Wat heeft Willem Holleeder met zonnepanelen van doen?

We krijgen vaker anonieme post. Soms laat een onbekende een envelop op de redactie bezorgen, af en toe komt er een mailtje binnen waarvan de afzender niet is te traceren. Maar een stiekem geplaatste foto in een telefoon is nieuw. Hij dook op tussen de privékiekjes, toen een van ons vorig jaar de fotomap schoonde. Het beeld toont een afgescheurde cheque op een houten ondergrond. Het waardepapiertje is afkomstig van het bedrijf The Sun and Wind Factory SL (TSWF), dat blijkbaar een rekening heeft lopen bij de Bancaja-bank in de Spaanse kustplaats Alicante. Er staat een fiks bedrag op, drie miljoen euro. Maar wat natuurlijk als eerste opvalt, is de ontvanger van de cheque.

Willem Frederik Holleeder.

De naam van ’s lands bekendste crimineel als rechthebbende van een miljoenenbedrag. Dat is nieuws. Volgende week doet de rechtbank uitspraak in de ontnemingszaak tegen Holleeder, die eerder werd veroordeeld voor afpersing. De Nederlandse staat eist ruim 17 miljoen euro van hem. Dat bedrag betaalde vastgoedhandelaar Willem Endstra gedwongen aan zijn afperser. Niet direct, maar via Endstra’s zakenrelatie Jan-Dirk Paarlberg, die eerder vier jaar cel kreeg voor witwassen. Nooit echter is er een substantiële som bij Holleeder zelf gevonden. En nu: ineens een papiertje met een virtuele waarde van drie miljoen euro, op naam van De Neus.

De ontdekking was het begin van een speurtocht. Ging het hier om een authentiek betaalmiddel? Was de inhoud te verifiëren? Hoe was de afbeelding op de telefoon terechtgekomen? En wie had daarvoor gezorgd? Kortom, hoe serieus moesten we dit nemen? We gingen als eerste op zoek naar informatie over het bedrijf in Spanje; de vragen over de anonieme foto legden we neer bij enkele techneuten. Hieronder leest u wat dat onderzoek een half jaar later heeft opgeleverd.

Wegrestaurant

Online geeft een zoekslag naar het Spaanse TSWF al snel een Nederlandse connectie. In het Friese dorpje Suwald heeft de familie Hoekstra een bedrijf in duurzame energie, waarvan Gelbrig Hoekstra de mede-eigenaar en directeur is. Ze reageert verrast op de foto; het zegt haar niets. Omdat in 2003 de Nederlandse overheid stopte met subsidiering van zonne-energie, zochten de Hoekstra’s hun heil op de Spaanse markt. Via de Nederlandse ondernemer Dirk-Jan Bruens, een zakelijk contact ter plaatse, kwamen de Friezen in 2004 op het idee om in een zonnepark te investeren en panelen te installeren. Dat was vooral aantrekkelijk omdat de Spaanse overheid op dat moment nog wel volop financiële steun bood.

Samen met Bruens stapte Hoekstra in TSWF, een vruchtbare joint venture die echter stukliep toen ook in Spanje de overheidssubsidiëring opdroogde en banken voorzichtig werden. Hoekstra besloot zich terug te trekken uit het project en verkocht zijn deel in 2009 aan Scheuten Solar, een collega-bedrijf uit het Limburgse Venlo dat al een meerderheidsaandeel had in het zonnepark. ‘Daarmee was voor de ons de kous af,’ zegt Gelbrig Hoekstra.

Maar in Spanje begon het gedonder. Tijdens de afwikkeling bleek dat een andere partij meende recht te hebben op het zonnepark bij La Gineta, een dorpje in de provincie Albacete. Het ging om ene Michel de Klerck, een voormalig autohandelaar uit Den Haag die al jaren nabij Benidorm woont en tegenwoordig investeert in vastgoed en duurzame energie. Aan die De Klerck had TSWF-mede-eigenaar Bruens enkele van zijn vennootschappen verkocht. De Klerck was er vanuit gegaan dat hij met die deal ook het park met zonnepanelen in handen zou krijgen. Hij kwam echter bedrogen uit: in de bv’s die Bruens verkocht, bleken slechts schulden te zitten. Hij was woedend, maar had inmiddels al wel de sleutels in handen van het pand waarin TSWF ruimte huurde en sloot de boel af. Toen in juni 2009 een delegatie van het Nederlandse moederbedrijf naar Spanje afreisde, konden ze niet bij de administratie. Ze ontmoetten een furieuze De Klerck en voelden zich bedreigd.

Het verhaal van de Friese ondernemers wordt bevestigd door de Nederlandse accountant van TSWF, die in 2009 de afwikkeling van de joint venture deed. Als we hem de foto van de cheque laten zien, bevestigt hij dat de dochteronderneming een rekening had lopen bij Bancaja. Ook het stempel lijkt hem authentiek. De accountant belooft uit te zoeken waar het papiertje mogelijkerwijs vandaan komt.

Resolutie

Ondertussen probeert een technisch meer onderlegde kennis te achterhalen hoe de afbeelding op de iPhone is terechtgekomen. Het JPEGje geeft ‘10 mei 2015, 09:37 uur’ als bestandseigenschap. Een zondagochtend, vorig voorjaar. Waar wijst die informatie op? Is het beeld toen gemaakt of heeft iemand op dat moment het bestand in de telefoon geplaatst? Verder blijkt dat de resolutie anders is dan die van de andere plaatjes. Dat lijkt uit te sluiten dat de cheque met deze iPhone is gefotografeerd. Rond die datum zijn er ook geen mailtjes, WhatsApp-berichten of sms’jes binnengekomen, waarin de foto als attachment zat. Daarnaast is de telefoon zo ingesteld, dat meegestuurde beelden niet automatisch in de fotomap worden bewaard. Voor zover bekend, heeft niemand anders het toestel in handen gehad in de periode tussen mei en december 2015. We besluiten onze vragen neer te leggen bij de systeembeheerders van de uitgeverij.

Zelf proberen we Dirk-Jan Bruens te pakken te krijgen, de zakenpartner van Hoekstra in Spanje en mede-eigenaar van TSWF. We bellen een nummer dat verwijst naar een van zijn bedrijven. Zijn Britse vrouw neemt op en laat weten dat ‘DJ’ niet in Spanje is en daar voorlopig ook niet wordt verwacht. Hij blijkt in een Midden-Amerikaans land aan het werk te zijn. Als we hem uiteindelijk via e-mail bereiken, wil Bruens niet reageren. Hij is bang dat het ‘de rust voor zijn gezin’ verstoort.

Via social media-accounts (Linkedin, Facebook) met verwijzingen naar TSWF lukt het om oud-werknemers van Bruens te traceren. Een enkeling wil wel praten, mits anoniem. Zo wordt stukje bij beetje duidelijk wat zich in 2009 heeft afgespeeld. Door een stagnerende markt voor zonne-energie – en volgens sommigen omdat hij er zakelijk een potje van had gemaakt – wilde Bruens van zijn bedrijven af, vooral van de vennootschap waarin het personeel was ondergebracht. Zo was hij via een wederzijdse kennis bij Michel de Klerck terechtgekomen.

Piramideverkoop

Al snel bleek dat De Klerck niet alleen was. Hij had een zakenpartner met een grote behoefte aan zonnepanelen: Fred Kras. Dat is een beladen naam, geassocieerd met een piramideverkoop waarbij in diezelfde periode honderden investeerders het schip zijn ingegaan. Met vehikels als Zon Invest en Sol Invest haalde Kras miljoenen op. Maar in 2009 ging het mis. In de media werd Kras neergezet als een ‘kind met ADHD in een snoepwinkel’ dat zich niet zou hebben gerealiseerd dat het uiterst lastig is om een positie te verkrijgen op de markt voor zonne-energie. Toen Kras de beloofde rendementen niet uitbetaalde en een debacle dreigde, kreeg hij investeerders achter zich aan. Die konden uiteindelijk fluiten naar hun geld. Kras’ bedrijf ging failliet, terwijl hij ruim acht miljoen euro had opgehaald bij beleggers.

De moeilijk bereikbare ondernemer gaf daarna nog een reactie aan zakenblad Quote (zijn verklaring: ‘De notaris in Zürich kreeg een hartaanval’), maar verdween al snel helemaal van de radar, samen met de ingelegde miljoenen. De FIOD rook onraad en begon een onderzoek. Kras is tot op de dag van vandaag verdacht van beleggingsfraude. Vorig jaar augustus liet het Openbaar Ministerie nog beslag leggen op banktegoeden en een villa van Kras in Costa Rica ter waarde van 1 miljoen euro; een woordvoerder laat weten dat het OM nog geen definitieve vervolgingsbeslissing heeft genomen.

In 2009, toen zijn beleggingsproblemen zich volop manifesteerden, was Kras klaarblijkelijk naarstig op zoek naar een oplossing, naar zonnepanelen voor zijn investeerders. ‘Vinny Costa’ (een bijnaam die Kras dankte aan eerdere vastgoedavonturen in Spanje) en zijn zakenpartner De Klerck hoopten via Bruens een heus solar park in handen te krijgen. Volgens bronnen rond Bruens probeerden de twee om ‘DJ’ te verleiden zijn volmachten te gebruiken: daarmee zou Bruens eigenhandig het eigendom van het park kunnen doorschuiven naar De Klerck en Kras. ‘Dan zouden ze ineens 23 miljoen euro rijker zijn,’ zegt een voormalige werknemer van TSWF. ‘DJ zou tien procent ontvangen. Maar die heeft daarvoor gepast.’ Tot woede van De Klerck cum suis. Daarop zou DJ te kennen zijn gegeven dat hij op zijn tellen moest passen en werd hem toegang tot het bedrijfspand ontzegd; hij kon daardoor niet bij de voorraden en de administratie. Uit angst voor de teleurgestelde kopers doken de zakenman en zijn gezin tijdelijk onder. De uit Nederland toegesnelde Hoekstra moest uitkomst bieden. ‘Maar Hoekstra vertrok ook snel weer, omdat hij geen toegang tot het pand kreeg en zich bedreigd voelde,’ zegt de ex-werknemer. ‘Pas nadat dingen fout gingen, werd duidelijk dat De Klerck niet echt een aardige jongen was. Ik hoorde dat hij eerder in Altea is beschoten en betrokken is geweest bij afpersingen.’

Vechthonden

Het geeft de perikelen rond TSWF een rare bijsmaak. We willen de van oplichting verdachte Kras graag spreken en benaderen hem via zijn Nederlandse advocaat Leon van Kleef. Die laat weten dat zijn cliënt in het buitenland zit en geen belang heeft bij een reactie. Via een andere bron krijgen we de documenten in handen waarin de overdracht van Bruens’ noodlijdende vennootschap is geregeld. Daarin zijn de namen van Kras en De Klerck echter niet terug te vinden. Wel die van Carlos Munoz en Theo Santos, familieleden van de Ecuadoraanse vrouw van Kras. Geen van beiden ogen als het zakelijke type. Afgaande op zijn Facebook-pagina is Mundoz een soort sportschooladept met een voorkeur voor selfies en vechthonden. En Theo Santos afficheert zich op social media vooral met rondborstige vrouwen. Blijkbaar heeft de Nederlandse belegger stromannen ingeschakeld om zelf geen risico te lopen.

Wie we ook benaderen, niemand weet waar Fred Kras is. Volgens recente berichten zou hij in Costa Rica zitten, waar hij volgens het OM de miljoenen uit zijn beleggingsvehikels in vastgoed heeft gestopt. Maar uiteindelijk duikt zijn naam op in online berichten over een golfclub nabij Alicante. Kras lijkt lid te zijn van The Member’s Golf Society, waar hij verdienstelijk speelt. De beheerder laat telefonisch weten de Nederlander al in geen weken te hebben gezien. ‘Ik zal hem zeggen dat jullie contact met hem zoeken.’

Intussen heeft de accountant van TSWF op ons verzoek de ‘Holleeder-cheque’ vergeleken met de administratie van het bedrijf. Het papiertje met nummer 6035229 blijkt afkomstig uit een chequeboek waarvan sommige nummers zijn verzilverd, echter niet die met het bedrag van drie miljoen euro. De laatste uitgave dateert van 13/08/2008 en is terug te vinden in de overzichten van de bank. De serie waar de Holleeder-cheque in thuishoort, de nummers 6035215 tot en met 6035392, is nooit uitgegeven, constateert de accountant. ‘Het zou dus goed kunnen dat de betreffende cheque nog in het chequeboekje zat toen wij op 3 juni 2009 niet meer in het pand mochten waar TSWF ruimte huurde.’

Overheidsdiensten

De pogingen om uit te vissen naar hoe het papiertje bij ons is terechtgekomen, leveren vooralsnog niets op. De systeembeheerders van de uitgever hebben het document bekeken en geëxperimenteerd met een iPhone. ‘Wij kunnen niet bedenken hoe iemand ongemerkt iets in de telefoon kan plaatsen,’ klinkt het. ‘Alleen via de bluetooth-functie, wellicht, maar dan dient de ontvanger wel toestemming te geven aan de zender. Dus als het stiekem is gebeurd, moet de afzender zelf het toestel in handen hebben gehad.’ Het raadsel blijft.

We besluiten een oud-hacker in te schakelen, die jarenlang met overheidsdiensten samenwerkte. Hij maakt een kopie van de telefoon en gaat aan de slag.

Waarom kom je nu ineens met dat verhaal over The Sun and Wind Factory? Wie heeft er belang bij om het nu weer naar boven te halen?

Nadat het spoor naar Kras is doodgelopen, richten we ons op zijn zakenpartner Michel de Klerck. Over hem is nog minder te vinden. We zoeken ons suf online, in open en gesloten databases, maar dat levert niets op. Het helpt niet dat hij dezelfde naam heeft als een vermaarde Amsterdamse School-architect. Uiteindelijk vinden we een bedrijf waar volgens een Spaanse database een ‘Michel Klerck’ aan is gelinkt. M&M Dream Invest, met een adres in het dorpje La Nucia, vlakbij Benidorm.

Dat zal hem zijn. We reizen af naar de Spaanse kust en rijden vanaf Benidorm de heuvels van La Nucia in. Daar vinden we op een kruising in een rustige woonwijk het adres, waarvan het naambordje bij de poort van de fraaie villa de juistheid bevestigt: M&M Dream Invest. Een frêle vrouw met lang, blond haar komt naar buiten als we aanbellen. Ja, hier woont Michel de Klerck, zegt ze. Maar hij is er niet. Als we ons nummer achterlaten, zal hij contact opnemen.

Nog diezelfde dag volgt een uitnodiging. ’s Avonds wil de Nederlandse ondernemer reageren op vragen over The Sun and Wind Factory.

All star-gympen

Het is na tienen als een lange man met een zwaar Haags accent, grijsblonde krullen en een pokdalig gezicht de poort opent. Michel de Klerck draagt een grijs, ruim vallend pak met daaronder All Star-gympen.

‘Ik zit hier al zestien jaar,’ zegt hij. ‘Ik ben in 1998 in Spanje begonnen met auto’s en vastgoed. Na twee jaar ben ik er ook gaan wonen. Het weer is hier gewoon veel fijner.’ Liever zou hij helemaal niet praten, hij houdt niet van publiciteit, zegt De Klerck. ‘Waarom kom je nu ineens met dat verhaal over The Sun and Wind Factory? Wie heeft er belang bij om het nu weer naar boven te halen? Dat moet Bruens of Hoekstra zijn.’

De Klerck zegt Fred Kras uit Den Haag te kennen, waar ze beiden in de aannemerij zaten. ‘Ik kwam hem weer tegen in Spanje. Hij was hier om zonneparken te kopen. Hij had toen al contact gehad met DJ Bruens.’ Volgens De Klerck wilde Bruens zijn aandelen in La Gineta graag verkopen. ‘DJ zat in de schulden. Wij zouden zijn bv’s overnemen en dan een deel van het park in handen krijgen.’

Zo was het gekomen dat hij en Kras het bedrijf Solmantaner SL overnamen, een zieltogende vennootschap van Bruens, waarin ook het personeel was ondergebracht dat werd ingehuurd voor het onderhoud aan het zonnepark. Het idee was om de onderneming failliet te laten gaan en de mensen en know how eruit te halen, beweert De Klerck. Als wederdienst zouden de kopers dus ook Bruens’ aandelenpakket in het zonnepark krijgen. ‘Toen we bij de notaris zaten, zei DJ: “O, ik ben de aandeeltjes vergeten.” Ik zei: dan kan het natuurlijk niet doorgaan. Maar Fred Kras die liep daar in de rondte en zei: “DJ en ik zijn grote vrienden. Dat komt gewoon goed.” DJ heeft een paar ogen waar iedereen in verdrinkt, maar het is een wolf in schaapskleren. Dus hij duwde die zaak erdoor.’ Dat er daarbij harde woorden zijn gevallen, sluit De Klerck niet uit. Maar hij ontkent ten stelligste Bruens of Hoekstra te hebben bedreigd. Daarna volgt een gedetailleerde uiteenzetting over zijn investeringen in duurzame energie en de maatschappelijke noodzaak daarvan.

We besluiten De Klerck nog niet te confronteren met de cheque aan Holleeder. Eerst willen we verifiëren of hij gelinkt is aan het milieu van De Neus.

Privacygevoelig

Terug in Nederland gaan we op bezoek bij de oud-hacker in Den Haag. Hij is gefascineerd door de geplaatste foto en zegt niet te begrijpen hoe dat kan met een iPhone. ‘De enige instanties die volgens mij zoiets op afstand kunnen, zijn politie- en veiligheidsdiensten. De andere mogelijkheid is dat iemand het toestel in handen heeft gehad.’ Hij schetst de mogelijkheid om de telefoon door een professioneel bedrijf te laten onderzoeken, maar dat is een langdurig, privacygevoelig en duur proces, zonder garantie op een bevredigende uitkomst. Degene die dit bericht heeft achtergelaten, heeft zijn best gedaan anoniem te blijven. We laten het zo.

Blijft over de vraag: wat heeft de naam Holleeder van doen met zonnepanelen in Albacete? Ligt het antwoord misschien toch in La Nucia, de woonplaats van De Klerck? Het Spaanse dorpje is in elk geval geliefd bij Nederlandse criminelen. Drugs- en wapenhandelaar Stanley Hillis had er een huis, net als Jan ‘De Snor’ Femer. Onderwereldadvocaat Evert Hingst behartigde ter plekke de belangen van cliënten. En Wouter van Kouwen resideerde er, de onderwereldinformant die ooit – zonder resultaat – door het OM naar voren werd geschoven om de bedreiging van officier van justitie Koos Plooij op te lossen. Ook werd Van Kouwen recentelijk in een groot drugsproces door de rechtbank als onbetrouwbare getuige weggezet. Met die wetenschap gaan we opnieuw de boer op.

Een eerste hint krijgen we tijdens een rechtszaak, waar een betrokkene na afloop van de zitting aanslaat op de naam De Klerck. Hij zei dat De Klerck hem in Spanje had gevraagd geld te investeren in zonne- en windenergie.

Inhoudelijk interessanter zijn de justitiestukken die we in handen krijgen en waarin De Klerck figureert. Het zijn officiële verklaringen van de bovengenoemde snitch Wouter van Kouwen. Die vertelt hoe hij jaren eerder zou zijn belazerd door ene De Klerck, ‘een louche type’. Van Kouwen: ‘Ik heb bepaalde stukken grond (…) als onderpand gegeven om geld te lenen. (…) Het stond opeens op naam van De Klerck. Ik was vier jaar weg geweest, ik kwam terug en de grond was weg.’ Zonder het te laten weten, zou De Klerck de grond hebben verkocht en de opbrengst gedeeld met een partner in crime, de Amsterdamse autohandelaar Marco P. ‘Michel de Klerck is een goede bekende van Marco P., hij heeft ooit in een huis gezeten van P., enkele jaren geleden, in Amsterdam-Noord,’ beweert Van Kouwen.

Ik heb nog nooit van de heer De Klerck gehoord. En wat Van Kouwen hierover zegt, is voor mij nieuw; als hij hoest, liegt die man nog.

Onderwereldkopstukken

Bingo. Met Marco P. zitten we volop in het Amsterdamse ‘milieu’. In strafdossiers figureert hij als kennis van inmiddels overleden onderwereldkopstukken als Stanley Hillis, Sam Klepper en John Mieremet. En wat vooral interessant is: P. speelt een rol in het afpersonderzoek tegen Willem Holleeder uit 2006. In de zomer van 2005 kwam bij de Amsterdamse politie de volgende informatie binnen: ‘Marco P. heeft zich ongeveer twee weken geleden beledigend uitgelaten ten opzichte van Willem Holleeder. Willem Holleeder was hierbij aanwezig. Na de beledigingen is Marco P. door een aantal onbekende personen in elkaar geslagen. Marco P. wordt momenteel afgeperst door Holleeder [en zit] ondergedoken.’ Het daaropvolgende onderzoek heeft nooit tot een zaak geleid dus de afpersing is nooit bewezen, maar uit verklaringen, observaties en taps blijkt dat de twee elkaar wel degelijk kennen.

Is daarmee een link gelegd tussen Marco P. en Michel de Klerck? Volgens getuige Van Kouwen is er in elk geval een band tussen die twee. We leggen de verklaringen voor aan Rutger Lonterman, de advocaat van Marco P. Die stuurt een reactie van zijn cliënt: ‘Ik heb nog nooit van de heer De Klerck gehoord,’ laat P. Weten, ‘en wat Van Kouwen hier over zegt, is voor mij helemaal nieuw; als hij hoest, liegt die man nog.’

Dat kan zo zijn, maar de connecties tussen Van Kouwen en De Klerck wordt bevestigd door een Spaans document. Het is een contract tussen enerzijds Van Kouwen en diens vriendin Shirley Zeeman en anderzijds Michel de Klerck en diens handelspartner, ene Jack Romijn. De laatste is net als De Klerck voormalig Haags autohandelaar. Romijn zit momenteel vast in een Duitse cel na een veroordeling voor drugshandel. Maar goed, de naam van Marco P. komt er niet in voor en die van Willem Holleeder al helemaal niet.

Kleine Willem

Toch is er meer dan alleen de verklaringen van een onbetrouwbare getuige. Uit Facebook-profielen wordt duidelijk dat de in Spanje wonende De Klerck kennissen heeft in het Nederlandse criminele milieu. Zijn vrouw is gelinkt aan Willem de Moor, alias Kleine Willem. De Moor legde onlangs zijn criminele carrière vast in het boek De Penozejaren en was bevriend met Willem Endstra, afpersslachtoffer van Willem Holleeder. Endstra zou zijn vriend Kleine Willem zelfs ooit hebben gevraagd om Holleeder te vermoorden.

Zo kruipt de affaire rond The Sun and Wind Factory toch een beetje dichter bij de geschiedenis van De Neus. Maar dit alles verklaart nog steeds niet waarom er een ongedateerde en nooit gecashte cheque ter waarde van drie miljoen euro op zijn naam werd uitgeschreven. We leggen de vraag neer bij Stijn Franken, Holleeders advocaat in zijn ontnemingszaak. Die kijkt verbaasd als we hem de foto laten zien. Het zegt hem niets, maar hij stelt voor om het verhaal te checken bij zijn cliënt. Een week later is de raadsman op bezoek geweest in de EBI in Vught en stuurt ons de reactie van Holleeder: ‘De naam van het bedrijf zegt me niks, hetzelfde geldt voor de mensen die de mogelijkheid hadden om bij de cheque te komen en die op mijn naam uit te schrijven. Het lijkt me nep, maar als het niet zo is, dan is die drie miljoen van harte welkom.’

We hebben de afgelopen periode meermalen gebeld met het nummer van Michel de Klerck om hem te vragen naar zijn relatie met mensen als Marco P., Wouter van Kouwen, Jack Romijn en uiteraard Willem Holleeder. Maar De Klerck neemt zijn telefoon niet op. Slechts één keer krijgen we zijn vrouw aan de lijn; zij raadt aan op een ander moment terug te bellen. Tevergeefs, hij houdt zich onbereikbaar. Ook berichten per sms en mail leiden niet tot reacties.

Daar strandde een week geleden deze speurtocht. Voorlopig, althans. Wij zoeken verder, en we horen graag wie ons daarbij kan helpen – desnoods door anoniem een foto op een telefoon te plaatsen.