Trump wil warme betrekkingen met Poetins Rusland, en zijn aanhangers veroordelen het niet. Dag, wereldbeeld.

Ik zie de foto en ben verbijsterd. Ik weet dat ‘verbijstering’ aan zware inflatie onderhevig is, maar hoe zeg je anders dat het wereldbeeld waar je met heug en meug aan vasthield ineens, toen je even niet oplette, obsoleet is geworden?

Beschrijving van de foto: we zien een jonge vrouw in Plymouth, New Hampshire, op een verkiezingsbijeenkomst. Ze lacht veel tanden bloot, en dat is allemaal nog vertrouwd Amerikaans. Op haar T-shirt staat op borsthoogte: TRUMP. Haar buste levert de man aan op een plateautje. Een jaar geleden zou ik nog gezworen hebben dat Amerikanen Trump nooit als Republikeinse kandidaat zouden kiezen, gewoon op face value. Je kijkt naar dat gezicht en weet genoeg.

Maar de Amerikanen deden dat wel, en onder de naam Trump op het T-shirt van die jonge vrouw staat nog een naam: ‘Putin’. Het is reclame voor het duo ‘Trump/Putin’. De Russische president als een T-shirt idool op een Amerikaanse, Republikeinse bijeenkomst. En de jonge draagster is geen ordeverstoorder, ze staat daar heel senang te wezen tussen andere Trump-aanhangers.

Het duizelt me. Het is de leeftijd. Leg ik uit.

In mijn wereldbeeld was het zo geregeld dat een Amerikaans politicus – ook als hij zeer liberal was – zich nooit, maar dan ook nooit aan een Russisch politicus zou verbinden.

Dat was vroeger vanwege het communisme, en dat zou nu nog steeds gelden, dacht ik, want deze Poetin mag zich dan geen communist meer noemen, hij komt wel voort uit het oude communistische machtsapparaat, en wel het meest gehate deel: de KGB. De Amerikaanse politicus die zich met zo’n man associeert, pleegt politieke zelfmoord. Dacht ik. Stotter.

Die Koude Oorlog en de Blokken – het zit er bij me ingebakken.Trump is heel lovend over Poetin: ‘Qua leiderschap krijgt hij een tien’. Hij wil warme betrekkingen met Poetins Rusland. Hij schakelt zijn vriend Poetin zelfs in om Hillary Clinton te compromitteren, met door Rusland gehackte mails. En de Republikeinen van ‘America First’ vinden het geen reden de man meteen voor het gerecht te slepen.
Ik hap naar adem.

Nu over die leeftijd van mij: gisteren had ik een gesprek met een jongeman uit Duitsland. Hij sprak trouwhartig over ‘onze generatie’, maar ikzelf zag toch vooral een leeftijdsverschil van zo’n dertig jaar in zijn voordeel. Als je zelf 25 bent, is iedereen boven de 35 gewoon even oud. Hij had in Berlijn gewoond, ik ook kort, vertelde ik, ‘toen de Muur er nog stond.’ Nu schrok hij even, en merkte dat hij wel heel genereus was geweest met ‘onze generatie’.

Die Koude Oorlog en de Blokken – het zit er bij me ingebakken. Het communisme mag zijn afgeschaft, maar het gebrek aan daadwerkelijke democratie en vrije pers heeft toch zonder moeite doorgang gevonden. Zie Rusland. Zie Turkije. Zie Egypte. De autocratie, niet met het menselijke maar met het gebotoxte gezicht. Zie Poetin. Zie Trump.
En er is nog een overeenkomst tussen die twee. Ik lees net het verhaal van Peter Pomerantsev, de auteur van Niets is waar en alles is mogelijk, die van binnenuit heeft meegemaakt hoe de Russische politiek en de media een onontwarbare kluwen zijn geworden.

Poetin en Trump zijn beiden de waarheid voorbij. Ze zijn ‘postfactisch’. Ze vinden het niet erg op een leugen betrapt te worden. Ze vinden dat wel lekker, zelfs. Poetin houdt met een stalen gezicht vol dat er geen Russische soldaten in Oekraïne waren, terwijl de medailleregen al is geweest. Voor Trump is Obama nog steeds een moslim die in Kenia is geboren. Politici hebben vaker gelogen, maar dit doorzichtige, genotvolle liegen is nieuw.
Pomerantsev spreekt van een ‘laat-postmodernistisch relativisme’, dat via de academische wereld in de jaren tachtig als gezonken cultuurgoed nu in de monden van de machthebbers is beland.

Trump/Putin als setje. Dag wereldbeeld.