Uit het leven
Jaap Schilperoord, op 25 augustus op zeventigjarige leeftijd in Zaandijk aan acute leukemie overleden, was kunstschilder, jazzmuzikant, verteller, avonturier en vrijbuiter. Hij hield kippen op een stukje land achter de Zaanse Schans. De eieren gaf hij weg aan vrienden in vanzelfsprekende ruil voor een maaltijd of borrel in het café. Soms moest hij eieren bijkopen. Hij verkocht ze ook wel voor geld, maar daar ging het niet om. De eieren brachten vriendschap, verhalen en ideeën.
Jaap, bijgenaamd Bird, had altijd prachtige plannen waar hij vrienden enthousiast voor maakte; hij werkte ze uit, het kon niet mis gaan, maar dan had hij vaak geen zin meer om de laatste hobbel te nemen. De droom mocht niet worden verstoord. In Frankrijk had hij een oud kasteel gevonden, ideaal als kippenfarm; maïs voor de kippen zouden ze zelf telen. Van de bamboe die groeide langs de rivier zouden ze vlotten bouwen. Hij maakte zijn eigen verf, distilleerde calvados en kweekte tomaten.
Een jaar geleden ging hij met een vriend op bedevaart naar Santiago de Compostella; een idee dat zomaar was opgekomen tijdens een jazzconcert in de Amsterdamse Cotton Club. Ter voorbereiding wandelden ze een dag met rugzak door de duinen. Twee weken later vertrokken ze. In zijn dagboek beschreef hij de ontberingen, berovingen, ontmoetingen, vechtpartijen en hemelse ontroering. Volgend jaar wilden ze weer gaan.
Met een andere vriend had hij bedacht volgend jaar ook een bedevaart te maken in Noorwegen, van Trondheim naar Oslo, aan de hand van middeleeuwse reisbeschrijvingen. Ze zouden de verloren route weer in kaart brengen. Aan Noorwegen had hij goede herinneringen, hij had er eens gewoond met een Spaanse geliefde die hij later nog eens in Spanje had opgezocht.
Lang hield Jaap het in het buitenland niet uit, dan moest hij terug naar de Zaan, om in stilte te schilderen, muziek te maken, in de kroeg verslag uit te brengen van zijn avonturen en te vertellen dat hij gauw weer weg moest. Vanaf de hippiejaren, toen iedereen blowde en lang haar droeg, ging hij nog jaarlijks rond Kerstmis &#8211; soms wel met tachtig vrienden en bekenden, volwassenen en kinderen &#8211; naar Terschelling, maar hij leefde ook een klein jaar als kluizenaar in een berghut in de Pyreneeën. Bewoners uit een nabijgelegen dorp brachten hem voedsel &#8216;alsof ik een heilige was&#8217;.
Jacob Schilperoord werd op 15 november 1940 in Zaandam geboren, zijn vader, een felrode vakbondsman, was voorman op een houtwerf. Breed had het gezin met vijf kinderen het niet. Jaap en zijn tweelingbroer Hannis herinnerden zich dat ze in de gaarkeuken bloembollenpuree kregen. Bij razzia&#8217;s moesten ze met hun blokkendoos spelen op een luik in de vloer, waaronder mannen verborgen zaten. Jaap leek op zijn vader, eigenwijs en tegendraads, Hannis meer op zijn moeder. Al op de lagere school wilde Jaap kunstenaar worden, hij tekende, speelde gitaar, maar dacht dat hij niet genoeg talent had. Na de ulo volgde hij een timmeropleiding. Evenals zijn vader werkte hij op een houtwerf.
Jaap was sterk, fietste, schaatste, speelde in de Zaanse Swing Society en voelde zich aangetrokken tot plaatselijke provo&#8217;s als Rob Stolk en de psychedelische Simon Posthuma die later elpeehoezen maakte voor the Beatles. Hij werd afgekeurd voor militaire dienst en vertrok naar Corsica, waar hij werkte in een bungalowpark. Hij plukte druiven in Frankrijk en schilderde decors voor Circus Knie in Zwitserland. Terug in de Zaanstreek verdiende hij via koppelbazen goed geld met smerig en gevaarlijk sloopwerk; in Duitsland moest hij Amerikaanse tanks ontmantelen. Als kelner bij Wagons-Lits smokkelde hij wijn naar Duitsland.
Op zijn dertigste had hij er genoeg van, hij werd kunstenaar en met de toenmalige BKR-regeling, de uitkering voor kunstenaars, kon hij op studiereis naar Griekenland en Spanje. Thuis maakte hij kleine, verstilde renaissanceportretten en schilderde hij de Zaanstreek in watergrijze tinten.
Jaap leefde in kafkaëske onmin met de overheid, opende vaak geen brieven en als hij dan weer eens uit zijn huis werd gezet, kwamen vrienden te hulp. Hij woonde alleen, had een zoon op wie hij trots was en liet niemand te dichtbij komen, alsof, zei een vriend, Jaap een brede gracht om zijn kasteel had gegraven. Op 1 en 2 oktober is er in het Weefhuis in Zaandijk een overzichtstentoonstelling van zijn werk.
In Vrij Nederland 24 september 2011. Correctie:
In &#8216;Uit het leven&#8217; van VN 37 staat dat er op 1 en 2 oktober in Zaandijk een overzichtstentoonstelling van Jaap Schilperoord is. Er zal één werk van hem te zien zijn.
Suggesties voor deze rubriek? Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Altijd een vrije vogel

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips