Afgelopen zaterdag stond in de Volkskrant een interview met professor Paul Cliteur, hoogleraar in de rechten en belangrijker: de nieuwe fractievoorzitter in de Eerste Kamer voor Forum voor Democratie. Hij werd kritisch en goed ondervraagd door Ariejan Korteweg over zijn opvallende verschuiving van de wetenschap naar de politiek, waarmee hij, met enige vertraging, de weg van zijn ‘briljante’ pupil Thierry Baudet volgde.
We kennen Cliteur nog als columnist bij het televisieprogramma Buitenhof en zijn optreden met een vergiet op zijn hoofd in de Tweede Kamer. Helemaal vreemd is zijn publieke manifestatiedrang ons dus ook weer niet. Maar het spel op twee podia, het politieke en het wetenschappelijke, blijkt eens te meer een manier om lastige vragen te ontwijken en – als het zo uitkomt – die te beantwoorden met de pet die op dat moment het beste past.
Ironie, bagatellisering en overdrijving doen de rest. Verder heeft Cliteur niets te melden wat we niet al wisten.
dooddoeners
Hij noemt een paar dooddoeners in het interview. Zoals: ‘In de clash of opinions komt de waarheid boven’. In het wijde spectrum van Maarten van Rossem (‘controverse is het levensbloed van de academische wetenschap’) tot wetenschapsfilosoof Karl Popper (de tolerantieparadox: meer tolerantie zal ook leiden tot meer intolerantie) is dit een open deur. Maar als je het eens op z’n Engels zegt, suggereer je de vondst van een nieuwe ziekte aan de Nederlandse universiteiten, die nodig bestreden moet worden.
Amerika is dus tegelijk het vrije walhalla én benepen?
In feite is het niks nieuws onder de zon: iedereen was en is voor vrije wetenschapsbeoefening. De fout zit ‘m erin dat het natuurlijk om de feiten gaat, om de waarheid naar boven te halen, en niet om ‘opinions’.
Hij wordt tegenstrijdig als het gaat om Amerika. Cliteur: ‘Die sfeer van intolerantie en benepenheid is vanuit de VS overgewapperd naar Europa.’ Vervolgens prijst hij de typisch Amerikaanse scherpte: ‘Ik hou ook van de Amerikaanse handboeken over ethiek. Altijd for or against gun control, om wat te noemen. In Nederland denk je: wij zijn allemaal tegen. Dan zoek ik teksten van mensen die daartegenin gaan. Dat scherpt je denken.’ Amerika is dus tegelijk het vrije walhalla én benepen?
Sommige antwoorden zijn maar halve antwoorden: ‘De vraag of universiteiten wel divers genoeg zijn, is legitiem.’ Zeker, maar het door Cliteur niet gegeven antwoord is dat ook. Aan Nederlandse universiteiten is nog veel te doen, maar afgezien van de genderdefinitie – en dus niet zozeer thematische definitie – van diversiteit scoort het hoger onderwijs in Nederland vrij goed. Het tegendeel insinueren door een half antwoord te geven is onterecht.
broodnodige aanvulling
Ook verheerlijkt Cliteur het populisme: ‘NRC Handelsblad is het meest politiek correct, dan Trouw, dan de Volkskrant. Je ziet in de mainstreammedia veel verslaggeving die eigenlijk polemiek is. Dat ervaar ik als verschralend. Online media als The Post Online, De Dagelijkse Standaard, OpinieZ en GeenStijl vormen een verrijking.’
De overwinningsspeech van Baudet doet Cliteur bagatelliserend af als ‘een poëtisch-retorische speech.’
En even verderop: ‘Toch zie ik ze (de online media, red.) als broodnodige aanvulling in het opinielandschap.’ De ‘ervaringen’ en het woordgebruik (‘de mainstreammedia’) van Cliteur zijn ontleend aan de geniale denker Trump, die sinds hij president is al meer dan 12.000 keer heeft getwitterd. Heel verrijkend.
De overwinningsspeech van Baudet doet Cliteur bagatelliserend af als ‘een poëtisch-retorische speech. Die associaties met uiterst rechts zijn voor rekening van de onwelwillende luisteraars. Natuurlijk bevat zo’n speech overdrijving’. Wie in boreaal iets anders hoort dan ‘noordelijk’ wordt vermoedelijk ook weggezet als ‘onwelwillend’.
Ook vertelt Cliteur over wat hem motiveerde om de politiek in te gaan: wat de AIVD jihadistisch terrorisme noemt en wat hij zelf aanduidt als islamistisch theoterrorisme. In Europa en de Verenigde Staten is het ‘theoterrorisme’ – sinds 9/11 behoorlijk beperkt, een aantal verschrikkelijke uitzonderingen daargelaten. Het is de laatste jaren zelfs nog minder geworden.
Chapeau voor de politie en diensten die aanslagen verijdelden, maar Europa en de VS zijn een oase in vergelijking met Azië en Noord-Afrika. Jaar in jaar uit vindt minder dan 3 procent van het mondiale aantal aanslagen in Europa en de VS plaats, met minder dan 2 procent van het mondiale aantal dodelijke slachtoffers. Volgens de meest recente Global Terrorism Index (2019) van het Institute for Economics and Peace is in Europa het aantal dodelijke slachtoffers van terroristische aanslagen, het aantal aanslagen en getroffen landen aan het dalen. Bij twee aanslagen vielen vijf of meer slachtoffers, op het hoogst was dat elf, in het piekjaar 2015.
We hebben trendmatig meer reden om ons zorgen te maken over rechts-terrorisme dan ‘theoterrorisme’.
Het aantal Europese landen waar terreuraanslagen werden gepleegd, daalde in 2018 naar vijf (in 2017 waren het er negen). Het aantal aanslagen in Europa daalt nu met tientallen procenten en ligt ergens tussen de twee- en driehonderd per jaar. Dat geldt nog sterker voor West-Europese landen, waaronder Nederland. We hebben trendmatig meer reden om ons zorgen te maken over rechts-terrorisme dan ‘theoterrorisme’.
Chicanerend
Cliteur is chicanerend in het interview: als Baudet spreekt over ‘ondermijning van Nederlandse universiteiten’, zegt Cliteur zich niet verantwoordelijk te voelen voor wat zijn ‘promovendus’ zegt (maar: Baudet zei dat niet als promovendus maar als politicus). Als promotor verdedigt hij de universiteit die de politicus Baudet van ondermijning beschuldigt (overigens met een drogredenering ): ‘Baudet schreef zijn dissertatie aan de universiteit. Dus zó ondermijnend kan het ook weer niet zijn.’
Dan is hij weer provocerend door te flirten met schreeuwhumor: ‘Ik bewonder Jensen en Annabel (Nanninga, red.), omdat ze met humor de politieke correctheid doorbreken.’ Demagogie en lol in plaats van analyse.
Ondiplomatiek en goedkoop is hij over de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking: ‘Wanneer je zoals minister Kaag met een hoofddoek om knipmest voor een ayatollah in een land waar net een vrouw 24 jaar gevangenis heeft gekregen omdat ze geen hoofddoek draagt, vertegenwoordig je mij niet.’ Nee, dan die vergiet op het hoofd van Cliteur. Met de emir van Dubai moest Nederland misschien ook even knipmessen voordat het gesprek over de arrestatie van de heer Ridouan T. kon worden geopend.
Ook is Cliteur belerend en onzinnig: ‘Nederlandse politici moeten Churchills zijn, geen Chamberlains. Wilders en Baudet zijn Churchills.’ Tja, Churchill was natuurlijk oorlogsheld, maar ook geen voorstander van Gandhi en vrouwenkiesrecht, en hij sloeg nietsontziend in Soedan een opstand neer.
Dooddoeners, tegenstrijdigheden, halve antwoorden, bagatelliserend, flirtend met het populisme, fact free orerend, chicanerend, provocerend, goedkoop, belerend en onzinnig: kortom, arrogantie.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.