Haar vrijheid was haar lief
Mia Berden, op 24 oktober op zevenennegentigjarige leeftijd overleden, was een strijder voor vrouwenrechten. Ze had een hang naar onafhankelijkheid, hield van avontuur en toen zij na de bevrijding voor een afspraak naar Parijs moest, ging ze naar een militair vliegveld en vroeg of er misschien een vliegtuig die kant uit ging. Ze kon mee met een Amerikaanse bommenwerper, maar dan wel in vliegenierspak. De overall stond haar prachtig. Ze was mooi, lang en slank. Met haar vriendin Marga Klompé was ze een van de oprichters van het Katholiek Vrouwen Dispuut en ze raakte, na haar breuk met de kerk, nauw betrokken bij Auroville, de Stad van de Dageraad in India, gebouwd op de gedachten van de goeroe Sri Aurobindo en De Moeder. Als jong ambtenaar bij de Arbeidsinspectie werd Mia de eerste vrouwelijke arbeidsinspecteur; later als docent op het Institute of Social Studies in Den Haag introduceerde zij &#8216;s werelds eerste masteropleiding &#8216;Women and Development&#8217;. 
Maria Johanna Antonia Gabriella Berden werd op 3 april 1914 in Venlo geboren in een welgesteld middenstandsgezin. Haar vader had een grote modezaak. Mia was een vrolijk, ondernemend meisje. Na de mulo ging ze naar een kostschool &#8211; in haar eigen stad &#8211; bij Duitse nonnen. Daar leerde ze haar talen, maar verder niet heel veel. Mia bleef het onrechtvaardig vinden dat zij als meisje niet naar het gymnasium of de hbs mocht. Ze had naar de universiteit gewild, maar ging &#8211; weer intern &#8211; naar de School voor Maatschappelijk Werk in Sittard. In 1938 haalde ze haar diploma. 
Ze werkte bij woonwagenbewoners en in het buurthuis in de Sittardse volkswijk Stadbroek. Nog vóór de oorlog kwam ze bij de Arbeidsinspectie in Maastricht. Haar vriendje zat in het verzet en werd gefusilleerd, het heeft haar diep geraakt maar ze sprak er zelden over. Zelf zat ze niet in het verzet, maar ze werd gearresteerd toen ze bij een razzia jongens en mannen waarschuwde. Ze werd vooraan in een lange rij van louter mannen gezet die buiten de stad grachten moesten graven voor de Duitse verdedigingswerken. Ook Mia groef mee. 
Bij de Arbeidsinspectie viel ze op en ze werd eind jaren veertig door het ministerie van Sociale Zaken naar Den Haag gehaald om een landelijk team van vrouwelijke inspecteurs op te richten. Ze wilde het pas doen als de vrouwen maandelijks bijeen mochten komen om visies en ervaringen uit te wisselen. Haar verzoek werd ingewilligd. Als hoofd van de sociaal pedagogische afdeling kreeg zij de leiding over juristen, psychologen en sociologen. Ze was de enige vrouw en de enige zonder academische titel. Mia was knap in het aantrekken van goede medewerkers, niet bang te worden overvleugeld. Ze kreeg veel gedaan en toen, tot haar woede, de leerplichtleeftijd niet omhoog ging, maakte zij het met allerlei regels voor werkgevers heel lastig om veertienjarige meisjes meteen van school naar de fabriek te halen. Vergaderingen, vertelt een vriendin, waren spontaan en inventief. Er werd veel gelachen. In de wandelgangen vroeg men zich af wat er daar binnen allemaal gebeurde. 
In 1967 stapte ze over naar het ISS waar ze docent arbeidsverhoudingen werd. Het was knokken in het mannenbolwerk, maar, zegt een oud-collega, ze deed het met bewonderenswaardige tact, had een natuurlijk overwicht en kende haar zaakjes. Ze reisde veel, voor honderden vrouwen uit de derde wereld die in Den Haag kwamen studeren werd zij een rolmodel, een moeder bij wie je altijd terechtkon. In 1969 kreeg zij tot haar intens geluk een pleegdochter, Glory, een meisje uit Nigeria dat de Biafra-oorlog aan den lijve had meegemaakt. Ondertussen vocht Mia ook actief en prominent voor vernieuwingen in de katholieke kerk, maar ze wilde niet voor de KVP de Kamer in. De vrijheid was haar te lief. 
Op haar zeventigste ging Mia met pensioen. Ze wijdde haar tijd en mateloze energie aan Stichting De Zaaier, die als onderdeel van de hulp aan ontwikkelingslanden ook projecten als het opzetten van bedrijfjes en schooltjes in Auroville financiert. &#8216;Mia werd De Zaaier,&#8217; zegt een vriend. Ook in Auroville verzette zij zich tegen de mannenheerschappij. Jaarlijks ging zij erheen, Sri Aurobindo&#8217;s episch gedicht &#8216;Savitri&#8217; werd Mia&#8217;s focus van integrale yoga, verlangen naar vereenzelviging met het goddelijke. Toch, na al haar geestelijke en wereldse omzwervingen, vroeg zij aan Glory haar te begraven in Venlo bij haar ouders in het familiegraf.
Suggesties voor deze rubriek? Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Uit het leven

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips