Column

<p>‘Een gewone columnist komt niet meer aan de bak!’, zei een collega met de opwinding van een kwijlende bloedhond. We hadden het over de nieuwe generatie columnisten. Met ‘gewoon’ bedoelde hij natuurlijk: witte heteromannen. Hij vervolgde: ‘Er zijn alleen nog maar lesbi’s van kleur!’ Ik trok mijn wenkbrauw op. ‘Ja, woke maakt alles kapot!’, besloot hij briesend.</p>
<p>Je had inderdaad ooit één lesbische vrouw van kleur bij het <em>NRC</em> als columinst. En één homoman van kleur bij het <em>Noordhollands Dagblad</em>. Maar na een snelle scan blijkt de witte heteroman nog altijd prima vertegenwoordigd onder columnisten: Sander Schimmelpenninck, Ronald Plasterk, Thomas van Luyn, Leon de Winter.</p>
<p>Het valt dus wel mee met die lesbische opmars. Je zou ook kunnen stellen dat woke meer dood dan levend is, spartelend in een modderpoel van racistische AI-liedjes, anti-trans retoriek en halfgare politici die dagelijks op televisie suggereren dat diversiteit ongeveer hetzelfde gevaar vormt voor de volksgezondheid als asbest.</p>
<p>Feiten doen nauwelijks iets af aan het gevoel van verlies, onmacht en bedreiging. Het idee alleen is kennelijk al erg ontwrichtend.</p>
<blockquote><p>Het zien van een homo kan een diep gevoel van angst oproepen</p></blockquote>
<p><em>Gay panic</em> noemen ze dat, een term uit de queer theorie die de verwarring beschrijft van heteromannen bij het zien van een homo. Het kan een diep gevoel van angst oproepen. Het gaat niet simpelweg over irritatie of ongemak tijdens een ontmoeting met ‘de ander’, maar over existentiële maatschappelijke ontregeling die fysiek gevoeld wordt. <em>Gay panic</em> is overal aanwezig. En dus ook bij columnisten.</p>
<p>De angst voor een leger aan lesbische columnisten van kleur moet je vooral zien als een storing in de matrix. Het probleem zit niet per se in het feit dat deze mensen schrijven, maar dat ze dat doen op een plek waar ze volgens sommigen niet horen, namelijk in het centrum van het debat. Op pagina twee van een grote krant.</p>
<p>Ik denk niet dat mijn collega door had hoe beledigend zijn tirade was. Het is ook lastig reflecteren als je in paniek bent. Maar het voelde alsof mijn aanwezigheid in de media, en met mij van iedere persoon die ‘anders’ is, geen gevolg kan zijn van ambitie, talent of hard werken, maar slechts van progressieve liefdadigheid. Alsof ik een quotum-homo ben van Vrij Nederland.</p>
<p>Zijn paniek legt vooral bloot dat wij mensen diep vanbinnen graag rangschikken. Op kleur, op gender, op seksualiteit, op wie vanzelfsprekend in het centrum mag staan en wie dankbaar aan de rand hoort te blijven.</p>
<p>‘Ken je plek’, was eigenlijk — wellicht onbedoeld — wat mijn collega tegen mij zei. En ook vooral: ken míjn plek. Mijn plek boven jou op de culturele, maatschappelijke en vermoedelijk ook financiële ladder. Zoals het hoort.</p>
<p>Er was een tijd dat we ons schaamden voor dit soort scheten uit ons reptielenbrein. De laatste tijd lijken we er weer trots op. Dát is pas reden voor paniek.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-juni-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/1048801/Omarm-de-dood-winkel-520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Dit verhaal komt uit ons laatste maandblad, met als thema ‘De dood’! Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">4 juni 2026</span></span></a>


Nicolaas Veul

Het valt wel mee met de opmars van lesbische columnisten

<p>Laatst werd ik geconfronteerd met bezigheidstherapie voor boomers. Ik liep de supermarkt uit en trof een grijzige vrouw met een gebreide sjaal, collecterend voor allerlei ellende in Afrika. We groetten elkaar – een kort ‘hoi’ en ‘dag’. Daarna bleven we ongemakkelijk staan. Ik kuchte wat. Zij zei niets, en ik liep door naar mijn fiets.</p>
<p>Nog geen paar tellen later hoorde ik haar achter me: ‘Dag meneer, mag ik u iets vragen? Ik ben van Unicef en…’</p>
<p>Mij wordt nooit gevraagd of ik mijn portemonnee wil trekken voor het Verloren Continent of welk goed doel dan ook.</p>
<p>Ik zie er waarschijnlijk onvoldoende bemiddeld uit. Ik voldoe niet aan het ideale donateurstype: geen vrouw, niet grijs genoeg en – laten we eerlijk zijn – niet de huidskleur waarbij mensen meteen denken: die treurt dagelijks over het uitsterven van de pandabeer. Niet wit genoeg.</p>
<p>Dat blijkt ook uit onderzoek: de belangrijkste factor in wie wel of niet wordt aangesproken, is etnisch voorkomen. Daarachter schuilt de hardnekkige aanname dat er bij mensen van kleur minder te halen valt. Terwijl dat een wrange paradox is, want juist zij blijken vaak meer betrokken bij en solidair met goede doelen.</p>
<p>Nu ben ik zelf overigens niet per se een overtuigd donateur hoor, ik heb zo mijn twijfels bij westerse liefdadigheid. Maar dat is niet het punt. Het punt is: ik zou wíllen dat het me gevraagd werd en dat ik word aangesproken zoals iedereen.</p>
<blockquote><p><span style="font-weight: 400;">Alle oude collecterende vrouwen van Nederland: onderwerp me aan uw ritueel</span></p></blockquote>
<p>Ik zou wíllen dat zo’n oud dametje ook mij aanklampt. Dat ze ook een pathetisch moreel appel op mij doet, mij ook om de oren slaat met doemstatistieken over de chlamydia-epidemie onder koala’s, ook mijn geweten kietelt met dodentallen in Libanon of Sudan – en dat ook ik dan schoorvoetend 3 euro 50 afleg.</p>
<p>Er gaat erkenning vanuit om niet te worden beschouwd als iemand wier bankrekening permanent rood kleurt. Alle oude collecterende vrouwen van Nederland, ik doe een beroep op u: onderwerp me aan dit ritueel.</p>
<p>Dat biculturele mensen vaker worden overgeslagen, is niet eens zo vreemd. Het zijn vooral ouderen die collecteren. Zij komen uit een generatie waarin mensen van kleur gemiddeld minder te besteden hadden.</p>
<p>Een blinde-vlek-generatie ook die, met paternalistische overtuiging, denkt dat geen hongersnood bestand is tegen onze schoenendozenacties, liefdadigheidsliedjes, Jan Pronk en andere westerse pogingen van betrokkenheid. Dat vooral deze generatie zich nog altijd ontfermt over het lot van de wereld – ik weet niet of me dat geruststelt of juist verontrust.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>


Chard van den Berg

Waarom mag ik niet de hongerige kinderen van Afrika redden?

<p>De relatie van de vrouw tot haar werk is een <em>hot topic</em>. Opiniepagina’s staan er vol mee, debatcentra wijden er avonden aan.</p>
<p>Zijn vrouwen nou deeltijdprinsesjes die er na een dure opleiding voor kiezen om niet aan het werk te gaan? Of moeten mannen meer zorgtaken op zich nemen? Moeten we het woord <em>papadag</em> nog wel gebruiken? En waarom is de kinderopvang nog steeds niet gratis?</p>
<p>De discussie over het werkende bestaan van vrouwen komt voort uit een economische behoefte. Namelijk: hoe zorgen we ervoor dat vrouwen meer betaald werk gaan doen? De onderliggende gedachte is dat het goed is wanneer vrouwen meer betaald werk verrichten. Voor de economie, voor hun emancipatie en dus ook voor henzelf.</p>
<p>Vrouwen die geen gehoor geven aan deze oproep krijgen regelmatig de wind van voren. Zo verwijt Sander Schimmelpenninck Nederlandse vrouwen een gebrek aan ambitie. Zelf was ik ook niet heel enthousiast over vrouwen die er na eeuwen emancipatiestrijd voor kiezen om hun dagen in een pilatesstudio te slijten.</p>
<p>Inmiddels weet ik beter. De deeltijdprinses (m/v/x) blijkt geen sta-in-de-weg, maar een pionier. Wat als de oplossing voor veel van de grote problemen van onze tijd – van klimaatverandering tot ongelijkheid – niet méér, maar mínder werk is?</p>
<p>De Franse stereconoom Thomas Piketty presenteerde samen met 40 co-auteurs een plan voor een grondige verbouwing van de wereldeconomie. Zijn <em>Global Justice Report</em> is stellig: geen rood vlees meer, de rijkste 1,5 procent moet zijn geld afstaan aan een herverdelingsfonds en we moeten ons werkende leven radicaal anders inrichten.</p>
<blockquote><p>Hoe pareren we deze kritiek?</p></blockquote>
<p>Van de ruim 2 duizend uur die de gemiddelde aardbewoner nu elk jaar werkt, moeten we naar zo’n duizend uur aan het einde van deze eeuw. Dat komt neer op een werkweek van rond de 25 uur met een comfortabele twaalf weken vakantie. De gevolgen? Minder files, minder grondstoffengebruik en ook (door minder te werken) minder productie. Dit alles moet leiden tot een forse afname van de CO2-uitstoot.</p>
<p>Deeltijdprinsesjes staan al met één been in deze duurzamere wereld. En: ze hebben tijd voor hobby’s, voor hun ouders, voor een goed boek, voor vrijwilligerswerk, voor vrienden die het moeilijk hebben.</p>
<p>Massaal het voorbeeld van de deeltijdprinsesjes volgen is zo makkelijk nog niet. Op het plan van Piketty volgde een stroom van kritiek, met name van gevestigde economen. In hun visie is een groeiend bbp, lange dagen onder TL-buizen en veel spullen produceren nog steeds de enige manier om vooruitgang te boeken.</p>
<p>Hoe pareren we deze kritiek? Kunnen we ons een wereld voorstellen waarin we 12 weken per jaar vrij zijn? Waarin we veel meer zorgen en veel minder produceren?</p>
<p>Volgens mij begint de omslag met minder kritiek op de groep die al deeltijd werkt. Deeltijdprinsesjes vormen (zonder het door te hebben) de voorhoede van de nieuwe economie.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>


Steun Vrij Nederland