Het geheime wapen van het CDA: Wopke Hoekstra

Dat het CDA terug is in het hart van de macht werd pas deze week echt duidelijk, toen in de Haagse wandelgangen de namen van kandidaten voor het nieuwe kabinet uitlekten. Terwijl Mark Rutte aan het tobben is met de kandidatuur van Halbe Zijlstra voor Buitenlandse Zaken (prompt regende het schampere commentaren: Halbe’s enige buitenlandse ervaring zou bestaan uit het bestuurslidmaatschap van postduivenvereniging De Griffioen in Oosterwolde) doet een fraai lijstje CDA-kandidaten de ronde. De veelgeprezen bestuurder Ank Bijleveld, nu commissaris van de koning in Overijssel, zou zich warmlopen voor Defensie. De ervaren jurist Ferdinand Grapperhaus staat klaar om orde op zaken te stellen op Justitie. Rijzende ster Hugo de Jonge, succesvol wethouder in Rotterdam, is beoogd minister van ouderenzorg op VWS. En de hoogste verwachtingen worden nog gewekt door Wopke Hoekstra, nu partner bij McKinsey en CDA-senator, die genoemd wordt als minister van Financiën, één van de invloedrijkste posities in het nieuwe kabinet.

Als de VVD er niet op de valreep in slaagt met betere kandidaten te komen dan Zijlstra op Buitenlandse Zaken en Sander Dekker (die weinig indruk maakte als staatssecretaris van OCW) als tweede man op Justitie, is het duidelijk bij welke partij het zwaartepunt in het kabinet zal liggen: het CDA. Met zulke stevige kandidaten kunnen de christendemocraten weer de rol gaan vervullen die hen het beste ligt: die van verstandige bestuurderspartij in het politieke midden.

Een fraai lijstje kandidaten

De afgelopen jaren werd eraan getwijfeld of het CDA daar nog wel toe in staat was. Door de koppige houding van Sybrand Buma in de oppositie kreeg het CDA aanhoudend het verwijt op ‘verantwoordelijkheidsvakantie’ te zijn, en Buma’s verhalen over de boze burger, het gevaar van de islam en de bedreigde Nederlandse cultuur werden ook in christendemocratische kring met enig wenkbrauwfronsen ontvangen: hoorde zulke polariserende Wilders-praat wel bij het CDA? Maar nu Buma heeft besloten in de Kamer te blijven én er zulke stevige kandidaten opgaan voor het kabinet doemen de contouren op van een rolverdeling die beter past in de christendemocratische cultuur.

Met zulke stevige kandidaten kunnen de christendemocraten weer de rol gaan vervullen die hen het beste ligt: die van verstandige bestuurderspartij in het politieke midden.

Als fractievoorzitter kan Buma zich gaan profileren als een nieuwe Ad Kaland, de tegendraadse senator van CHU-huize die als fractievoorzitter het derde kabinet-Lubbers geregeld voor de voeten liep. Voor de liefhebbers: diens met vuur beleden dualisme werd fraai beschreven door CDA-kenner Pieter Gerrit Kroeger in De rogge staat er dun bij. Macht en verval van het CDA, 1974-1998. Op hun beurt kunnen de CDA-bewindslieden zich in het kabinet laten gelden als bekwame bestuurders. Het is een rol die vooral Ank Bijleveld op het lijf geschreven is. In de jaren negentig was ze alom gerespecteerd Kamerlid, als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken wist ze de staatkundige hervorming van de Nederlandse Antillen in goede banen te leiden en stond ze bekend als één van de bindende krachten in het vierde kabinet-Balkenende.

Maar het geheime wapen van het CDA is zonder twijfel Wopke Hoekstra. Als jonge senator maakte hij de afgelopen jaren ook indruk bij de andere fracties door zijn scherpe inzicht in ingewikkelde berekeningen en zijn onafhankelijke optreden: het was Wopke Hoekstra die het waagde Sybrand Buma’s onnavolgbare standpunt over het Oekraïne-referendum (hoewel het CDA tegen referenda is, moest Rutte de uitslag toch volgen omdat ‘de burger’ het nu eenmaal zo had gewild) openlijk te bekritiseren. En hij was het die als enige in de fractie vóór een wetswijziging stemde die het lesbische paren mogelijk maakt kinderen te adopteren. Samen met Hugo de Jonge, nu nog wethouder in Rotterdam, kan Hoekstra het CDA vanuit het kabinet een grootsteedse schwung geven die de partij sinds het kabinet Balkenende I node heeft gemist. Niet voor niets wordt Hoekstra in CDA-kringen én door senatoren van andere partijen die hem in de Eerste Kamer van nabij meemaakten ‘de nieuwe Ruud Lubbers’ genoemd, naar de Rotterdamse ondernemer die drie kabinetten op rij op zijn naam schreef: zakelijk, briljant, goed met cijfers en eigenzinnig tegelijk.

Niet voor niets wordt Hoekstra in CDA-kringen én door senatoren van andere partijen die hem in de Eerste Kamer van nabij meemaakten ‘de nieuwe Ruud Lubbers’ genoemd.

Met Wopke Hoekstra haalt Mark Rutte, die begonnen is aan zijn laatste kabinet, een geduchte concurrent in huis. En dat terwijl de spoeling bij de VVD, met het vertrek van kanonnen als Henk Kamp en Edith Schippers en het aftreden van Jeanine Hennis, wel heel dun is geworden. Terwijl het CDA zich weer nestelt in het hart van de macht, begint de neergang van de VVD zich al af te tekenen.