<div class="lead">
<p>Kanye West is een oelewapper, dat staat buiten kijf. Maar dat verbleekt bij zijn bijdragen aan de popmuziek, vindt Pim van den Berg. Een lofzang op de grootste popartiest van onze tijd.</p>
</div>
<p>Kanye West is deze week opgenomen in een ziekenhuis wegens oververmoeidheid, nadat hij een optreden na een halfuur afbrak met een hysterische tirade. Dit opnieuw relevante artikel <a href="https://www.vn.nl/kanye-west-thomas-heerma-van-voss/" target="_blank">van Thomas Heerma van Voss</a> in Vrij Nederland schetst het verval van een megalomane ster. Maar zijn ego zou zijn oeuvre niet moeten overschaduwen: hij maakt nog steeds uitstekende en fascinerende muziek.</p>
<p>&#8216;<em>Imma let you finish,</em>&#8216; zo onderbrak Kanye West de winnares voor Beste Vrouwelijke Video op de MTV Video Music Awards in 2009. Die winnares was de toen nog onschuldige Taylor Swift. In Wests ogen onterecht, en dat liet hij aan de wereld weten toen hij het podium bestormde en de microfoon uit haar hand griste. Het was het keerpunt voor Kanye&#8217;s al niet al te beste imago bij het brede publiek. In 2006 had Kanye ook al zo&#8217;n <em>faux pas</em> begaan bij de MTV Europe Music Awards, toen zijn uitbundige videoclip voor &#8216;Touch the Sky&#8217; verloor van &#8216;We Are Your Friends&#8217; van Justice &amp; Simian, maar dat was in Europa, en die heren waren niet zo geliefd en weerloos geacht als Swift. Sindsdien is Kanye West even bekend om zijn kolossale ego als zijn muziek.</p>
<p>Onterecht. Wests bijdrage aan de popmuziek is moeilijk te overschatten. We zullen die ons langer herinneren dan zijn controversiële imago, net zoals je op de dansvloer <em>Wacko Jacko</em> vergeet na de eerste klanken van &#8216;Billie Jean&#8217;. Bovendien houdt het slechte imago van West geen stand voor wie voorbij de oppervlakte kijkt.</p>
<div class="gpdr-overlay-wrapper">
    <script type="text/plain" class="gpdr-iframe gdpr-service-spotify">
        <iframe src="https://embed.spotify.com/?uri=spotify:user:vrijnederland:playlist:6ifAQT4Y8Zv4UTAacBIbFe" width="300" height="380" frameborder="0" allowtransparency="true"></iframe>    </script></p>
<div class="row">
<div class="col-sm-12">
<div class="gdpr-content">
<h4>Spotify</h4>
<p>Deze dienst is alleen beschikbaar wanneer alle cookies zijn geaccepteerd</p>
<p>                <a href="javascript: Cookiebot.renew()" class="gdpr-settings btn btn--primary button--primary">Wijzig cookie voorkeur</a>
            </div>
</p></div>
</p></div>
</div>
<p>Wests uitspattingen getuigen van een zelfingenomen figuur die door zijn roem geen grenzen meer kent. Een <a href="http://southpark.cc.com/full-episodes/s13e05-fishsticks#source=06bb4aa7-9917-4b6a-ae93-5ed7be79556a:25eebf82-ed8e-11e0-aca6-0026b9414f30&amp;position=5&amp;sort=!airdate" target="_blank">beruchte</a> aflevering van <em>South Park</em> uit 2009 toont een Kanye die alle zelfbewustzijn mist en zijn onzekerheid compenseert door zijn opgeblazen ego aan iedereen op te dringen. Grappig, maar niets is minder waar. <a href="http://www.mtv.com/news/1608939/kanye-west-responds-humbly-to-south-park-fish-sticks-slam/" target="_blank">Wests reactie</a> op de aflevering was nederiger en openhartiger dan velen durven te zijn: &#8216;It&#8217;s pretty funny. It hurts my feelings [&#8230;] I actually have been working on my ego,&#8217; en: &#8216;I just wanna be a doper person, which starts with me not always telling people how dope I think I am. I need to just get past myself.&#8217; Het getuigt van zijn worstelingen met zijn impulsieve uitspraken en het leed dat hij aanricht, waarvoor hij zich zelfs in zijn muziek verontschuldigt. Zie bijvoorbeeld <a href="https://youtu.be/sp45-dQvqPo" target="_blank">dit interview</a> uit 2005 waarin hij zichzelf bekritiseert om homofobie in hiphop, waar hij naar eigen zeggen zelf aan heeft bijgedragen.</p>
<p>En sommige van zijn uitspraken getuigen van meer inzicht of nobele opzet dan de ophef doet vermoeden. West onderbrak Swift uit een misplaatst gevoel om op te komen voor de andere kandidaat, Beyoncé – die overigens niet om zijn hulp had gevraagd. En zijn eigen bekroning &#8216;I am a God&#8217;, op de oppervlakte een narcistische uitspraak, blijkt een krachtig en uitgesproken verzet tegen geïnternaliseerde racisme en armoede, zo legt hij uit aan <a href="https://youtu.be/Ge33hrlN2Uc" target="_blank">DJ Zane Lowe</a>. Tijdens een fondsenwervingsactie voor de slachtoffers van orkaan Katrina week hij af van het script met zijn op één na bekendste uitspraak, een terechte aanklacht tegen hoe de <em>relief effort</em> tot dusver verliep: &#8216;<em>George Bush doesn&#8217;t care about black people</em>.&#8217;</p>
<p><iframe width="500" height="375" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/zIUzLpO1kxI?feature=oembed" frameborder="0" allowfullscreen></iframe></p>
<p>Maar zijn belangrijkste nalatenschap, tenzij hij de presidentsverkiezing van 2020 wint, wordt zijn muziek. Naast zijn kwaliteiten als producer en schrijver is West bovenal een vernieuwer. Meer qua vorm dan inhoud, maar de twee zijn onlosmakelijk verbonden. Hij is zo rusteloos als, laten we zeggen, Miles Davis. En net zo worstelend met beroemdheid en de grenzen van de popmuziek als John Lennon en Kurt Cobain. En het oeuvre dat hij de afgelopen vijftien jaar heeft opgebouwd is consequent van een hoge kwaliteit.</p>
<h5>Knabbel en babbel</h5>
<p>Met zijn vroegste werk hielp Kanye populaire rapmuziek los te weken van het gangster-imago. Zijn productie-gimmick was het versnellen en verhogen van oude samples tot ze  als Knabbel en Babbel klonken (vandaar de geuzennaam &#8216;Chipmunk Soul&#8217;). Onmogelijk serieus te nemen voor een gangster, maar daarom niet minder cool. Voor Jay-Z maakte hij in 2001 de muziek van &#8216;Izzo (H.O.V.A.)&#8217;: een olijke collage van &#8216;I Want You Back&#8217; maakt van Jay-Z een onweerstaanbare ceremoniemeester, waar die het nummer ervoor op het album nog al zijn raprivalen één voor één beledigt. En in het blije én ontzettend politieke &#8216;We Don&#8217;t Care&#8217; van zijn debuutalbum <em>The College Dropout</em> uit 2005, neemt West het lage minimumloon in de VS onder de loep, en de logica achter drugshandel in een kansarme zwarte gemeenschap: &#8216;<em>This dope money here is Lil&#8217; Trey&#8217;s scholarship / Cause ain&#8217;t no tuition for having no ambition / And ain&#8217;t no loans for sittin&#8217; your ass at home. / So we forced to sell crack, rap, and get a job.</em>&#8216;</p>
<p><q class="pull-left">Voor elk nummer dat hij pronkt met succes en welvaart, is er een met kritiek op beroemdheid of materialisme.</q>Natuurlijk, net als veel rappers wijdt hij (veel te) veel tijd aan zichzelf. Maar West is zich zeer goed bewust van de spanning tussen zijn rechtvaardigheidsgevoel en zijn zelfverrijking als Afro-Amerikaanse beroemdheid, al weet hij deze nooit op te lossen. In het autobiografische &#8216;Last Call&#8217; beschrijft West met passie het succes van zijn beginjaren, maar de mazzel die hij had, het harde werk dat eraan voorafging, en de onzekerheid die hij voelde verliest hij niet uit het oog. Zoals hij rapt in &#8216;All Falls Down&#8217;: &#8216;<em>We all self-conscious, I&#8217;m just the first to admit it</em>.&#8217;</p>
<p>Hij is op z&#8217;n tijd seksistisch, heeft een zwak voor mooie vrouwen (en stuurde er zelfs een een <em>dick pic</em> die op het internet belandde) en dure kleding. Maar voor elk nummer dat hij pronkt met succes en welvaart, is er een met kritiek op beroemdheid of materialisme. In &#8216;All Falls Down&#8217; gaat het om de ijdelheid van rappers; &#8216;New Slaves&#8217; verkent de onzichtbare ketenen van het kapitalisme en het materialisme – moderne Afro-Amerikanen met een hang naar materiele welvaart zijn nog steeds slaafjes van het grootkapitaal. En in &#8216;Flashing Lights&#8217; verkent hij zijn gevoelens over de pers – hij ontdekte de affaire van zijn vriendin via de media.</p>
<p>West is evengoed een zondaar, en zal er altijd aan moeten blijven werken zichzelf te beteren. En wij kijken mee. De artiest market zichzelf rechtstreeks naar zijn publiek, maar Kanye mist de ijzeren discipline van zijn echtgenote Kim Kardashian, om eens je waffel te houden wanneer dat verstandiger is. Maar die openbaarheid van zijn herhaalde mislukkingen maakt zijn autobiografische raps alleen maar fascinerender. Of, naar eigen zeggen in &#8216;Touch the Sky&#8217;: &#8216;<em>I&#8217;m trying to right my wrongs / But it&#8217;s funny them same wrongs helped me write this song</em>.&#8217;</p>
<div class="info-box">
<h5>Kan hij het nog?</h5>
<p>Met elk album na zijn meesterwerk <em>Late Registration</em> uit 2005 is West telkens een beetje humor en relativeringsvermogen verloren, maar is daarom niet minder scherp. <em>808&#8217;s and Heartbreak</em>, het album uit 2008 waarin hij het verbreken van zijn verloving en het verlies van zijn moeder aan een mislukte plastiche chirurgische ingreep verwerkt, klinkt aanvankelijk provisorisch, maar brak uiteindelijk een lans voor synthesizer-gedreven hiphop met minimale beats (luister maar eens naar Drake). En het album dat daarop volgde, <em>My Beautiful Dark Twisted Fantasy</em>, was een barok epos, ongekend in rap, met tientallen lagen muziek en evenveel meewerkende muzikanten, rappers en producers. Het is daarnaast ook het eerste album waar de muziek Kanye&#8217;s visie net niet kan bijhouden.</p>
<p>Gaandeweg heeft hij zijn invloeden uitgebreid. Waar de eerste twee albums leunden op soul- en funksamples, en bijdragen van zwarte muzikanten als John Legend, komen de samples tegenwoordig overal vandaag. &#8216;Drunk and Hot Girls&#8217; samplet &#8216;Sing Swan Song&#8217; uit 1972, van de Krautrockgroep Can, en &#8216;POWER&#8217; leent van King Crimsons &#8217;21st Century Schizoid Man&#8217;.</p>
<p>Een (niet al te nauwkeurige) video van Vox gaat dieper in op het geluidskenmerk dat Wests oeuvre tot nu toe verbindt: een fascinatie met stemgeluid. Het laat horen dat, al lijkt Kanye als beroemdheid te stagneren, hij zijn formele experimenten blijft ontwikkelen:</p>
<p>&nbsp;</p>
</div>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/ZgJyhKEZ8QU?feature=oembed" frameborder="0" allowfullscreen></iframe></p>
<p>Door de jaren heen heeft West muzikale trends gezet, maar nog belangrijker is zijn onmetelijke bijdrage aan de emancipatie van rapmuziek, voor zowel een trouw- als een nieuw publiek. (Hij heeft mij, een witte man, ten slotte ook de rapmuziek in geleid.) Zodoende heeft hij zijn ego vaker met een korreltje zout genomen dan niet. We weten niet wat roem met een mens doet. Maar we weten wel wat Wests muziek met ons doet, en dat is ten slotte waar Kanye het hardst voor werkt.</p>
<p>En Thomas&#8217; voorspelling dat het stuk zou lopen met Kanye&#8217;s nieuwste album, <em>The Life of Pablo</em>? Het is een prima werk geworden. Persoonlijk, kritisch, en vol humor.</p>


Pim van den Berg

Wat we ons zullen herinneren is dat Kanye West een muzikaal genie is

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips