<div class="lead">
De Gouden Palm van Cannes ging dit jaar naar Ruben Östlunds onevenwichtige The Square. Maar de échte winnaar was een Mexicaans filmpje van zes minuten. Met Iñárritu’s VR-project over migranten, Carne y arena, betreden we de toekomst.
</div>
Het festival van Cannes werkt altijd toe naar de uitreiking van de Gouden Palm, de hoofdprijs van de internationale cinema. Daar kunnen we dit jaar kort over zijn: winnaar The Square is de eerste slechte film die ik gezien heb van de Zweedse regisseur Ruben Östlund (Play, 2011; Turist, 2014). Onevenwichtig, op belangrijke momenten ongeloofwaardig en gemakzuchtig voorspelbaar in zijn morele kritiek op onder meer moderne kunst, marketing en sociale media.
Wie had hem dan wel moeten krijgen? Lastig. Er was dit jaar niet één film die er met kop en schouders boven uitstak. Zelf twijfel ik tussen Yorgos Lanthimos’ The Killing of a Sacred Deer en Lynne Ramsay’s You Were Never Really Here.
Maar ook als een van hen de Gouden Palm had gekregen, was de echte winnaar van Cannes 2017 de Mexicaanse regisseur Alejandro González Iñárritu geweest. De Oscar-winnaar (voor Birdman, 2014, en The Revenant, 2015) vertoonde in Cannes voor enkele gelukkige genodigden (waar ik me op het laatste moment tussen wist te wurmen) de toekomst van virtual reality. Wie nog twijfelt of VR ooit meer zal worden dan een gimmick, moet Iñárritu’s state-of-the-art Carne y arena bezoeken.
Voor Carne y arena, dat slechts zesenhalve minuut duurt, sprak Iñárritu met Mexicaanse immigranten en vluchtelingen die de grens naar de Verenigde Staten waren overgestoken. Hij liet sommigen vervolgens delen van hun belevenissen naspelen. Er zit daardoor een sterk documentair aspect aan het resultaat: &#8216;We hebben hun ongedocumenteerde verhalen digitaal gedocumenteerd&#8217;, zoals Iñárritu ter inleiding schreef.
Maar zonder iets af te willen doen aan de integriteit of impact van deze scène, die de bezoeker dankzij de VR van binnenuit meemaakt, is vooral het technologische niveau van onderdompeling dat Iñárritu bereikt overdonderend.
Want opeens sta ik, met de VR-bril op, in het grensgebied van Mexico en Arizona. Woestijn rondom, zover het oog reikt. Dan zie ik uitgeputte Mexicaanse migranten langzaam dichterbij strompelen en naast me ineenzijgen. Mannen, vrouwen, kinderen; verhit, vermoeid, uitgedroogd. In de verte klinkt een helikopter. En voordat ik goed en wel doorheb wat er gebeurt staat de Amerikaanse grensbewaking voor m’n neus met SUV’s en getrokken geweren. Felle lampen, een enorm lawaai, sirenes, geschreeuw en gehuil.
<q class="pull-left">Dan zie ik uitgeputte Mexicaanse migranten langzaam dichterbij strompelen en naast me ineenzijgen.</q>Ondertussen kan ik rondlopen (wat bij de meeste VR niet kan). Ik kniel naast een bang jongetje, dat naar de geweren staart. Ik kijk onder de pet van een migrant die zijn gezicht verborgen houd. Ik loop mee met een grensbewaker en kijk over de loop van zijn wapen naar de in elkaar gedoken migranten. Dat het computeranimatie is kan ik nog wel zien, maar het beeld is al zo scherp en realistisch en objecten lijken zo concreet, dat ik automatisch achteruit stap als iemand me passeert.
Als ik dat een keer per ongeluk niet doe, zie ik in het lichaam van een Mexicaanse immigrant een kloppend hart. Ik draai me om, loop naar de schreeuwende grensbewaker en steek mijn hoofd in zijn lichaam. Hetzelfde hart. Een simpel punt dat aankomt in deze overweldigende virtuele werkelijkheid.
Voor de duidelijkheid: VR zal de cinema niet verdringen. Ondanks overeenkomsten (het vertellen met beeld, licht, geluid, tempo en mise-en-scène) is VR een ander medium, met eigen regels die we nog maar net aan het ontdekken zijn. Zoals Iñárritu schrijft: &#8216;VR is alles wat cinema niet is, en vice versa, omdat het kader en de tweedimensionale beperking zijn opgeheven.&#8217; Daardoor ligt het auteurschap van een VR-project, het point of view van het verhaal, meer dan bij cinema bij de gebruiker zelf. En dus ontdekte niet elke bezoeker van Carne y arena de kloppende harten.
Maar de toekomst van thuisentertainment is dit wel. De computeranimatie die Iñárritu gebruikt zal over een tijdje nog overtuigender zijn en de VR-bril zal niet meer, via een rugzakje, met kabels vast hoeven zitten aan computers. Over twee of drie jaar is dat weg. Over vijf, zes jaar heb je dit in huis, als <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Holodeck" target="_blank">je eigen holodeck</a>. Iñárritu wint de toekomst.
<div class="info-box">
Voor wie deze zomer naar Italië op vakantie gaat: Carne y arena is van 7 juni 2017 tot 15 januari 2018 te beleven in de <a href="http://www.fondazioneprada.org/" target="_blank">Fondazione Prada in Milaan</a>.
Meer cinema? Neem <a href="https://www.vn.nl/service/vrij-nederland-nieuwsbrief/" target="_blank">de nieuwsbrief van Vrij Nederland</a>.
</div>

Kees Driessen

De échte winnaar van Cannes was een Mexicaans filmpje van zes minuten

Vrouwen misbruikt binnen Forum

De zomerrel op links

Woke versus klasse

Verhaal van de Week

Normale mensen zijn eng

Teun van de Keuken

Wat betekent bescherming?

Leven in de Noordzee

Onzekere toekomst

Onrust in het Midden-Oosten

iPhone-apartheid

Chard van den Berg

Eigendomcrisis

Noordzee

Veilige social media

Megaboete Meta

Democratie leeft

Verzet in India

Mag je niet missen

Cultuurtip