Een Brood is geen Brood, een advocaat is geen politicus, een biograaf is geen kunstkenner, en het CBS is niet sexy. Maar een homp klei is een homp klei. Punt. Gást, kan het een beetje easy met die beeldspraak? – Nee!

Niet dat het troost biedt, maar de meeste van onze grote problemen zijn heel simpel. In de kern dan, hè. De aarde warmt op, er is er maar één, dus je bent een dwaas als je niet probeert er iets aan te doen. Er staan hordes vluchtelingen aan de grenzen, terugduwen en met je vingers in je oren heel hard ‘rabarber, rabarber’ roepen is moreel noch praktisch een serieuze optie, dus je moet iets. En dat 62 rijkaards volgens Oxfam Novib evenveel poen bezitten als de armste helft van de wereldbevolking is ook wel een puntje.

Dit is de homp klei die op tafel ligt, schitterend in eenvoud. Ingewikkeld – oké: héél ingewikkeld – wordt het pas daarna, als we er met zijn allen een beetje een knap vaasje van willen boetseren.

U zegt: gást, kan het een beetje easy met die beeldspraak? Maar nee! Want er zijn nog altijd legio mensen die glashard blijven beweren dat die homp simpelweg geen klei is. Dat de planeet helemaal niet opwarmt. Dat vraagtekens zetten bij de verschillen tussen arm en rijk gewoon een kwestie van ‘jaloezie’ is. Of dat vluchtelingen allemaal terroristen en verkrachters zijn, waarmee het morele argument vervalt en de praktische onder het tapijt verdwijnen, de ophaalbrug omhoog kan en de ketel met pek op het vuur.

Lastige types zijn dat, die helaas wél de tijd mee hebben. Want als je goed kijkt, duiken er overal mensen, dingen en bedrijven op die iets pretenderen te zijn wat ze gewoon niet zijn. Een gecertificeerd Herman Brood-schilderij is geen Herman Brood, een beschonken biograaf geen kunstkenner, een onbetrouwbare advocaat geen politicus.

‘Succesvolle webshops vinden de weg naar de winkelstraat’, kopte de Volkskrant vorige week. Mogelijk een prima idee, maar een shop met muren en een deur is dus niet langer web. Anders maak je het nodeloos ingewikkeld, en mij sacherijnig. Het staat iedereen vrij om zijn luchtkasteel op het water te bouwen, maar noem het daarna alsjeblieft wel gewoon een boot.

Restauranthouders zijn geen cabaretiers. Het feit dat ze elke dag in pannen staan te roeren, zou afdoende bewijs moeten zijn. Toch wist culinair Parool-journaliste Hiske Versprille via Twitter een angstaanjagende verzameling aan te leggen van menukaarten met gerechten als ‘Helaas voor deze Diamanthaas’, ‘Hachemenou’, ‘Que si, Quinoa’, een eiergerecht met de naam ‘Roergebied’ of iets dat ‘Pak je kans, eet iets Frans’ heet.

Het CBS moet niet sexy worden, maar de waan van de dag in het gezicht spugen: hup, met de neus in de cijfers!

U zegt: waar gaat dit héén, wijsneus? Nou, naar dat even formidabele als droef stemmende stuk van Rutger Bregman over de veranderingen bij het Centraal Bureau voor de Statistiek natuurlijk. Een eerbiedwaardig instituut waar sinds de vroege Middeleeuwen mannen en vrouwen met lange baarden werken die, bedekt onder een dikke laag spinrag, bergen met gegevens verwerken. Vrijwel niemand die er ooit acht op slaat, maar zoals Bregman in zijn stuk op De Correspondent overtuigend betoogt, kunnen we absoluut niet zonder. Dat moet dus zo blijven. Het CBS moet niet sexy worden, geen newsroom beginnen, niet zelf gegevens gaan duiden, niet ‘vaker het nieuws halen’, maar de waan van de dag in het gezicht spugen en hup: met die neus in die cijfers iets berekenen waarvan wij niet weten dat het nodig berekend moet worden.

Toch is dat allemaal wél gebeurd. Een van de door Bregman als ‘dubieus’ omschreven duidingen die volgden, was het vorig jaar gretig opgepikte persbericht ‘Inkomensverschillen zijn stabiel en relatief klein’. Hé, die herinnerde ik me nog. Een nogal opzienbarende conclusie, zo kort nadat de Franse econoom Thomas Piketty, effe samenvattend, aantoonde dat in ons huidige systeem de rijken slapend steeds rijker worden. Het was in tegenspraak met wat velen voelden (en, overigens, ook met een rapport van de WRR), maar een opluchting voor degenen die een ‘jaloeziebelasting’ vreesden.

Geen idee of het kwade opzet is, maar alleen al het vermoeden dat het CBS zich heeft geschaard bij degenen die niet willen zien dat een homp klei een homp klei is, lijkt me heel slecht nieuws.