<div class="lead">
De &#8216;commencement speech&#8217; is een belangrijke traditie aan aan Amerikaanse universiteiten. Dit jaar haalden Barack Obama en anderen in hun toespraken uit naar Donald Trump. Maar niet iedereen had grote politieke woorden nodig om afgestudeerden wijs de wereld in te sturen.
</div>
‘Onwetendheid is geen deugd, niet in de politiek en niet in het leven,’ hield Barack Obama de afgestudeerden aan Rutgers University vorige week voor en hij waarschuwde zijn gehoor tegen het gevaar van anti-intellectualisme. Iedereen wist over wie hij het had, inclusief Donald Trump zelf, die bij wijze van jij-bak twitterde: ‘En dat is de reden dat Obama de slechtste president is in de geschiedenis van de VS.’
Op alle Amerikaanse universiteiten worden deze en volgende week commencement speeches gehouden. Afgestudeerden krijgen voordat ze de definitief de echte wereld binnentreden nog eenmaal de Amerikaanse normen en waarden ingeprent, vaak in mooi geformuleerde dooddoeners. Maar, zoals David Foster Wallace het in zijn veel geciteerde meta-toespraak ‘This is the water’ zei: ‘Het mag dan een banaal cliché zijn, in de dagelijkse loopgraven van het volwassen bestaan zijn banale cliché’s vaak een zaak van leven of dood.’ (Die <a href="http://lithub.com/how-the-best-commencement-speech-of-all-time-was-bad-for-literature/">‘nieuwe oprechtheid’</a> van Foster Wallace c.s. wordt door sommigen dan weer verbonden met het ‘ik zeg wat ik denk’ van Donald Trump.)
Het anti-immigratieverhaal van Donald Trump staat zo haaks op de klassieke Amerikaanse idealen dat hij afgelopen week ook in andere commencement speeches dan die van Obama onder vuur lag. Broadway-ster Lin-Manuel Miranda had het in Philadelphia over ‘politici die handelen in anti-immigratie-retoriek’ en de Democratische senator Elizabeth Warren, genoemd als presidentskandidaat en recenter als mogelijke vicepresident naast Hillary Clinton, refereerde in haar toespraak aan de Bridgewater State University aan haar dagenlange twitterfittie met Trump. Hij noemde haar ‘Goofy Elizabeth Warren’, ‘weak and ineffective’ en pestte haar met het feit dat ze ooit claimde voor 1/32 deel Cherokee Indiaan te zijn: ‘All talk, no action – maybe her Native American name?’ Warren noemde Trump een ‘werkelijk gevaarlijke man’ en citeerde in haar speech de ‘grote filosoof’ Taylor Swift: ‘Haters gonna hate hate hate hate – knowing who you are helps you shake it off.’ <q class="pull-right">Baquets levensverhaal is een medicijn tegen de Trumps van deze wereld, maar ook tegen racisme als excuus.</q>
Obama was een goede vangst voor Rutgers – Amerikaanse universiteiten gaan elk jaar op zoek naar een beroemde spreker, zo mogelijk een alumnus van de eigen opleiding en liefst geen saaie geleerde maar een spannende celebrity, om het met veel tromgeroffel en in traditionele outfit (die wijde mantels en die vierkante hoeden met kwastjes) uitgevoerde diplomaritueel luister bij te zetten. Mooie speeches werden in het verleden afgeleverd door <a href="https://vimeo.com/96806361" target="_blank">Zadie Smith</a> aan de Newyorkse New School en Jodie Foster die royaal citeerde uit Eminems ‘Lose Yourself’ op de University of Pennsylvania. Maar echte klassiekers waren de toespraken van drop-out Steve Jobs op Stanford, die pas echt iets ging leren toen hij stopte met zijn studie en Japanse karakters ging tekenen. En van J.K. Rowling op Harvard, die voor dat overambitieuze, door ouders en peers gepushte elite-gezelschap de lof zong van de <a href="http://news.harvard.edu/gazette/story/2008/06/text-of-j-k-rowling-speech/" target="_blank">mislukking</a>: ‘Mijn falen heeft me dingen over mezelf geleerd die ik op geen andere manier had kunnen leren.’
Dit jaar valt er behalve van Obama en Warren – Hillary Clinton hield al een <a href="http://www.wellesley.edu/events/commencement/archives/1969commencement/studentspeech" target="_blank">speech</a> toen ze als 21-jarige student haar bachelor haalde aan Wellesley College in Massachusetts – vuurwerk te verwachten van Steven Spielberg, die volgende week <a href="http://news.harvard.edu/gazette/story/2016/03/spielberg-to-speak-at-365th-commencement/" target="_blank">donderdag</a> de afgestudeerden van Harvard zal toespreken, en van <a href="http://news.yale.edu/2016/04/22/ambassador-samantha-power-be-yale-s-class-day-speaker" target="_blank">Samantha Power</a>, de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties, op Yale University. Een van de sprekers op de New Yorkse topuniversiteit Columbia deze week – de andere was Ban Ki-moon – was de zwarte journalist Dean Baquet. Anders dan Barack Obama hield hij geen politiek verhaal en gebruikte hij geen grote woorden maar die had hij ook helemaal niet nodig. Zijn levensverhaal is een medicijn tegen de Trumps van deze wereld, maar ook tegen racisme als excuus. Hij toonde zijn publiek de kleine, angstige Dean Baquet, zeventien jaar, uit Tremé, New Orleans, ‘toen en nu beroemd vanwege de jazz, de dans en de misdaadstatistieken’. Geen boeken en geen kranten thuis, van de New York Times had hij nog nooit gehoord. Geen wit mens in de buurt behalve wat nonnen en priesters.
Baquet ging naar Columbia University maar zou er nooit afstuderen, want hij werd verliefd op de journalistiek. ‘Het was een hete dag in New Orleans, ik hoorde het gerammel van typemachines, ik zag mensen strijden tegen hun deadlines en ik werd verliefd.’ Hij leerde het vak door schade en schande en wantrouwde collega’s die overdreven ambitieus waren. &#8216;Laat ambitie je niet verblinden. Wees niet zo gefocust op je doel – of dat nu geld is of status.&#8217; Het hoofdredacteurschap van New Orleans Times Picayune, laat staan van de New York Times, leek ver buiten zijn bereik. Toch werd Dean Baquet twee jaar geleden als eerste zwarte journalist benoemd tot hoofdredacteur van die, naar eigen zeggen, beste krant ter wereld. Dat ooit zo angstige, verlegen, zwarte jongetje hield op de enorme campus van Columbia University, vlak onder Harlem, de toekomstige elite van de Verenigde Staten een spiegel voor.

Mischa Cohen

Deze Amerikaanse speeches houden de elite een spiegel voor

Premierschap gered?

Kabinetscrisis

Verhaal van de Week

Partij voor de bühne

met veiligheid

Obsessie

Roddelpraat

Naaktfoto's

Ik vind iets

Merel Wielaert

Hooggerechtshof

Polen

Wiens schuld is dit?

Debat

Sterke leiders

Hans Against the Machine

oprichter Pussy Riot

Interview