Het grootste cliché van seksscènes in films is dat er tijdens de seks niks emotioneels of psychologisch interessants gebeurt. Er is alleen lust en seks – ç’est tout. Het verhaal wordt gepauzeerd. Zoals in oude musicals het verhaal pas verdergaat na het liedje. Daarom ziet seks er in totaal verschillende films vaak vergelijkbaar uit: ze vrijen. Punt.

Maar, zoals regisseur Andrea Arnold (zie hieronder) zei tegen Buzzfeed: ‘Soms lees ik een scenario en dan staat er: “ze vrijen.” Dan denk ik: wat betekent dat? Er kan in zo’n situatie van alles gebeuren!’

Daarom gaat in moderne musicals het verhaal tijdens het zingen door. Aan het einde van de scène kennen we de personages, hun gedachten, gevoelens en onderlinge relaties nog beter. En dat is, samen met een gezond gebrek aan gêne, ook wat een goede seksscène onderscheidt van een slechte.

Zie de volgende toptien van beste seksscènes uit de bioscoopreleases van 2017 (die ik heb gezien). Waarbij ik spoilers niet altijd kon vermijden. Overigens beschrijf ik mijn geaardheid – die onvermijdelijk altijd, maar zeker hierbij een rol speelt bij mijn beoordeling én bij de beoordeling van die beoordeling door de lezer – als gynofiel.

1. 120 Beats Per Minute
Robin Campillo

Het zijn de meest geile seksscènes van bioscoopjaar 2017, wat verwarrend is met de schaduw die boven deze film hangt. Maar de dreiging van aids in de jaren negentig (toen nog een dodelijke ziekte) verleent ook een enorme urgentie en intimiteit aan seks. En dat merk je aan hoe twee jonge aidsactivisten elkaar aanraken en praten. En aan het ademstokkende moment waarop, als de ene jongen vertelt over de leraar die verantwoordelijk was voor zijn hiv-besmetting, deze opeens ook in bed verschijnt. Een prachtige verbeelding van het vreselijke besef dat deze fantoom altijd aanwezig zal zijn. In een latere, even gevoelige scène wordt de inmiddels ernstig verzwakte aidspatiënt door zijn geliefde, als een Piëta, met oneindige tederheid afgetrokken in een ziekenhuisbed. Ontroerend, triest en opwindend: seks met de diepgang van liefde.

2. Raw
Julia Ducournau

Ducournau (de ontdekking van het filmfestival van Cannes in 2016) zit overal bovenop. Ze filmt huid, gezichten en monden zo rauw en dichtbij dat lichamen bijna tastbaar worden. Likbaar. Eetbaar. Zeker wanneer Ducournau samen met haar hoofdpersoon tussen de lakens duikt – een post-vegetarische en sindsdien nogal ontremde studente – vervaagt de grens tussen vlees eten en seks en ontblote tanden zich in wilde lust. Geweldige, lyrische horror die de kijker meevoert met duistere verlangens. Want wie heeft nooit in de schouder van een minnaar willen bijten?

3. The Handmaiden
Park Chan-wook

Het coolste shot is het point of view-shot vanuit de vulva (een point of vulva), als de vochtige tong van de kamerdame voorzichtig dichterbij komt om haar seksueel ongeoefende meesteres te likken, “net als de graaf” zal doen. “En dan zal hij zeggen: ‘Het is zo zacht, warm, nat en be… be… betoverend mooi!’” Maar de meest sexy scène is niet de relatief expliciete seks tussen deze twee vrouwen maar een eerdere. De scène waarin de ondergeschikte zich vooroverbuigt bij haar dame, die in bad zit. Met haar geharnaste duim schuurt ze een scherpe plek van een kies af, zachtjes op en neer bewegend in de mond. Weldadig, elegant en sensueel.

4. Poesía sin fin
Alejandro Jodorowsky

https://www.youtube.com/watch?v=BpzJzGl3XYw

Bij de Felliniaanse alchemist Jodorowsky is seks – net als alles – kleurrijk, mythisch en theatraal. In het tweede deel van zijn surrealistische autobiografie schenkt de Chileen ons een seksscène waarin zijn geblinddoekte jongere ik, wordt verleid door de striptease van zijn imposante muze. Met haar regenboogkleurige been, gouden borsten en billen, schedeltatoeages langs de ruggengraat en felrood geverfde haren boven en onder. Maar fijner nog is de latere, meer op liefde gebaseerde seks met een kleine vrouw. Hij laat zich niet afschrikken door het menstruatiebloed dat langs haar benen loopt, maar knielt in de bloedrood gekleurde kamer en roept verrukt uit: ‘La sangre sagrada!’

P.S. De actrice was echt ongesteld, vertelde Jodorowsky tegen Playboy, wat hij beschouwde als ‘een geschenk van God’.

5. L’amant double
François Ozon

Een merkwaardige erotische thriller van de altijd verrassende Ozon. De beginscène kreeg in Cannes een verdiend (en zeer ongebruikelijk) open doekje: de camera zoomt uit vanuit de vagina van de hoofdrolspeelster, recht van voren gefilmd door een speculum dat ondertussen wordt dichtgeschroefd en verwijderd, en laat daarna de fullscreen vulva overvloeien in haar gelijkvormige oog – waaruit vervolgens één enkele traan valt. Een krachtige match cut (met een k), die de filmthema’s seks, geboorte en verdriet verenigt. Maar goed, geen seks. Daarvoor ga ik naar de scène waarin zij vrijt met een eeneiige tweeling en ook haar eigen lichaam zich daarbij (met dank aan computeranimatie) op fantastische wijze verdubbelt tot een soort Siamese tweeling, met twee hoofden en drie borsten.

6. American Honey
Andrea Arnold

De seksscènes tussen de indrukwekkende debutant Sasha Lane en Shia LaBeouf hebben dezelfde intensiteit en intimiteit als de rest van Arnolds briljante ‘On the Road voor de 21ste eeuw’. Alsof je erbij bent. Met bevrijdend realistische details als de bebloede tampon die Lane tijdens een vrijage in het gras nog even snel (“…wait wait wait…”) verwijdert voor penetratie (“Do you mind?” “No”).

7. Moonlight
Barry Jenkins

Jenkins’ lyrische Oscar-winnaar over Afrikaans-Amerikaanse mannelijkheid kent een mooie, prille, ongemakkelijke aftrekscène op het strand in de moonlight tussen twee tienervrienden. Ze benoemen het niet, maar doen het wel. Ze chillen, blowen, doen stoer en zijn kwetsbaar (“Ik wil van alles doen wat nergens op slaat”). Dan vallen ze stil. Ze kussen, een hand gaat een broek in, een ander op een hoofd. “Sorry”, zegt de één, verward, na afloop. “Waarvoor zou je sorry moeten zeggen?”, vraagt de ander, en veegt zijn hand af aan het zand.

8. Lady Macbeth
William Oldroyd

Aan deze scènes heeft #MeToo een zware dobber. De puberale en naïeve, maar ook zelfbewuste en manipulatieve 19-eeuwse en 19-jarige hoofdpersoon verlangt naar haar knappe minnaar, vanaf het moment dat zij hem haar naakte meid ziet vernederen. Zij is de (uitgehuwelijkte) vrouw des huizes, hij een knecht. Toch durft hij haar slaapkamer binnen te dringen, ondanks haar fysieke verzet en luidkeelse “Get out!”. Dat is aanranding. Maar zodra hij even stopt en zij het initiatief kan overnemen, bespringt zij hem wellustig. Troebel en boeiend.

9. Blade Runner 2049
Denis Villeneuve

Een fascinerende ménage à trois (al blijft de seks zelf buiten beeld), passend bij de filmthematiek van identiteit en artificiële intelligentie, met replicant-Blade Runner K (Ryan Gosling), diens hologram-huisvrouw Joi (geprogrammeerd om al zijn verlangens te vervullen maar soms toch schijnbaar autonoom) en de replicant-sekswerker die door de holografische Joi is ingehuurd om als haar fysieke, aanraakbare lichaam te fungeren. Joi omhult de sekswerker als een spook en volgt haar bewegingen – Gosling kijkt verward maar gefascineerd (al kan dat mijn projectie zijn).

10. La région salvaje
Amat Escalante

In hentai is het bekende materie (en ook Paul Verhoeven verwees er al eens naar), maar in bioscoopfilms zie je het zelden: seks met tentakels. Escalante (Beste Regisseur in Venetië) castte geen grijpgrage octopus, maar een buitenaards monster dat zijn Mexicaanse sekspartners tot gevaarlijke hoogtepunten brengt. Ook letterlijk: één actrice bungelde aan draden boven de grond, waarna met computeranimatie de vlezige tentakels werden toegevoegd. Toen ik de regisseur ernaar vroeg, zei hij: “Al vanaf mijn eerste film wil ik dingen zichtbaar maken en niet wegkijken. Ik wil dingen laten zien die we misschien niet zouden moeten zien. Bovendien, er zijn al zoveel films waarin acteurs zo bewegen dat je hun genitaliën net niet ziet… Al dat verbergen van dingen… Ik houd er niet van.”

Extra slechte seks

Oh en de beste slechte-seksscène zit aan het begin van Claire Denis’ heerlijke Un beau soleil intérieur, met Juliette Binoche onder de zwoegende Xavier Beauvois. Hij, zweterig heen en weer schuivend: “Kom je? Kom. Kom je niet?” Zij: “Kom jij maar. Kom. Ik ben oké”, en na een korte pauze: “Kom dan… Kom… Kom op… Nou, schiet eens op!” Hij kijkt op, neukt halfslachtig door en vraagt gepikeerd: “En met je vorige vriend, kwam je toen wel snel?”, waarop zij hem een welverdiende mep voor z’n bek geeft, wegrolt en gaat huilen. Ook dat is een mooie, zinvolle seksscène.