Tegen Ben van Beurden, de CEO van Shell, zijn voorganger Peter Voser en twee voormalige Shell-directeuren is in verband met een grote corruptie-affaire in Nigeria in Nederland door vier organisaties aangifte gedaan. Een onderzoek is in gang gezet bij het Openbaar Ministerie.

Het gaat om de rol die Shell heeft gespeeld bij de verwerving van de exploitatierechten voor olieveld voor de kust van Nigeria dat bekend staat als OPL 245. Het gaat om een stuk zee in de Golf van Guinee ten zuiden van de Niger Delta; 1945 vierkante kilometer, bijna zo groot als de provincie Noord-Holland, met dieptes tot 2400 meter. Onder de zeebodem ligt een oliemeer met een geschatte omvang van 9 miljard vaten en de duizelingwekkende waarde van 450 miljard dollar – tegen de huidige olieprijs.

In 2011 verwierf Shell de exploitatierechten van het postbusbedrijfje bedrijf Malabu Oil & Gas. Dat bedrijf was in eigendom van Dan Etete de voormalige minister van oliezaken ten tijde van dictator Sani Abacah. Hij kreeg het olieblok in 1998 in handen voor 2 miljoen dollar. Shell en het Italiaanse oliebedrijf Eni betaalden in totaal 1,3 miljard dollar voor het olieveld aan de Nigeriaanse overheid die daarvan maar liefst 800 miljoen doorsluisde naar Malabu. Dat geld is vervolgens verdeeld over een groot aantal mensen die allemaal een belang hadden bij de verkoop, zo blijkt uit onderzoek van de justitiële autoriteiten in Nigeria, Italië, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië.

In Italië loopt al langer een groot onderzoek naar mogelijke corruptie in deze zaak. In februari 2016 is op verzoek van de Italiaanse opsporingsautoriteiten een inval gedaan in het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Daarbij zijn toen grote hoeveelheden e-mails in beslag genomen die in het Italiaanse justitiedossier terecht kwamen en vervolgens op straat kwamen te liggen.

Vrij Nederland berichtte eerder uitgebreid over deze zaak in ‘Corrupte constructies: Shell in het nauw’. Deze uitgebreide reconstructie was gebaseerd op basis van 9 gigabyte informatie die afkomstig was uit het Italiaanse strafdossier, hierin zitten ook 1800 pagina’s aan interne e-mails van Shell. Naar aanleiding van deze reconstructie werden door de SP Kamervragen gesteld aan minister Sigrid Kaag van internationale handel die inmiddels ook zijn beantwoord.

Door de organisaties Corner House (UK), Global Witness (UK), HEDA Resource Centre (Nigeria) en Re:Common (Italië) is nu aangifte gedaan in Nederland. Eerder deden een aantal van dezelfde groepen ook in Italië een verzoek om vervolging, wat daar leidde tot een uitgebreid justitieel onderzoek. Het gaat in Nederland om aangifte tegen het bedrijf Shell maar óók tegen de huidige CEO Ben van Beurden, zijn voorganger Peter Voser, de voormalige CFO Henry Simon en de huidige vicepresident van Shell Brazilië German Burmeister.

De beslissing of de vervolging in Italië wordt voortgezet – en zo ja tegen welke verdachten – wordt naar verwachting op 20 december bekend gemaakt. Advocaat Barbara van Straaten laat weten dat ‘ongeacht de voortgang en omvang van de Italiaanse strafzaak’ de vier organisaties voldoende aanleiding zien om ook in Nederland aangifte te doen tegen Shell en haar leidinggevenden. Van Straaten: ‘Het Nederlandse onderzoek kan zich over andere feiten en verdachten uitstrekken. Bovendien zijn er in Nederland sterke aanknopingspunten voor een strafrechtelijk onderzoek gericht op Shell.’

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie bevestigt dat er al een onderzoek liep naar de verwerving Shell van OPL 245 en dat ‘de NGO’s gedane aangifte daarbij zal worden betrokken’. Over verdere vervolging is nog geen beslissing genomen.

UPDATE

Een woordvoerder van Shell laat weten dat ‘gebaseerd op de documenten van de openbaar aanklager in Milaan en overige beschikbare informatie’, het bedrijf niet gelooft dat er reden tot vervolging is van Shell of zijn (voormalig) werknemers. 

 

Lees hier het originele stuk van Harm Ede Botje over de corrupte constructies rondom OPL 245.