<div class="lead">
Jazz-geluidstechnicus Rudy van Gelder (1924 -2016) is overleden. Zijn naam op een plaat was een stempel van goedkeuring, schrijft Gerard Janssen: &#8216;Pak een hoes uit de kast, knik instemmend en mompel &#8216;Mmm&#8230; Rudy van Gelder.&#8217;
</div>
Bij zijn radioprogramma Muziek Mozaïek had Willem Duys de irritante gewoonte om alle muzikanten op te noemen die in een liedje meespeelden. Wayne Shorter op saxofoon, Miles Davis op trompet, Paul Chambers op bas. Dat werk. Ik weet eigenlijk niet of hij Rudy van Gelder ook wel eens noemde. Maar het zou goed kunnen. Als je bij een jazz-connaisseur in zijn platenverzameling snuffelt, maak je een prima indruk als je een hoes uit de kast pakt, instemmend knikt en iets mompelt als: ’Mmm… Rudy van Gelder.’
Name dropping is vervelend. Het slaat ook nergens op, een naam zegt vaak niet zo veel. De grootste muzikale talenten maken de meest wanstaltige muziek. En punkgitaristen die maar drie akkoorden kunnen spelen maken fantastische dingen. Virtuoze gitaristen als Yngwie Malmsteen spelen letterlijk en figuurlijk Arpeggio’s from hell. Soms heb ik het gevoel dat er een Heisenberg-achtige onzekerheidsrelatie bestaat. Hoe virtuozer een instrumentalist, hoe onvoorspelbaarder de kwaliteit van de muziek. Je hoeft maar een avondje naar een registratie van het Van North Sea Festival te kijken om te begrijpen wat ik bedoel. Door een onverklaarbare natuurwet lijken extreem goede muzikanten een aandrang te krijgen om extreem vervelende muziek te maken.
Maar voor de naam Rudy van Gelder wil ik wel een uitzondering maken. Ironisch genoeg leerde ik zijn naam kennen via de platen die veel ’echte’ jazzliefhebbers’ verafschuwden. De platen die hij voor de platenlabels Verve en A&amp;M maakte. Jazz voor ’mods’, die hielden van mooie kleren en muziek als een soundtrack for a high life. Met ijle orgeltjes, en percussie-geluiden met de warmte en vormen van gedroogde tropische siervruchten. Fluwelen violen, vlinderige plingetjes en een wegstervende spookachtige galm.
<q class="pull-right">Een plaat met de titel Wave en een foto van een rennende giraffe die als bevroren in de lucht hangt voor een groene hemel, van het label A&amp;M uit 1968. Dat kan gewoon niet verkeerd zijn.</q>Easy listening noemden veel mensen het en dat was begin jaren negentig een scheldwoord. Het was de naam die in plantenzaken stond bij de bakken onverkoopbare rommel. Je vond er de platen Bert Kaempfert en James Last, en soms prachtige platen van A&amp;M en Verve. Als twintiger kocht ik ze aanvankelijk voor de grap, vanwege de absurde hoezen, maar steeds vaker ook voor de muziek. Want er zaten geweldige platen tussen. Iedereen die veel in platenbakken kijkt, weet dat je langzaam maar zeker een zesde zintuig ontwikkelt. Dat je leert om goede platen te herkennen, zonder dat je een naam op de hoes herkent, door een vreemde optelsom die moeilijk uit te leggen is. Het heeft te maken met het label, de afbeelding op de hoes, het jaar waarin de plaat geperst is en de titels van de nummers die erop staan. Een plaat met de titel Wave en een foto van een rennende giraffe die als bevroren in de lucht hangt voor een groene hemel, van het label A&amp;M uit 1968. Dat kan gewoon niet verkeerd zijn.
Het duurde niet lang voordat ik door kreeg dat de naam ’Rudy van Gelder’ op zo’n hoes een definitief stempel van goedkeuring was, zonder dat ik wist van zijn legendarische status. Ik was me er toen niet van bewust dat zijn naam ook stond op veel van de meesterwerken van Miles Davis, John Coltrane en Theloneous Monk.
Het mooiste is: Rudy Van Gelder was geen muzikant. Hij was zelfs geen producer. Hij was de geluidstechnicus. Hij zette de microfoons neer, klikte een galmkast aan en verving een kapot snoer. En dat soort dingen deed hij op een of andere manier anders dan andere technici. Hij had een neusje voor goede microfoons waar anderen de neus voor ophaalden. Hij was geen snob, maar iemand die zelf luisterde.
Maar tegelijkertijd is hij er het net niet meer levende bewijs van dat snobisme niet altijd onzin is. Het antwoord op de vraag waarom oude jazz altijd zo heerlijk knisperig en gedefinieerd kan klikken in een koffietentje en andere muziek zo muffig klinkt is: Rudy van Gelder.

Gerard Janssen

Rudy van Gelder: geen snob, maar iemand die luisterde

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel