<div class="lead">Nog voor de zomer van 1982 verdween het ‘vechtkabinet’ van Van Agt en Den Uyl definitief van het toneel. Gaat die geschiedenis zich herhalen – alleen nu tussen VVD en PvdA?</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Zelden maakt een kabinet zo’n rommelige start als Rutte II.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Dat een nieuwe coalitie al politieke averij oploopt nog voordat ze goed en wel is gevormd, is zelden vertoond. Om met CDA-leider Buma te spreken: Rutte en Asscher hebben geen wittebroodsweken gehad maar alleen een paar wittebroodsuren. </p>
<p>Eigenlijk is het in de Nederlandse politieke geschiedenis maar één keer eerder voorgekomen dat het zo tumultueus begon. Dat was bij de vorming van het kabinet-Van Agt/Den Uyl in 1981. CDA en PvdA hadden keihard campagne tegen elkaar gevoerd maar zagen zich door de verkiezingsuitslag gedwongen samen te werken. Met D66 als <i>Dritte im Bunde</i>. Vanaf dag één was er ruzie over de vraag wie premier moest worden. Voor het CDA, dat met 48 zetels de grootste in de Kamer was geworden, sprak het vanzelf dat het premierschap van Dries van Agt zou worden geprolongeerd. De PvdA (44 zetels) dacht daar anders over: als je de 17 zetels van D66 bij die van de sociaal-democraten optelde hadden de progressieven een meerderheid binnen het kabinet en kon Den Uyl minister-president worden.</p>
<p>Dankzij de steun van D66 won Van Agt de slag om het Catshuis maar daarmee was het leed nog niet geleden. Het financieringstekort moest worden teruggebracht maar de werkloosheid moest ook worden bestreden en niemand wist hoe dat samen kon. De ene na de andere bemiddelaar werd door het paleis op het kibbelende echtpaar Van Agt en Den Uyl afgestuurd: CDA-fractievoorzitter Ruud Lubbers, minister De Koning van Ontwikkelingssamenwerking, de Limburgse gouverneur Sjeng Kremers, PvdA-strateeg Ed van Thijn, Harer Majesteits vertrouweling Gaius de Gaay Fortman. De spanningen liepen zo hoog op dat Van Agt zich met enige regelmaat ziek meldde. Na meer dan honderd dagen was was er eindelijk een kabinet, met Van Agt als premier en Den Uyl als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. </p>
<p>Om de pil voor de PvdA-leider te vergulden werd afgesproken dat hij een banenplan mocht gaan opstellen. Maar wie moest dat betalen? Nog voordat de regeringsverklaring in het parlement was afgelegd, kwam het kabinet al weer ten val. De informateurs Cees de Galan en Victor Halberstadt toverden een solidariteitsheffing uit hun hoge hoed en het kabinet kon alsnog aan de slag. ‘De formatie van een tijdbom’, noemden Charl Schwietert en Hans Hillen het boek dat ze over die explosieve periode schreven.</p>
<p>Nog voor de zomer van 1982 verdween het ‘vechtkabinet’ van Van Agt en Den Uyl definitief van het toneel. Gaat die geschiedenis zich herhalen – alleen nu tussen VVD en PvdA? Rutte en Asscher zijn Van Agt en Den Uyl niet. De ziektekostenpremie is van een andere orde dan het banenplan dat de gemoederen destijds verdeeld hield. Maar dat Rutte II een deel van het regeerakkoord al moet inslikken voordat de bewindslieden op de trappen van het bordes hebben gestaan, is een slecht voorteken.</p>
</p></div>


Max van Weezel

Vechtkabinet II?

Pop strijdt tegen AI-slop

Pop versus AI-slop

Verhaal van de Week

Woningnood

Jetten schiet tekort

Huisdieren als schaamlap

Hannah Prins

Het KNIL en de Molukken

Landverrader

Strijd op en onder het water

Slag om de Noordzee

Brussel in paniek

AI-wedloop

Ongelijke erfverdeling

Erftsunami

Amerika beschermt Israël

Aanval op het ICC

Homohaat ontleedt

Nicolaas Veul

Shakespear forever

Cultuurtip