De werkelijke kosten van ons groente en fruit liggen veel hoger. Die mogen onze kinderen straks gaan betalen, met rente.
Wie zo nu en dan het etiket leest op een flesje vruchtensap, een blik soep of potje jam, weet dat we belazerd worden waar we bij staan. Laatst kocht ik limonadesiroop van Karvan Cévitam met aardbei-framboos smaak, gemaakt van maar liefst 75 procent fruit. Prachtig, maar de kleine lettertjes vertellen dat daarvan slechts 7,4 procent aardbei is en 2,4 procent framboos. De andere 90,2 procent is appel, druif en vlierbes – waarom de siroop ‘Aardbei Framboos’ heet, is een raadsel. Het is een soort volksverlakkerij waar De Keuringsdienst van Waarde wel raad mee weet.
Sinds kort is er eindelijk een etiket waarop de onversneden, ongemakkelijke waarheid staat die u ook moet weten: de werkelijke kosten van wat u koopt. Die paar euro die u in de winkel betaalt voor uw vruchtensiroop, soep of jam dekken lang niet alle kosten. Als een boer landbouwgif koopt, vertaalt zich dat in de winkelprijs. Maar veel andere kosten blijven uit zicht, zoals het zuiveren van oppervlaktewater van het gebruikte gif. Wie betaalt dat? En als oerwoud wordt gekapt om soja voor veevoer te verbouwen, wie draait dan op voor de kosten van klimaatverandering die daarvan het gevolg zijn? Deze werkelijke kosten, true cost in jargon, blijven buiten beeld.

Biologisch groente en fruit is niet te duur, maar ‘gewone’ is veel te goedkoop.

Groothandel Eosta (levert onder meer aan biologische supermarkt Ekoplaza) toont sinds kort op een etiket de ware kosten en baten van groente en fruit. De verborgen klimaatkosten (kunstmest zorgt voor veel broeikasgassen) van niet-biologische peren uit Argentinië (volgens Eosta gaan daarvan grote hoeveelheden naar de EU) bedragen bijvoorbeeld 3144 euro per hectare per jaar, die van watervervuiling 752 euro en bodemerosie 1163 euro.

‘Belastingbetalers moeten uiteindelijk de kosten betalen die de overheid kwijt is voor waterzuivering, irrigatiesubsidies of kosten die worden afgeschoven op de toekomst,’ schrijft Eosta. ‘Die kosten zullen uiteindelijk betaald worden door onze kinderen – met rente.’ Biologische peren uit Argentinië leveren de maatschappij een voordeel op van 2287 euro per hectare omdat deze teelt juist helpt bij het tegengaan van klimaatverandering (de grond slaat bijvoorbeeld meer CO2 op).

Worden we andermaal op een etiket voorgelogen? Waarop zijn deze bedragen gebaseerd? Klinkt exact, 3144 euro, maar dit soort precisie is al te vaak schijnzekerheid. Eosta gebruikt een methode die door de Wereldvoedselorganisatie van de Verenigde Naties is ontwikkeld en internationaal opgang maakt. Dat schept vertrouwen, maar toch zou ik de genoemde bedragen met een korreltje zout nemen. Evengoed staat één ding vast: als we de werkelijke kosten van voedsel zouden moeten betalen, blijkt dat biologische groente en fruit niet te duur zijn, maar ‘gewone’ veel te goedkoop.