, hoogleraar Bioprocestechnologie aan de universiteit van Wageningen. Die universiteit is al jaren bezig met kennisontwikkeling, onderwijsprogramma’s en onderzoek dat nodig is voor de introductie van kweekvlees. Maar de grootste <em>bottleneck</em> is nu de regelgeving.</p>
<h5>Singapore</h5>
<p>In Singapore – een van de voorlopers op het gebied van kweekvlees – mag kweekvlees al wel verkocht worden. In mei vorig jaar had de stad de primeur van kweekkip in de supermarktschappen. Huber’s Butchery verkocht een zogeheten ‘hybride kipfilet’, ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf Good Meat. De filet bestond voor 3 procent uit gekweekte cellen, aangevuld met plantaardige eiwitten. Voedseltechnologie en -innovatiedeskundige Bart Fischer had de eer om het stukje kip zelf in Singapore te proeven. En wat hem opviel was dat de kweekkip – in vergelijking met de burger –  ‘reusachtig veel smaak had’ vanwege het gekweekte kippenvet dat eraan toegevoegd was.</p>
<p>‘In tegenstelling tot Europa kan het in Singapore wel verkocht worden omdat dat land zich internationaal wil positioneren en innovatieve bedrijven aantrekt. En Singapore is niet zoals Nederland gebonden aan EU-regelgeving of het beleid van de 26 andere lidstaten. Iedereen op één lijn krijgen in Europa is een grote uitdaging.’ Zo heeft Italië het kweekvlees bij voorbaat verboden – want ja, het zou niet stroken met hun culinaire erfgoed. Want wat is een cultuur zonder dode koe op het bord?</p>
<p>‘We mogen natuurlijk blij zijn met die regelgeving, die zorgt er natuurlijk voor dat we niet al te veel rommel in onze schappen krijgen. Maar het brengt ook moeilijkheden voor innovaties en zorgt voor vertraging’, zegt René Wijffels. Hij benadrukt ook dat deze procedure de kurk op de fles is voor innovatie.</p>
<p>Nieuwe voedingsmiddelen die zijn gemaakt van gekweekte cellen vallen sinds 2018 onder een Europese verordening, die specifiek is bedoeld om de veiligheid van nieuwe voedingsmiddelen te waarborgen. Dat gebeurt door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Voedingsmiddelen die vóór 15 mei 1997 nog niet op significante schaal werden geconsumeerd binnen de Europese Unie, moeten een veiligheidsbeoordeling ondergaan voordat ze op de markt worden toegelaten. Gekweekt vlees en vet vallen onder deze categorie, omdat die pas zijn ontwikkeld.</p>
<p>Het kost maanden en soms jaren om een product goedgekeurd te krijgen. De risicobeoordeling door de EFSA neemt in principe negen maanden in beslag. Deze periode kan echter worden verlengd als aanvullende gegevens nodig zijn of als bepaalde informatie ontbreekt. De laatste fase, waarin de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie het eindbesluit nemen, duurt gemiddeld zeven maanden. Deze fasen zijn niet automatisch op elkaar aangesloten: ze worden als afzonderlijke processen behandeld, waarbij elk dossier apart wordt beoordeeld.</p>
<p>Naast de Europese instanties speelt ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) een belangrijke rol. De NVWA ziet erop toe dat alleen kweekvlees (en -vet) dat door de EU is goedgekeurd, op de Nederlandse markt terechtkomt. Bedrijven die producten van dierlijke oorsprong verwerken of verhandelen moeten zich registreren en een zogeheten erkenning krijgen van de NVWA.</p>
<h5><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-825975" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2025/08/DSCF2641-linkedin-1280x960.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2025/08/DSCF2641-linkedin-640x480.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2025/08/DSCF2641-linkedin-1280x960.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="960" /></h5>
<h5></h5>
<h5></h5>
<h5>Niet te betalen</h5>
<p>Naast regelgeving is nog het probleem van de prijs. Dat het zo duur is, heeft alles te maken met de kosten van het maakproces. Wat de productie van kweekvlees – in vergelijking met traditionele veeteelt – zo duur maakt, is dat het vlees gemaakt wordt door hoogopgeleide (lees: dure) krachten in peperdure laboratoria, die volledig steriel moeten zijn en veel energie verbruiken.</p>
<p>Al zou kweekvlees nu goedgekeurd worden, dan is het nog steeds niet te betalen voor de consument. Zo duurde de pilot in Singapore ook maar kort, en verdween het hybride kip al na een paar maanden weer uit de schappen, vanwege te geringe vraag. En dat had weer alles te maken met de hoge kiloprijs: 53 euro. Dat is twee keer zo veel als biologische kip. En ruim vier keer meer dan gewone kipfilet bij Albert Heijn. Niet wat je noemt een product voor de massa.<br />
Volgens deskundigen kan het nog wel tien tot zelfs dertig jaar duren voordat kweekvlees ingeburgerd is.</p>
<p>Mosa Meat heeft in januari dit jaar de aanvraag in Brussel voor gekweekt rundvet  – de smaakmaker voor de kweekburger – ingediend bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid. ‘Dat moet nu door de molen van goedkeuringen. Op dit moment zijn ze in Brussel bezig met de gekweekte foie gras van Franse start-up Gourmey. Daarna is Mosa Meat aan de beurt.’</p>
<p>Van der Rijdt verwacht dat deze procedure minimaal 18 maanden duurt. ‘Met een uitloop naar drie jaar. Zodra de goedkeuring voor Europa binnen is, dan kunnen we op kleine schaal voor de horeca gaan produceren. We hebben nu de capaciteit om tienduizenden tot honderdduizenden hamburgers per jaar te maken. Maar als we echt voor de supermarkten gaan produceren, dan is er nog veel meer productiecapaciteit nodig, want alleen in Nederland eten we al zo’n 400 miljoen hamburgers per jaar.’</p>
<div class="info-box">
<h5>Waarom kweekvlees?</h5>
<p>In feite biedt kweekvlees een duurzaam alternatief voor intensieve veehouderij. Jaarlijks verdwijnen er in Nederland twee miljoen runderen richting slachthuis, gemiddeld anderhalf jaar oud, klaar voor consumptie. Door het vlees te kweken uit een levend wezen, hoeven er geen miljoenen dieren per jaar geslacht te worden. Daarbij verbruikt de productie van kweekvlees vele malen minder water dan het traditioneel opvoeden en slachten van vee. Volgens CMO Tim van der Rijdt van Mosa Meat ‘stoot de productie van gekweekt rundvlees zelfs tot 93 procent minder broeikasgassen uit, gebruikt 95 procent minder land en 78 procent minder water’. Er zijn ook andere voordelen.  Anders dan grootschalige veehouderij reduceert de productie van kweekvlees het risico op infectieziekten. Een stukje gekweekte kip kan geen vogelgriep krijgen.</p>
<p>Kweekvlees ontstaat uit stamceldeling. Van een dier wordt een spierstamcel afgenomen, die vervolgens in een vloeistof met aminozuren en vitaminen wordt gekweekt. Daar vermenigvuldigen de cellen zich. Na drie maanden heb je een stukje spierweefsel: kweekvlees. Maar een stukje vlees dat enkel bestaat uit spiermassa is taai en droog; vet, dat essentieel is als smaakmaker, moet ook gekweekt worden. Niemand betaalt immers veel geld voor een droge, smaakloze burger uit het lab.</p>
</div>


Sil Kwaspen

Waar blijft het kweekvlees?